పితా మే వైష్ణవం లోకం ప్రయాత్వేతద్వరోత్తమమ్ । తద్వన్మాతా చ దేవేశా వరమన్యం న యాచయే
నా తండ్రి వైష్ణవ లోకాన్ని చేరాలని, ఇదే నాకు పరమ వరం. అలాగే నా తల్లి కూడా ఆ లోకాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను దేవతాధిపతులారా. ఇంకే ఇతర వరం నేను అడగను.
దేవా ఊచుః- పితృభక్తోసి విప్రేంద్ర భక్త్యా తవ వయం ద్విజ । సుకర్మఞ్ఛ్రూయతాం వాక్యం ప్రీత్యా యుక్తా సదైవ తే
దేవతలు అన్నారు — నీవు తండ్రికి భక్తుడవు బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. నీ భక్తి వల్ల మేము ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటాము. సుకర్మా, మేము ప్రేమతో చెప్పే మాటలు విను.
ఏవముక్త్వా గతా దేవాః స్వర్లోకం నృపనందన । సర్వమైశ్వర్యమేతేన తస్యాగ్రే పరిదర్శితమ్
ఇలా చెప్పి దేవతలు స్వర్గలోకానికి వెళ్లిపోయారు రాజకుమారా. అక్కడ సుకర్మునికి అన్ని ఐశ్వర్యాలు ప్రత్యక్షంగా కనిపించాయి.
దృష్టం తు పిప్పలేనాపి కౌతుకం చ మహాద్భుతమ్ । తమువాచ స ధర్మాత్మా పిప్పలం కుండలాత్మజమ్
పిప్పలుడు కూడా ఆ అద్భుతమైన, ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యాన్ని చూశాడు. అప్పుడు ధర్మాత్ముడు సుకర్ముడు కుండలుని కుమారుడైన పిప్పలునితో ఇలా అన్నాడు.
అర్వాచీనం త్విదం రూపం పరాచీనం చ కీదృశమ్ । ప్రభావముభయోశ్చైవ వదస్వ వదతాం వర
ఈ ప్రస్తుత రూపం కనిపించే విధంగా ఉంది; కానీ కనిపించని రూపం ఎలా ఉంటుంది? రెండింటి శక్తి గురించి చెప్పు, మాట్లాడే వారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడు.
సుకర్మోవాచ- పరాచీనస్య రూపస్య లింగమేవ వదామి తే । యేనలోకాః ప్రమోదంతే ఇంద్రాద్యాః సచరాచరాః
సుకర్ముడు చెప్పాడు — కనిపించని రూపానికి గుర్తు ఏమిటో నేను చెబుతాను. దాని వల్ల ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, చరాచర జగత్తు అంతా ఆనందిస్తుంటుంది.
అయమేవ జగన్నాథః సర్వగో వ్యాపకః ప్రభుః । అస్య రూపం న దృష్టం హి కేనాప్యేవ హి యోగినా
అతడే జగన్నాధుడు, అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, పరమేశ్వరుడు. ఆయన రూపాన్ని ఎవరూ చూడలేదు, యోగులు కూడా చూడలేరు.
శ్రుతిరేవ వదత్యేవం తం వక్తుం శంకితేవ సా । అపాణిపాదనాసశ్చ అకర్ణో ముఖవర్జితః
వేదాలు కూడా ఆయనను ఇలా వర్ణిస్తాయి, కానీ పూర్తిగా వివరించలేవు. ఆయనకు చేతులు, కాళ్లు, చెవులు, నోరు లేవు.
సర్వం పశ్యతి వై కర్మ కృతం త్రైలోక్యవాసినామ్ । తేషాముక్తమకర్ణశ్చ స శృణోతి సుసాక్ష్యదః
మూడు లోకాలలోని జీవులందరి క్రియలను ఆయన చూస్తాడు. చెవులు లేకపోయినా, ఆయన అన్నీ వింటాడు, ఎందుకంటే ఆయన సాక్షిగా ఉన్నవాడు.
గతిహీనో వ్రజేత్సోపి స హి సర్వత్ర దృశ్యతే । పాణిహీనోపి గృహ్ణాతి పాదహీనః ప్రధావతి
చలనము లేకపోయినా, ఆయన ఎక్కడికైనా వెళ్తాడు; ఎందుకంటే ఆయన అన్నిచోట్ల కనిపిస్తాడు. చేతులు లేకపోయినా, ఆయన పట్టుకుంటాడు; కాళ్లు లేకపోయినా, ఆయన పరుగెత్తుతాడు.
సర్వత్ర దృశ్యతే విప్ర వ్యాపకః పాదవర్జితః । యం న పశ్యంతి దేవేంద్రా మునయస్తత్త్వదర్శినః
ప్రతిచోటా కనిపించే, పాదాలు లేని, అన్నిటినీ వ్యాపించిన వాడిని దేవేంద్రులు, సత్యాన్ని చూసే ఋషులు కూడా చూడలేరు, బ్రాహ్మణా.
స చ పశ్యతి తాన్సర్వాన్సత్యాసత్యపదే స్థితాన్ । వ్యాపకం విమలం సిద్ధం సిద్ధిదం సర్వనాయకమ్
అయితే, సత్యాసత్య స్థితుల్లో ఉన్న వారందరినీ ఆ పరిపూర్ణుడు చూస్తాడు. ఆయన అన్నిటినీ వ్యాపించి, మలినతలేని, సిద్ధుడూ, సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడూ, అందరికీ అధిపతియై ఉంటాడు.
యం జానాతి మహాయోగీ వ్యాసో ధర్మార్థకోవిదః । తేజోమూర్తిః స చాకాశమేకవర్ణమనంతకమ్
ఆ పరమాత్మను ధర్మార్థాలను బాగా తెలిసిన మహాయోగి వ్యాసుడు తెలుసు. ఆయన తేజస్సుతో కూడిన రూపం, ఆకాశంలా ఒక్క రంగులో, అంతులేని వాడుగా ఉన్నాడు.
తదేతన్నిర్మలం రూపం శ్రుతిరాఖ్యాతి నిశ్చితమ్ । వ్యాసశ్చైవ హి జానాతి మార్కండేయశ్చ తత్పదమ్
ఈ నిర్మలమైన రూపాన్ని వేదాలు స్పష్టంగా వివరించాయి. అలాగే వ్యాసుడు, మరియూ ఆ స్థితిని పొందిన మార్కండేయుడు కూడా తెలుసు.
అర్వాచీనం ప్రవక్ష్యామి శృణుష్వైకాగ్రమానసః । యదా సంహృత్య భూతాత్మా స్వయమేకః ప్రగచ్ఛతి
ఇప్పుడు నేను నీవు శ్రద్ధగా వినేలా, సమీప కాలంలో జరిగిన విషయం చెబుతాను. భూతాత్మ తనను తాను వెనక్కు తీసుకుని, ఒంటరిగా ప్రయాణించినప్పుడు...
అప్సు శయ్యాం సమాస్థాయ శేషభోగాసనస్థితః । తమాశ్రిత్య స్వపిత్యేకో బహుకాలం జనార్దనః
నీళ్లమీద శేషుని పైన మంచం వేసుకుని, జనార్దనుడు అక్కడే ఆశ్రయించి, ఒంటరిగా చాలా కాలం నిద్రించేవాడు.
జలాంధకారసంతప్తో మార్కండేయో మహామునిః । స్థానమిచ్ఛన్స యోగాత్మా నిర్విణ్ణో భ్రమణేన సః
నీటి చీకటిలో కాలిపోయి, స్థానం కోసం కోరుకుంటూ, తిరుగుతూ అలసిపోయిన మార్కండేయ మహర్షి, యోగంలో లీనమై నిరుత్సాహుడయ్యాడు.
భ్రమమాణః స దదృశే శేషపర్యంకశాయినమ్ । సూర్యకోటిప్రతీకాశం దివ్యాభరణభూషితమ్
తిరుగుతూ ఉండగా, శేషుని పైన మంచంలో పడుకుని, కోటి సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన వాడిని చూశాడు.
దివ్యమాల్యాంబరధరం సర్వవ్యాపినమీశ్వరమ్ । యోగనిద్రా గతం కాంతం శంఖచక్రగదాధరమ్
దివ్యమాలలు, దుస్తులు ధరించి, అన్నిటినీ వ్యాపించిన ఈశ్వరుడు, యోగనిద్రలో ఉన్న అందమైన వాడు, శంఖం, చక్రం, గదను పట్టుకున్నాడు.
ఏకా నారీ మహాభాగా కృష్ణాంజనచయోపమా । దంష్ట్రాకరాలవదనా భీమరూపా ద్విజోత్తమ
ఒక మహాభాగ్యవంతురాలు, నల్ల అంజనంలా నలుపు, కత్తిరిన దంతాలతో భయంకరమైన ముఖంతో, భయానక రూపంలో అక్కడ కనిపించింది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా.
తయోక్తోసౌ మునిశ్రేష్ఠో మా భైరితి మహామునిః । పద్మపత్రం సువిస్తీర్ణం పంచయోజనమాయతమ్
ఆమె, 'భయపడవద్దు' అని ఆ మహర్షికి చెప్పింది. అక్కడ ఐదు యోజనాల పొడవైన, విస్తారమైన పద్మపత్రం కనిపించింది.
తస్మిన్పత్రే మహాదేవ్యా మార్కణ్డేయో నివేశితః । కేశవే సతి సుప్తేపి నాస్త్యత్ర చ భయం తవ
ఆ పెద్ద దేవత ఆ పద్మపత్రంపై మార్కండేయుణ్ని ఉంచింది. కేశవుడు నిద్రలో ఉన్నా, నీకు ఇక్కడ ఎలాంటి భయం లేదు.
తామువాచ స యోగీంద్ర కా త్వం భవసి భామిని । అస్మిన్వినిర్జితే చైకా భవతీ పరిబృంహితా
ఆమెను యోగులలో శ్రేష్ఠుడు అడిగాడు: 'ఓ భామినీ! నీవెవరు? ఇక్కడ అన్నీ నశించినా, నీవు ఒంటరిగా ఎందుకు వెలిగిపోతున్నావు?'
పృష్టైవం మునినా దేవీ సాదరం ప్రాహ భూసుర । నాగభోగాంకపర్యంకే స యః స్వపితి కేశవః
ఆ ముని అడిగిన ప్రశ్నకు ఆ దేవత గౌరవంగా ఇలా చెప్పింది: 'శేషుని పై మంచంలో నిద్రిస్తున్న వాడే కేశవుడు.'
అస్యాహం వైష్ణవీ శక్తిః కాలరాత్రిరిహోచ్యతే । మామేవం విద్ధి విప్రేంద్ర సర్వమాయాసమన్వితామ్
ఆయనకు నేను వైష్ణవీ శక్తిని, ఇక్కడ కాలరాత్రి అని పిలుస్తారు. నన్ను ఇలా తెలుసుకో, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నేను అన్ని మాయలతో కూడినదాన్ని.
మహామాయా పురాణేషు జగన్మోహాయ కథ్యతే । ఇత్యుక్త్వా సా గతా దేవీ అంతర్ధానం హి పిప్పలః
పురాణాలలో మహామాయ అని, జగత్తును మాయలో పడేసే శక్తిగా చెప్పబడింది. ఇలా చెప్పి ఆ దేవత, పిప్పలా! కనబడకుండా పోయింది.
దేవ్యామనుగతాయాం తు మార్కండేయస్య పశ్యతః । తస్య నాభ్యాం సముత్పన్నం పంకజం హాటకప్రభమ్
ఆ దేవత వెళ్లిపోయిన తర్వాత, మార్కండేయుడు చూస్తుండగా, ఆయన నాభిలోంచి బంగారు వర్ణంలో మెరిసే పద్మం పుట్టింది.
తస్మాజ్జజ్ఞే మహాతేజా బ్రహ్మా లోకపితామహః । తస్మాద్విజజ్ఞిరే లోకాః సర్వే స్థావరజంగమాః
ఆ పద్మం నుంచి మహాతేజస్సుతో కూడిన బ్రహ్మా, లోకాల పితామహుడు జన్మించాడు. ఆయన ద్వారా స్థావరజంగమమయిన అన్ని లోకాలు పుట్టాయి.
ఇంద్రాద్యా లోకపాలాశ్చ దేవాశ్చాగ్నిపురోగమాః । అర్వాచీనం స్వరూపం తు దర్శితం హి మయా నృప
ఓ రాజా! ఇంద్రుడు మరియు ఇతర లోకపాలకులు, అగ్ని మొదలైన దేవతలు అందరికీ నేను చేరదగిన రూపాన్ని చూపించాను.
అర్వాచీనస్వరూపోయం పరాచీనో నిరాశ్రయః । యదా స దర్శయేత్కాయం కాయరూపా భవంతి తే
ఈ చేరదగిన రూపం వేరు; చేరలేని రూపం ఆధారంలేనిది. ఎవరు శరీరాన్ని చూపిస్తారో, వారు శరీరరూపంలో కనిపిస్తారు.