ఏవమస్త్వితి తే ప్రోచుర్ద్విజశ్రేష్ఠం సురాస్తదా । దత్వా వరం మహాభాగ జగ్ముస్తస్మై మహాత్మనే
'అలాగేనూ' అని దేవతలు ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడికి వరం ఇచ్చి, ఆ మహాత్ముని వద్దనుండి వెళ్లిపోయారు.
గతేషు తేషు దేవేషు పిప్పలో ద్విజసత్తమః । బ్రహ్మణ్యం సాధయేన్నిత్యం విశ్వవశ్యం ప్రచింతయేత్
దేవతలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ద్విజశ్రేష్ఠుడైన పిప్పలుడు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, విశ్వాన్ని తన వశంలోకి తేవాలని ధ్యానించాడు.
తదాప్రభృతి రాజేంద్ర పిప్పలో ద్విజసత్తమః । విద్యాధరపదం లబ్ధ్వా కామగామీ మహీయతే
ఆ కాలం నుంచి, రాజేంద్రా, ద్విజశ్రేష్ఠుడైన పిప్పలుడు విద్యాధర పదవిని పొంది, తన ఇష్టం వచ్చినట్లు సంచరించి, ఘనత పొందాడు.
ఏవం స పిప్పలో విప్రో విద్యాధరపదం గతః । సంజాతో దేవలోకేశః సర్వశాస్త్రవిశారదః
అలా, పిప్పలుడు ఆ విప్రుడు విద్యాధరుడిగా మారి, దేవలోకంలో అధిపతిగా, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడిగా నిలిచాడు.
ఏకదా తు మహాతేజాః పిప్పలః పర్యచింతయత్ । విశ్వవశ్యం భవేత్సర్వం మమ దత్తో వరోత్తమః
ఒకసారి మహాతేజస్సున్న పిప్పలుడు, 'నా వశంలోకి అన్నీ రావాలి, ఎందుకంటే నాకు పరమ వరం లభించింది' అని ఆలోచించాడు.
తదర్థం ప్రత్యయం కర్తుముద్యతో ద్విజపుంగవః । యం యం చింతయతే కర్తుం తం తం హి వశమానయేత్
ఆ ఉద్దేశంతో, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు నిశ్చయం చేసుకోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఏది చేయాలని ఆలోచించేవాడో, అది తన వశంలోకి తెచ్చేవాడు.
ఏవం స ప్రత్యయే జాతే మనసా పర్యకల్పయత్ । ద్వితీయో నాస్తి వై లోకే మత్సమః పురుషోత్తమః
ఈ విధంగా ఆ నమ్మకం కలిగిన తర్వాత, అతడు మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఈ లోకంలో నాతో సమానమైనవాడు మరొకరు లేరు, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా!'
సూత ఉవాచ- ఏవం హి కల్పమానస్య పిప్పలస్య మహాత్మనః । జ్ఞాత్వా మానసికం భావం సారసస్తమువాచ హ
సూతుడు చెప్పాడు— అలా మహాత్ముడైన పిప్పలుడు ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, అతని మనసులోని భావాన్ని తెలుసుకున్న సారసుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
సరస్తీరగతో రాజన్సుస్వరం వ్యంజనాన్వితమ్ । స్వనం సౌష్ఠవసంయుక్తముక్తవాన్పిప్పలం ప్రతి
ఓ రాజా! సరస్సు ఒడ్డున నిలబడి, మధురంగా, స్పష్టంగా, శ్రావ్యంగా సారసుడు పిప్పలుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కస్మాదుద్వహసే గర్వమేవం త్వం పరమాత్మకమ్ । సర్వవశ్యాత్మికీం సిద్ధిం నాహం మన్యే తవైవ హి
నీవు ఎందుకు ఇంత గొప్ప గర్వాన్ని మోస్తున్నావు? నీవే అత్యున్నతుడనని ఎందుకు భావిస్తున్నావు? ఈ లోకంలో అందరినీ వశంలో పెట్టే శక్తి నీకే ఉందని నేను అనుకోను.
వశ్యావశ్యమిదం కర్మ అర్వాచీనం ప్రశస్యతే । పరాచీనం న జానాసి పిప్పల త్వం హి మూఢధీః
సమీపంలోని విషయాలను వశపర్చగలగడం మాత్రమే ప్రశంసించబడుతుంది; దూరమైన విషయాలు నీకు తెలియవు, పిప్పలా! నీకు సరిగ్గా అర్థం కాదు.
వర్షాణాం తు సహస్రాణి యావత్త్రీణి త్వయా తపః । సమాచీర్ణం తతో గర్వం కురుషే కిం ముధా ద్విజ
మూడు వేల సంవత్సరాలు నీవు తపస్సు చేసావు; అయినా, దాని తర్వాత నీవు వృథాగా ఎందుకు గర్వపడుతున్నావు, ఓ ద్విజుడా?
కుండలస్య సుతో ధీరః సుకర్మానామ యః సుధీః । వశ్యావశ్యం జగత్సర్వం తస్యాసీచ్ఛృణు సాంప్రతమ్
ఇప్పుడు విను—కుండలుని కుమారుడు ధైర్యవంతుడు, మంచి పనుల్లో నిపుణుడు, తెలివైనవాడు; అతనికి ఈ లోకం అంతా వశంలో ఉండేది.
అర్వాచీనం పరాచీనం స వై జానాతి బుద్ధిమాన్ । లోకే నాస్తి మహాజ్ఞానీ తత్సమః శృణు పిప్పల
అతడు సమీపమైనదీ, దూరమైనదీ అన్నీ తెలుసు; అతనితో సమానమైన గొప్ప జ్ఞానిని ఈ లోకంలో ఎవరూ లేరు—పిప్పలా! విను.
న కుండలస్య పుత్రేణ సదృశస్త్వం సుకర్మణా । న దత్తం తేన వై దానం న జ్ఞానం పరిచింతితమ్
నీవు మంచి పనుల్లో కుండలుని కుమారుడికి సమానమైనవాడవు కాదు; అతడు దానం చేయలేదు, జ్ఞానాన్ని ఆలోచించలేదు.
హుతయజ్ఞాదికం కర్మ న కృతం తేన వై కదా । న గతస్తీర్థయాత్రాయాం న చ వహ్నేరుపాసనమ్
హోమం, యజ్ఞం వంటి పనులు అతడు ఎప్పుడూ చేయలేదు; తీర్థయాత్రలకు పోలేదు, అగ్నిని పూజించలేదు.
స కదా కృతవాన్విప్ర ధర్మసేవార్థముత్తమమ్ । స్వచ్ఛందచారీ జ్ఞానాత్మా పితృమాతృసుహృత్సదా
ఓ బ్రాహ్మణా! అతడు ఎప్పుడైనా ఉత్తమమైన ధర్మసేవ చేశాడా? అతడు తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తాడు, జ్ఞానవంతుడు, తల్లిదండ్రులు, మిత్రులకు ఎప్పుడూ నమ్మకమైనవాడు.
వేదాధ్యయనసంపన్నః సర్వశాస్త్రార్థకోవిదః । యాదృశం తస్య వై జ్ఞానం బాలస్యాపి సుకర్మణః
అతడు వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడు, అన్ని శాస్త్రాల అర్థాన్ని తెలుసు; అలాంటి జ్ఞానం ఆ మంచి బాలుడికి ఉంది.
తాదృశం నాస్తి తే జ్ఞానం వృథా త్వం గర్వముద్వహేః । పిప్పల ఉవాచ- కో భవాన్పక్షిరూపేణ మామేవం పరికుత్సయేత్
నీకంత జ్ఞానం లేదు; నీ గర్వం వృథా. పిప్పలుడు అన్నాడు— నీవెవరు? పక్షిరూపంలో నన్ను ఇలా తక్కువగా మాట్లాడుతున్నావు?
కస్మాన్నిందసి మే జ్ఞానం పరాచీనం తు కీదృశమ్ । తన్మే విస్తరతో బ్రూహి త్వయి జ్ఞానం కథం భవేత్
నీవు నా జ్ఞానాన్ని ఎందుకు తక్కువగా మాట్లాడుతున్నావు? ఆ దూరమైన జ్ఞానం ఏమిటి? దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పు—నీకు ఆ జ్ఞానం ఎలా వచ్చింది?
అర్వాచీనగతిం సర్వాం పరాచీనస్య సాంప్రతమ్ । వద త్వమండజశ్రేష్ఠ జ్ఞానపూర్వం సువిస్తరమ్
ఓ ఉత్తమమైన పక్షీ! దయచేసి ఆ వ్యక్తికి సమీపమైనదీ, దూరమైనదీ అన్నీ పూర్తిగా, జ్ఞానంతో నాకు వివరంగా చెప్పు.
కిం వా బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ కిం వా రుద్రో భవిష్యసి । సారస ఉవాచ- నాస్తి తే తపసో భావః ఫలం నాస్తి చ తస్య తు
నీవు బ్రహ్మగా మారతావా, విష్ణువా, లేక రుద్రుడవుతావా? సారసుడు అన్నాడు— నీ తపస్సుకు అసలు భావం లేదు, దానికి ఫలం కూడా లేదు.
త్వయా న పరితప్తస్య తపసః సాంప్రతం శృణు । కుండలస్యాపి పుత్రస్య బాలస్యాపి యథా గుణః
నీవు సరిగ్గా తపస్సు చేయలేదు; ఇప్పుడు విను—కుండలుని కుమారుడికి, చిన్నప్పుడే ఉన్న గుణాన్ని.
తథా తే నాస్తి వై జ్ఞానం పరిజ్ఞాతం న తత్పదమ్ । ఇతో గత్వాపి పృచ్ఛ త్వం మమ రూపం ద్విజోత్తమ
నీకంత జ్ఞానం లేదు, ఆ స్థితిని నీవు పొందలేదు; ఇక్కడి నుంచి వెళ్లి, నా రూపం గురించి అడుగు, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!
స వదిష్యతి ధర్మాత్మా సర్వం జ్ఞానం తవైవ హి । విష్ణురువాచ- ఏవమాకర్ణ్య తత్సర్వం సారసేన ప్రభాషితమ్
ఆ ధర్మబుద్ధి గలవాడు నీకోసమే అన్ని జ్ఞానాన్ని చెప్పుతాడు. విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— సారసేనుడు చెప్పిన మాటలు అన్నీ విని,
నిర్జగామ స వేగేన దశారణ్యం మహాశ్రమమ్
అతడు వేగంగా పది అడవులలో ఉన్న గొప్ప ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేనుని కథలో అరవై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
విష్ణురువాచ- కుండలస్యాశ్రమం గత్వా సత్యధర్మ సమాకులమ్ । సుకర్మాణం తతో దృష్ట్వా పితృమాతృపరాయణమ్
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— కుండలుని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, అక్కడ సత్యం, ధర్మం నిండిన వాతావరణంలో, తల్లిదండ్రులకు అంకితమైన సుకర్మను చూశాడు.
శుశ్రూషంతం మహాత్మానం గురూసత్యపరాక్రమమ్ । మహారూపం మహాతేజం మహాజ్ఞానసమాకులమ్
అతడు మహాత్ములను సేవిస్తూ, గురువులకు నిజాయితీతో, గొప్ప రూపం, గొప్ప తేజస్సు, అపారమైన జ్ఞానం కలవాడిగా ఉన్న సుకర్మను చూశాడు.
మాతాపిత్రోః పదాంతే తముపవిష్టం దదర్శ సః । మహాభక్త్యాన్వితం శాంతం సర్వజ్ఞానమహానిధిమ్
ఆ సుకర్ముడు తల్లిదండ్రుల పాదాల వద్ద కూర్చుని, గొప్ప భక్తితో, శాంతంగా, సమస్త జ్ఞానానికి నిలయంగా ఉన్నాడని చూశాడు.