అశుద్ధం చ విశుద్ధస్య కర్మబంధవినిర్మితమ్ । శుక్రశోణితసంయోగాద్దేహః సంజాయతే క్వచిత్
పవిత్రమైనదిగా కనిపించినా, ఇది అపవిత్రమే. కర్మబంధాలతో ఏర్పడింది. శుక్రం, రక్తం కలిసినప్పుడు ఎక్కడో ఒక చోట ఈ దేహం పుట్టుకొస్తుంది.
నిత్యం విణ్మూత్రసంయుక్తస్తేనాయమశుచిః స్మృతః । యథా వై విష్ఠయా పూర్ణః శుచిః సాంతర్బహిర్ఘటః
ఇది ఎప్పుడూ మలమూత్రాలతో కలిసే ఉంటుంది, అందుకే దీనిని అపవిత్రమని అంటారు. మలంతో నిండిన గడిలో బయట భాగం మాత్రమే శుభ్రమై ఉండేలా ఇది కూడా అంతే.
శౌచేన శోధ్యమానోపి దేహోయమశుచిర్భవేత్ । యం ప్రాప్యాతిపవిత్రాణి పంచగవ్య హవీంషి చ
శుద్ధిగా ఉంచినా ఈ శరీరం అసలు శుద్ధి కాలేదు; దీనిని పొందిన తర్వాత, ఎంత పవిత్రమైన పంచగవ్యాలు లేదా హవిస్సులు అయినా అపవిత్రమవుతాయి.
అశుచిత్వం ప్రయాంత్యాశు దేహోయమశుచిస్తతః । హృద్యాన్యప్యన్నపానాని యం ప్రాప్య సురభీణి చ
ఈ శరీరం అపవిత్రమైనదిగా ఉండటం వల్ల, ఎంత రుచికరమైన ఆహారాలు, పానీయాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు అయినా, దీనికి తాకిన వెంటనే అవి అపవిత్రమవుతాయి.
అశుచిత్వం ప్రయాంత్యాశు కోఽన్య స్యాదశుచిస్తతః । హే జనాః కిం న పశ్యధ్వం యన్నిర్యాతి దినేదినే
దీనివల్ల ఇంకేదైనా అపవిత్రమైనది ఉందా? ఓ జనులారా! ప్రతిరోజూ శరీరం నుండి బయటకు పోయేదాన్ని మీరు చూడరా?
దేహానుగో మలః పూతిస్తదాధారః కథం శుచిః । దేహః సంశోధ్యమానోపి పంచగవ్యకుశాంబుభిః
శరీరాన్ని వెంటాడే మలమే దాని దుర్గంధానికి కారణం. అలాంటప్పుడు దాని ఆధారం అయిన శరీరం ఎలా శుద్ధమవుతుంది? పంచగవ్యాలు, దర్భాజలంతో శుద్ధి చేసినా కూడా,
ఘృష్యమాణ ఇవాంగారో నిర్మలత్వం న గచ్ఛతి । స్రోతాంసి యస్య సతతం ప్రవహంతి గిరేరివ
బొగ్గును ఎంత రుద్దినా అది తెల్లగా మారదు. అలాగే, శరీరంలోని నాళాలు ఎప్పుడూ పర్వతం నుండి ప్రవహించే వాగుల్లా ప్రవహిస్తూనే ఉంటాయి.
కఫమూత్రాద్యమశుచిః స దేహః శుధ్యతే కథమ్ । సర్వాశుచినిధానస్య శరీరస్య న విద్యతే
కఫం, మూత్రం వంటివాటితో అపవిత్రమైన ఈ శరీరం ఎలా శుద్ధమవుతుంది? అన్ని అపవిత్రతలకు నిలయమైన శరీరంలో
శుచిరేకప్రదేశోపి శుచిర్న స్యాదృతేఽపి వా । దివా వా యది వా రాత్రౌ మృత్తోయైః శోధ్యతే కరః
ఒక చోటు శుద్ధంగా కనిపించినా అది నిజంగా శుద్ధి కాదు. పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, మట్టి నీటితో చేతిని కడిగినా,
తథాపి శుచిభాఙ్నస్యాన్న విరజ్యంతి తే నరాః । కాయోయమగ్ర్యధూపాద్యైర్యత్నేనాపి సుసంస్కృతః
అయినా, శరీరానికి సంబంధించిన ఆనందాన్ని ప్రజలు వదలరు. ఈ శరీరాన్ని ఎంత మంచి ధూపం, అలంకరణలతో శ్రద్ధగా అలంకరించినా,
న జహాతి స్వభావం హి శ్వపుచ్ఛమివ నామితమ్ । తథా జాత్యైవ కృష్ణోర్ణా న శుక్లా జాతు జాయతే
దాని స్వభావాన్ని శరీరం వదలదు, కుక్కపుంచి ఎంత నెట్టి పట్టినా వంగినదే. అలాగే, నల్ల ఒనికివెన్నెల ఎప్పటికీ తెల్లగా మారదు.
సంశోధ్యమానాపి తథా భవేన్మూర్తిర్న నిర్మలా । జిఘ్రన్నపి స్వదుర్గంధం పశ్యన్నపి మలం స్వకమ్
అలాగే, శరీరాన్ని శుద్ధి చేసినా అది పూర్తిగా నిర్మలంగా మారదు. తన దుర్గంధాన్ని వాసించడానికీ, తన మలాన్ని చూసినప్పటికీ,
న విరజ్యతి లోకోఽయం పీడయన్నపి నాసికామ్ । అహో మోహస్య మాహాత్మ్యం యేన వ్యామోహితం జగత్
ప్రపంచంలో ప్రజలు దాన్ని వదలరు, ముక్కు పిండుకుంటూ ఉన్నా కూడా. ఇదే మాయా మహిమ, దీనివల్ల ప్రపంచం మాయలో పడిపోతుంది.
జిఘ్రన్పశ్యన్స్వకాన్దోషాన్కాయస్య న విరజ్యతే । స్వదేహస్య విగంధేన విరజ్యేత న యో నరః
తన శరీర దోషాలను వాసించి, చూసినా కూడా ప్రజలు దాన్ని వదలరు. తన శరీర దుర్గంధాన్ని చూసి కూడా ఎవడు వదలకపోతే,
విరాగకారణం తస్య కిమన్యదుపదిశ్యతే । సర్వమేవ జగత్పూతం దేహమేవాశుచిః పరమ్
అతనికి విరక్తి కలిగించడానికి ఇంకేమి చెప్పాలి? ఈ లోకమంతా శుద్ధమే, శరీరమే అత్యంత అపవిత్రమైనది.
యన్మలావయవస్పర్శాచ్ఛుచిరప్యశుచిర్భవేత్ । గంధలేపాపనోదాయ శౌచం దేహస్య కీర్తితమ్
శరీరంలోని మల భాగాలు తాకితే, ఎంత శుద్ధమైనదైనా అపవిత్రమవుతుంది. దుర్గంధం, మచ్చలు పోవడానికి మాత్రమే శరీరానికి శౌచాన్ని చెప్పారు.
ద్వయస్యాపగమాత్పశ్చాద్భావశుద్ధ్యా విశుద్ధ్యతి । గంగాతోయేన సర్వేణ మృద్భారైర్గాత్రలేపనైః
ఈ రెండూ పోయిన తర్వాతే నిజమైన శుద్ధి కలుగుతుంది. గంగానదీ నీటితో, మట్టితో, లేపనాలతో శరీరాన్ని శుద్ధి చేసినా కూడా,
మర్త్యో దుర్గంధదేహోసౌ భావదుష్టో న శుధ్యతి । తీర్థస్నానైస్తపోభిశ్చ దుష్టాత్మా న చ శుధ్యతి
మనిషి శరీరం దుర్గంధంగా, మనసు అపవిత్రంగా ఉంటే శుద్ధి కాదే. తీర్థస్నానాలు, తపస్సు చేసినా, దుష్టాత్మకి శుద్ధి రావదు.
స్వమూర్తిః క్షాలితా తీర్థే న శుద్ధిమధిగచ్ఛతి । అంతర్భావప్రదుష్టస్య విశతోపి హుతాశనమ్
తన రూపాన్ని తీర్థంలో కడిగినా అది శుద్ధి కాలేదు. అంతరంగం అపవిత్రంగా ఉంటే, హోమాగ్నిలోకి వెళ్ళినా కూడా,
న స్వర్గో నాపవర్గశ్చ దేహనిర్దహనం పరమ్ । భావశుద్ధిః పరం శౌచం ప్రమాణం సర్వకర్మసు
శరీరాన్ని కాల్చడం వల్ల స్వర్గం గానీ, మోక్షం గానీ లభించవు. మనసు పవిత్రంగా ఉండటం నిజమైన పవిత్రత; అన్ని పనుల్లో ఇదే మానదండం.
అన్యథా లింగ్యతే కాంతా భావేన దుహితాన్యథా । మనసా భిద్యతే వృత్తిరభిన్నేష్వపి వస్తుషు
ఒక మహిళను ప్రియురాలిగా చూస్తే ఒక విధంగా, కుమార్తెగా చూస్తే మరో విధంగా మనసు భావిస్తుంది. వస్తువులు ఒక్కటే అయినా మనసు భావం వేరుగా మారుతుంది.
అన్యథైవ సతీ పుత్రం చింతయేదన్యథా పతిమ్ । యథాయథా స్వభావస్య మహాభాగ ఉదాహృతమ్
ఒకే మహిళ అయినా తన కుమారుని గురించి ఒక విధంగా, భర్త గురించి మరో విధంగా ఆలోచిస్తుంది. ఇదే స్వభావానికి ఉదాహరణ, ఓ మహాభాగ.
పరిష్వక్తోపి యద్భార్యాం భావహీనాం న కారయేత్ । నాద్యాద్వివిధమన్నాద్యం రస్యాని సురభీణి చ
తన భార్యను ఆలింగనం చేసేటప్పుడు కూడా భావం లేకుండా ప్రవర్తించకూడదు. అలాగే ఆకలి లేకుండా రుచికరమైన, సువాసనగల వంటకాలను తినకూడదు.
అభావేన నరస్తస్మాద్భావః సర్వత్ర కారణమ్ । చిత్తం శోధయ యత్నేన కిమన్యైర్బాహ్యశోధనైః
భావం లేకపోతే ఏ పని ఫలించదు. అందుకే మనసును శ్రద్ధతో శుద్ధిపరచాలి. బయట శుద్ధి ఎంత చేసినా ప్రయోజనం లేదు.
భావతః శుచిశుద్ధాత్మా స్వర్గం మోక్షం చ విందతి । జ్ఞానామలాంభసా పుంసః సవైరాగ్యమృదాపునః
భావంతో మనసు శుద్ధిగా ఉంటే, ఆత్మ శుభ్రంగా ఉంటే, స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి. జ్ఞానం అనే స్వచ్ఛమైన నీటితో మానవుడు వైరాగ్యం, మృదుత్వాన్ని పొందుతాడు.
అవిద్యా రాగవిణ్మూత్ర లేపో నశ్యేద్విశోధనైః । ఏవమేతచ్ఛరీరం హి నిసర్గాదశుచిం విదుః
అజ్ఞానం, రాగం, మలమూత్రపు మచ్చలు శుద్ధితో పోతాయి. ఈ శరీరం సహజంగా అపవిత్రమైందని తెలుసుకోవాలి.
విద్యాదసార నిఃసారం కదలీసారసన్నిభమ్ । జ్ఞాత్వైవం దోషవద్దేహం యః ప్రాజ్ఞః శిథిలీ భవేత్
జ్ఞానం అసలైన సారం లేనిది, అరటి కాయ మధ్య భాగంలా శూన్యమై ఉంటుంది. ఈ శరీరంలో లోపాలు ఉన్నాయని తెలుసుకున్న జ్ఞాని నిర్లిప్తుడవుతాడు.
సోతిక్రామతి సంసారం దృఢగ్రాహోవతిష్ఠతి । ఏవమేతన్మహాకష్టం జన్మదుఃఖం ప్రకీర్తితమ్
అటువంటి వ్యక్తి సంసారాన్ని దాటి, దృఢంగా నిలబడతాడు. జనన బాధ ఎంత గొప్పదో ఇదే వివరించబడింది.
పుంసామజ్ఞానదోషేణ నానాకర్మవశేన చ । గర్భస్థస్య మతిర్యాసీత్సా జాతస్య ప్రణశ్యతి
అజ్ఞానం వల్ల,色色 కార్యాల ప్రభావంతో గర్భంలో ఉన్నవాడి జ్ఞానం పుట్టిన తర్వాత పోతుంది.
సుమూర్చ్ఛితస్య దుఃఖేన యోనియంత్రనిపీడనాత్ । బాహ్యేన వాయునా చాస్య మోహసంగేన దేహినామ్
గర్భంలో ఉన్నప్పుడు కలిగే బాధ, బయట గాలి తాకడం వల్ల, ఆత్మలు మోహంలో పడిపోతారు.