అర్వాచీనగతిం సర్వాం పరాచీనస్య సాంప్రతమ్ । వద త్వమండజశ్రేష్ఠ జ్ఞానపూర్వం సువిస్తరమ్
ఓ ఉత్తమమైన పక్షీ! దయచేసి ఆ వ్యక్తికి సమీపమైనదీ, దూరమైనదీ అన్నీ పూర్తిగా, జ్ఞానంతో నాకు వివరంగా చెప్పు.
కిం వా బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ కిం వా రుద్రో భవిష్యసి । సారస ఉవాచ- నాస్తి తే తపసో భావః ఫలం నాస్తి చ తస్య తు
నీవు బ్రహ్మగా మారతావా, విష్ణువా, లేక రుద్రుడవుతావా? సారసుడు అన్నాడు— నీ తపస్సుకు అసలు భావం లేదు, దానికి ఫలం కూడా లేదు.
త్వయా న పరితప్తస్య తపసః సాంప్రతం శృణు । కుండలస్యాపి పుత్రస్య బాలస్యాపి యథా గుణః
నీవు సరిగ్గా తపస్సు చేయలేదు; ఇప్పుడు విను—కుండలుని కుమారుడికి, చిన్నప్పుడే ఉన్న గుణాన్ని.
తథా తే నాస్తి వై జ్ఞానం పరిజ్ఞాతం న తత్పదమ్ । ఇతో గత్వాపి పృచ్ఛ త్వం మమ రూపం ద్విజోత్తమ
నీకంత జ్ఞానం లేదు, ఆ స్థితిని నీవు పొందలేదు; ఇక్కడి నుంచి వెళ్లి, నా రూపం గురించి అడుగు, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!
స వదిష్యతి ధర్మాత్మా సర్వం జ్ఞానం తవైవ హి । విష్ణురువాచ- ఏవమాకర్ణ్య తత్సర్వం సారసేన ప్రభాషితమ్
ఆ ధర్మబుద్ధి గలవాడు నీకోసమే అన్ని జ్ఞానాన్ని చెప్పుతాడు. విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— సారసేనుడు చెప్పిన మాటలు అన్నీ విని,
నిర్జగామ స వేగేన దశారణ్యం మహాశ్రమమ్
అతడు వేగంగా పది అడవులలో ఉన్న గొప్ప ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేనుని కథలో అరవై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
విష్ణురువాచ- కుండలస్యాశ్రమం గత్వా సత్యధర్మ సమాకులమ్ । సుకర్మాణం తతో దృష్ట్వా పితృమాతృపరాయణమ్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— కుండలుని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, అక్కడ సత్యం, ధర్మం నిండిన వాతావరణంలో, తల్లిదండ్రులకు అంకితమైన సుకర్మను చూశాడు.
శుశ్రూషంతం మహాత్మానం గురూసత్యపరాక్రమమ్ । మహారూపం మహాతేజం మహాజ్ఞానసమాకులమ్
అతడు మహాత్ములను సేవిస్తూ, గురువులకు నిజాయితీతో, గొప్ప రూపం, గొప్ప తేజస్సు, అపారమైన జ్ఞానం కలవాడిగా ఉన్న సుకర్మను చూశాడు.
మాతాపిత్రోః పదాంతే తముపవిష్టం దదర్శ సః । మహాభక్త్యాన్వితం శాంతం సర్వజ్ఞానమహానిధిమ్
ఆ సుకర్ముడు తల్లిదండ్రుల పాదాల వద్ద కూర్చుని, గొప్ప భక్తితో, శాంతంగా, సమస్త జ్ఞానానికి నిలయంగా ఉన్నాడని చూశాడు.
కుండలస్యాపి పుత్రేణ సుకర్మణా మహాత్మనా । ఆగతం పిప్పలం దృష్ట్వా ద్వారదేశే మహామతిమ్
కుండలుని కుమారుడైన మహాత్ముడు సుకర్ముడు, ద్వారంలో మహామతి పిప్పలుడు వచ్చాడని చూసాడు.
ఆసనాత్తూర్ణముత్థాయ అభ్యుత్థానం కృతం పునః । ఆగచ్ఛ త్వం మహాభాగ విద్యాధర మహామతే
అతడు వెంటనే తన ఆసనం నుండి లేచి, మర్యాదగా అభివాదం చేసి, 'ఓ మహాభాగ, ఓ విద్యాధర, మహామతి, రా' అని ఆహ్వానించాడు.
ఆసనం పాద్యమర్ఘం చ దదౌ తస్మై మహామతిః । నిర్విఘ్నోఽసి మహాప్రాజ్ఞ కుశలేన ప్రవర్త్తసే
ఆ మహామతి అతనికి ఆసనం, పాద్యము, అర్ఘ్యము ఇచ్చి, 'ఓ మహాప్రజ్ఞా, నీవు నిర్బాధంగా, చతురతతో నడుస్తున్నావు' అని అన్నాడు.
నిరామయం చ పప్రచ్ఛ పిప్పలం తం సమాగతమ్ । యస్మాదాగమనం తేద్య తత్సర్వం ప్రవదామ్యహమ్
తాను వచ్చిన పిప్పలుని ఆరోగ్యాన్ని అడిగి, 'నీవు ఈ రోజు ఎందుకు వచ్చావో, ఆ సంగతులన్నీ నేను చెబుతాను' అని అన్నాడు.
వర్షాణాం చ సహస్రాణి త్రీణి యావత్త్వయా తపః । తప్తమేవ మహాభాగ సురేభ్యః ప్రాప్తవాన్వరమ్
ఓ మహాభాగ, నువ్వు మూడు వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి, దేవతల నుండి వరం పొందావు.
వశ్యత్వం చ త్వయా ప్రాప్తం కామచారస్తథైవ చ । తేన మత్తో న జానాసి గర్వముద్వహసే వృథా
నీవు వశత్వాన్ని, కావలసినట్లు సంచరించే శక్తిని పొందావు. అందువల్ల నన్ను గుర్తించలేక, వ్యర్థంగా గర్వపడుతున్నావు.
దృష్ట్వా తే చేష్టితం సర్వం సారసేన మహాత్మనా । మమాభిధానం కథితం మమ జ్ఞానమనుత్తమమ్
సారసేన మహాత్ముడు నీ అన్ని చర్యలను చూసి, నా పేరు చెప్పి, నా అత్యుత్తమమైన జ్ఞానాన్ని తెలిపాడు.
పిప్పల ఉవాచ- యోసౌ మాం సారసో విప్ర సరిత్తీరే ప్రయుక్తవాన్ । సర్వం జ్ఞానం వదేన్మాం హి స తు కః ప్రభురీశ్వరః
పిప్పలుడు అన్నాడు— నన్ను నది ఒడ్డున కలిసిన ఆ సారసేనుడు నాకు అన్ని జ్ఞానం చెబుతానన్నాడు. ఆయన ఎవరు? ఆ ప్రభువు, ఆ అధిపతి ఎవరు?
సుకర్మోవాచ- భవంతముక్తవాన్యో వై సరిత్తీరే తు సారసః । బ్రహ్మాణం త్వం మహాజ్ఞానం తం విద్ధి పరమేశ్వరమ్
సుకర్ముడు అన్నాడు— నది ఒడ్డున నీవు కలిసిన ఆ సారసేనుడు బ్రహ్మ. ఆయనను పరమేశ్వరుడిగా, మహాజ్ఞానిగా తెలుసుకో.
అన్యత్కిం పృచ్ఛసే బ్రూహి తమేవం ప్రవదామ్యహమ్ । విష్ణురువాచ- ఏవముక్తః స ధర్మాత్మా సుకర్మా నృపనందన
ఇంకా ఏదైనా అడగాలనుకుంటే అడుగు, నేను చెప్పగలను. విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— ఇలా చెప్పగానే, ధర్మబుద్ధి గల సుకర్ముడు, రాజులందరికీ ఆనందదాయకుడు—
పిప్పల ఉవాచ- త్వయి వశ్యం జగత్సర్వమితి శుశ్రుమ భూతలే । తన్మే త్వం కౌతుకం విప్ర దర్శయస్వ ప్రయత్నతః
పిప్పలుడు అన్నాడు— భూమిపై నీ వశంలో ఈ లోకమంతా ఉందని నేను విన్నాను. ఓ బ్రాహ్మణా, ఈ అద్భుతాన్ని నాకు చూపించు.
పశ్య కౌతుకమేవాద్య త్వం వశ్యావశ్యకారణమ్ । తమువాచ స ధర్మాత్మా సుకర్మా పిప్పలం ప్రతి
ఈ రోజు వశత్వం, అవశత్వానికి కారణమైన అద్భుతాన్ని చూడు. అప్పుడు ఆ ధర్మాత్ముడు సుకర్ముడు పిప్పలుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అథ సస్మార వై దేవాన్సుకర్మా ప్రత్యయాయ వై । ఇంద్రాద్యా లోకపాలాశ్చ దేవాశ్చాగ్నిపురోగమాః
అప్పుడు సుకర్ముడు నిజం తెలుసుకోవడానికి దేవతలను, ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలులను, అగ్ని ప్రాముఖ్యంతో ఉన్న దేవతలను మనసులో గుర్తు చేసుకున్నాడు.
సమాగతాః సమాహూతా నానా విద్యాధరాస్తథా । సుకర్మాణం తతః ప్రోచుర్దేవాశ్చాగ్నిపురోగమాః
ఆహ్వానించబడిన దేవతలు, వివిధ విద్యాధరులతో కలిసి అక్కడకు చేరుకున్నారు. అప్పుడు అగ్ని ప్రాముఖ్యంతో ఉన్న దేవతలు సుకర్మునితో ఇలా అన్నారు.
కస్మాత్స్మృతాస్త్వయా విప్ర తతోర్థకారణం వద । సుకర్మోవాచ- అయమేష సుసంప్రాప్తో విద్యాధరో హి పిప్పలః
నీవు మమ్మల్ని ఎందుకు గుర్తు చేసుకున్నావో చెప్పు బ్రాహ్మణా, దానికి కారణం ఏమిటో వివరించు అని దేవతలు అడిగారు. సుకర్ముడు ఇలా చెప్పాడు — ఈ విద్యాధరుడు పిప్పలుడు ఇప్పుడు ఇక్కడకు వచ్చాడు.
మామేవం భాషతే విప్ర వశ్యావశ్యత్వకారణమ్ । ప్రత్యయార్థం సమాహూతా అస్యైవ చ మహాత్మనః
ఈ మహాత్ముడు నన్ను ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు బ్రాహ్మణా, వశీకరణ విషయానికే. ఈయనకు నమ్మకం కలిగించేందుకు మిమ్మల్ని పిలిపించాను.
స్వంస్వం స్థానం ప్రగచ్ఛధ్వమిత్యువాచ సురాన్ప్రతి । తమూచుస్తే తతో దేవాః సుకర్మాణం మహామతిమ్
మీరు మీ మీ స్థలాలకు తిరిగి వెళ్ళండి అని దేవతలకు సుకర్ముడు చెప్పాడు. అప్పుడు మహామతి కలిగిన దేవతలు సుకర్మునితో ఇలా మాట్లాడారు.
అస్మాకం దర్శనం వ్రిప్ర న మోఘం జాయతే వరమ్ । వరం వరయ భద్రం తే మనసా యద్ధిరోచతే
మా దర్శనం వృథా కాదు బ్రాహ్మణా. నీకు మనసుకు నచ్చిన వరాన్ని కోరుకో. శుభం కలుగుగాక.
తత్తే దద్మో న సందేహస్త్వేవమూచుః సురోత్తమాః । భక్త్యా ప్రణమ్య తాన్దేవాన్యయాచే స ద్విజోత్తమః
మేము నీకు ఆ వరాన్ని ఇస్తాము, ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు అని ఉత్తమమైన దేవతలు అన్నారు. అప్పుడు సుకర్ముడు భక్తితో దేవతలకు నమస్కరించి ఇలా కోరాడు.
అచలాం దత్త దేవేంద్రా సుఃభక్తిం భావసంయుతామ్ । మాతాపిత్రోశ్చ మే నిత్యం తద్వై వరమనుత్తమమ్
ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలారా, నాకు ఎప్పటికీ నిలకడగా, హృదయపూర్వకమైన భక్తి ప్రసాదించండి. అలాగే నా తల్లిదండ్రులపై కూడా ఎప్పుడూ అటువంటి భక్తి కలిగించండి. ఇదే నాకు అత్యుత్తమ వరం.