మానవా మర్త్యలోకే చ పాపం కుర్వంతి దారుణమ్ । తేషాం కర్మవిపాకం చ మాతలే వద సాంప్రతమ్
మనుష్యులు మానవ లోకంలో భయంకరమైన పాపాలు చేస్తారు. మాతలి! వాళ్ల కర్మ ఫలితాలు ఇప్పుడు నాకు చెప్పు.
మాతలిరువాచ- శ్రూయతామభిధాస్యామి పాపాచారస్య లక్షణమ్ । శ్రుతే సతి మహజ్జ్ఞానమత్రలోకే ప్రజాయతే
మాతలి ఇలా అన్నాడు— విను, పాపాచార లక్షణాలను వివరంగా చెబుతాను. ఇవి విన్నవారికి ఈ లోకంలో గొప్ప జ్ఞానం కలుగుతుంది.
వేదనిందాం ప్రకుర్వంతి బ్రహ్మాచారస్య కుత్సనమ్ । మహాపాతకమేవాపి జ్ఞాతవ్యం జ్ఞానపండితైః
వేదాలను నిందించడం, బ్రాహ్మణాచారాన్ని తక్కువగా చూడడం—ఇవి కూడా జ్ఞానవంతులు మహాపాతకంగా తెలుసుకోవాలి.
సాధూనామపి సర్వేషాం యః పీడాం హి సమాచరేత్ । మహాపాతకమేవాపి ప్రాయశ్చిత్తే న హి వ్రజేత్
ఎవరైనా సద్గుణులైన వారికీ బాధ కలిగిస్తే, అది కూడా మహాపాతకమే. దానికి ప్రాయశ్చిత్తం ఉండదు.
కులాచారం పరిత్యజ్య అన్యాచారం వ్రజంతి చ । ఏతచ్చ పాతకం ఘోరం కథితం కృత్యవేదిభిః
తన వంశపారంపర్య ఆచారాలను వదిలేసి, ఇతరుల ఆచారాలను అనుసరించడం, ఇది కర్మలను బాగా తెలిసినవారు ఘోరమైన పాపమని చెప్పారు.
మాతాపిత్రోశ్చ యో నిందాం తాడనం భగినీషు చ । పితృస్వసృనిందనం చ తదేవ పాతకం ధ్రువమ్
తల్లి, తండ్రిని లేదా సోదరీమణులను దూషించడం, కొట్టడం, లేదా పితృస్వసరిని అవమానించడం — ఇవన్నీ నిస్సందేహంగా పాపమే.
సంప్రాప్తే శ్రాద్ధకాలేపి పంచక్రోశాంతరేస్థితమ్ । జామాతరం పరిత్యజ్య తథా చ దుహితుః సుతమ్
శ్రాద్ధకాలంలో ఐదు క్రోశాల దూరంలో ఉండి, మన జామాతను లేదా కుమార్తె కుమారుడిని వదిలిపెడితే,
స్వసారం చైవ స్వస్రీయం పరిత్యజ్య ప్రవర్తతే । కామాత్క్రోధాద్భయాద్వాపి అన్యం భోజయతే యదా
అలాగే సోదరి లేదా మేనల్లుడు/మెనకోడలిని కూడా వదిలిపట్టి, కోరిక, కోపం లేదా భయంతో వేరే వాళ్లను భోజనానికి పిలిస్తే,
పితరో నైవ భుంజంతి దేవాశ్చైవ న భుంజతే । ఏతచ్చ పాతకం తస్య పితృఘాతసమం కృతమ్
అప్పుడు పితృదేవతలు కూడా భోజనం చేయరు, దేవతలు కూడా ఆహారం స్వీకరించరు. ఇది పితృహత్యకు సమానమైన ఘోరపాపంగా భావించబడుతుంది.
దానకాలేపి సంప్రాప్తే ఆగతే బ్రాహ్మణే కిల । భూరిదానం పరిత్యజ్య కతిభ్యో హి ప్రదీయతే
దానం చేయాల్సిన సమయం వచ్చినప్పుడు, బ్రాహ్మణుడు వచ్చినా, ఎక్కువగా దానం చేయకుండా కొద్దిమందికే ఇస్తే,
ఏకస్మై దీయతే దానమన్యేభ్యోపి న దీయతే । ఏతచ్చ పాతకం ఘోరం దానభ్రంశకరం స్మృతమ్
ఒకరికి మాత్రమే దానం చేసి, ఇతరులకు ఇవ్వకపోతే, అది దానఫలాన్ని పోగొట్టే ఘోరపాపంగా చెప్పబడింది.
యజమానగృహే సేవా సంస్థితాన్బ్రాహ్మణాన్నిజాన్ । పరిత్యజ్య హి యద్దానం న దానస్య చ లక్షణమ్
యజమాని ఇంట్లో ఉన్న, సేవ చేస్తున్న బ్రాహ్మణులను వదిలిపట్టి వేరే వారికి దానం చేయడం, అది నిజమైన దానం కాదని చెప్పబడింది.
సమాశ్రితం హి యం విప్రం ధర్మాచారసమన్వితమ్ । సర్వోపాయైః సుపుష్యేత్తం సుదానైర్బహుభిర్నృప
ధర్మాచరణతో ఉన్న, ఆశ్రయం తీసుకున్న బ్రాహ్మణుడిని అన్ని విధాలా, మంచి దానాలతో, విరివిగా పోషించాలి, ఓ రాజా.
న గణయేన్మూర్ఖం విద్వాంసం పోష్యో విప్రః సదా భవేత్ । సర్వైః పుణ్యైః సమాయుక్తం సుదానైర్బహుభిర్నృప
మూర్ఖుడిని లెక్కలో పెట్టకూడదు; విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుడిని ఎప్పుడూ అన్ని పుణ్యాలతో, మంచి దానాలతో, విరివిగా పోషించాలి, ఓ రాజా.
తం సమభ్యర్చ్య విద్వాంసం ప్రాప్తం విప్రం సదార్హయేత్ । తం హి త్యక్త్వా దదేద్దానమన్యస్మై బ్రాహ్మణాయ వై
వచ్చిన విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుడిని సత్కరించి, ఎప్పుడూ గౌరవించాలి; అతన్ని వదిలిపట్టి వేరే బ్రాహ్మణుడికి దానం చేస్తే,
దత్తం హుతం భవేత్తస్య నిష్ఫలం నాత్ర సంశయః । బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః శూద్రశ్చాపి చతుర్థకః
అప్పుడు ఆ దానం, హోమం ఫలించవు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు; అది బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు, లేదా నాల్గవవాడు శూద్రుడైనా సరే.
పుణ్యకాలేషు సర్వేషు సంశ్రితం పూజయేద్ద్విజమ్ । మూర్ఖం వాపి హి విద్వాంసం తస్య పుణ్యఫలం శృణు
ప్రతి శుభసమయంలో ఆశ్రయం తీసుకున్న బ్రాహ్మణుడిని, అతను మూర్ఖుడైనా, పండితుడైనా, గౌరవించాలి; అలా చేస్తే వచ్చే పుణ్యఫలాన్ని విను.
అశ్వమేధస్య యజ్ఞస్య ఫలం తస్య ప్రజాయతే । కస్మాద్ధికారణాద్రాజఞ్ఛక్యం ప్రాప్య న కారయేత్
అశ్వమేధయాగ ఫలం అతనికి లభిస్తుంది; ఏ కారణంతో, ఓ రాజా, అది సాధ్యమైనా చేయడం కుదరదు?
అన్యో విప్రః సమాయాతస్తత్కాలం శ్రాద్ధకర్మణి । ఉభౌ తౌ పూజయేత్తత్ర భోజనాచ్ఛాదనైస్తతః
శ్రాద్ధ సమయంలో వేరే బ్రాహ్మణుడు వచ్చినా, ఇద్దరినీ అక్కడ భోజనం, వస్త్రాదులతో గౌరవించాలి.
తాంబూలదక్షిణాభిశ్చ పితరస్తస్య హర్షితాః । శ్రాద్ధభుక్తాయ దాతవ్యం సదా దానం చ దక్షిణా
తాంబూలం, దక్షిణా ఇచ్చినప్పుడు పితృదేవతలు ఆనందిస్తారు; శ్రాద్ధ భోజనం అయిన తర్వాత ఎప్పుడూ దానం, దక్షిణా ఇవ్వాలి.
న దదేచ్ఛ్రాద్ధకర్తా యో గోహత్యాది సమం భవేత్ । ద్వావేతౌ పూజయేత్తస్మాచ్ఛ్రద్ధయా నృపసత్తమ
శ్రాద్ధకర్త దానం చేయకపోతే, అది గోవధాదిక పాపానికి సమానం; అందుకే, ఓ ఉత్తమ రాజా, ఇద్దరినీ విశ్వాసంతో గౌరవించాలి.
నిర్ద్ధనత్వ ప్రభావాద్వై తమేకం హి ప్రపూజయేత్ । వ్యతీపాతేపి సంప్రాప్తే వైధృతౌ చ నృపోత్తమ
దారిద్ర్యం వల్ల ఒక్కరినే గౌరవించాల్సి వచ్చినా, తప్పిదం జరిగినా లేదా శ్రద్ధలో లోపం వచ్చినా, ఓ ఉత్తమ రాజా.
అమావాస్యాం తథా రాజన్క్షయాహే పరపక్షకే । శ్రాద్ధమేవం ప్రకర్తవ్యం బ్రాహ్మణాది త్రివర్ణకైః
ఓ రాజా, అమావాస్యనాడు, క్షయతిథి వచ్చినప్పుడు, లేదా పరపక్షంలో, బ్రాహ్మణుడు మొదలైన మూడు వర్ణాలవారు శ్రాద్ధాన్ని తప్పక చేయాలి.
యజ్ఞే తథా మహారాజ ఋత్విజశ్చ ప్రకారయేత్ । తథా విప్రాః ప్రకర్తవ్యాః శ్రాద్ధదానాయ సర్వదా
ఓ మహారాజా, యజ్ఞంలో రుత్వికులు అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేయాలి. అలాగే, శ్రాద్ధదానం కోసం బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ నియమించాలి.
అవిజ్ఞాతః ప్రకర్తవ్యో బ్రాహ్మణో నైవ జానతా । యస్యాపి జ్ఞాయతే వంశః కులం త్రిపురుషం తథా
బ్రాహ్మణుడి వంశం తెలియకపోయినా, అతడిని నియమించవచ్చు. అయితే, ఎవరి వంశం, కుటుంబం, మూడు తరాలు తెలిసి ఉంటే,
ఆచారశ్చ తథా రాజంస్తం విప్రం సన్నిమంత్రయేత్ । కులం న జ్ఞాయతే యస్య ఆచారేణ విచారయేత్
అతని ఆచారం కూడా తెలుసుకుని, ఆ బ్రాహ్మణుడిని ఆహ్వానించాలి, రాజా. ఎవరి కుటుంబం తెలియకపోతే, అతని ప్రవర్తనను పరిశీలించాలి.
శ్రాద్ధదానే ప్రకర్తవ్యే విశుద్ధో మూర్ఖ ఏవ హి । అవిజ్ఞాతో భవేద్విప్రో వేదవేదాంగపారగః
శ్రాద్ధదానం చేయాలంటే, అమాయకుడైనా, కానీ పవిత్రమైన బ్రాహ్మణుడిని కూడా పిలవవచ్చు. వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న, ఎవరో తెలియని బ్రాహ్మణుడైనా సరే, అతడు కూడా సరిపోతాడు.
శ్రాద్ధదానం ప్రకర్తవ్యం తస్మాద్విప్రం నిమంత్రయేత్ । ఆతిథ్యం తు ప్రకర్తవ్యమపూర్వం నృపసత్తమ
కాబట్టి, శ్రాద్ధదానం తప్పక చేయాలి. అందుకోసం బ్రాహ్మణుడిని ఆహ్వానించాలి. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఎప్పుడూ కనిపించని వాడికైనా అతిథిగా గౌరవించాలి.
అన్యథా కురుతే పాపీ స యాతి నరకం ధ్రువమ్ । తస్మాద్విప్రః ప్రకర్తవ్యో దానే శ్రాద్ధే చ పర్వసు
ఇలా చేయకుండా వేరేలా చేస్తే, పాపం చేసి నరకానికి పోతాడు. అందుకే, దానం, శ్రాద్ధం వంటి పవిత్ర సమయాల్లో తప్పక బ్రాహ్మణుడిని నియమించాలి.
ఆదౌ పరీక్షయేద్విప్రం శ్రాద్ధే దానే ప్రకారయేత్ । నాశ్నంతి తస్య వై గేహే పితరో విప్రవర్జితాః
ముందుగా బ్రాహ్మణుడిని పరిశీలించి, తర్వాత శ్రాద్ధం, దానం కోసం నియమించాలి. బ్రాహ్మణులు లేని ఇంట్లో పితృదేవతలు భోజనం చేయరు.