న చాస్వాదయతే సా తు సురసాన్సా మహాసతీ । స సఖా కామదేవస్య రమమాణో వినిర్జితః
ఆ మహాసతీ రుచికరమైన ఫలాలను కూడా ఆస్వాదించలేదు; కామదేవుని స్నేహితుడు ఆనందిస్తూ ఉండగా కూడా, ఓడిపోయాడు.
లజ్జితః పరాఙ్ముఖో భూత్వా భూం పపాత లవచ్ఛదైః । ఫలేభ్యో హి సుపక్వేభ్యః పుష్పమంజరిసంస్కృతః
అతడు సిగ్గుపడి, ముఖాన్ని తిప్పుకుని, పువ్వుల రేకులతో నేలపై పడిపోయాడు; ఎందుకంటే, పూర్తిగా పండిన ఫలాల నుంచి పుష్పమంజరి కింద పడిపోయింది.
లవరూపోపతద్భూమౌ రసస్త్వేష తయా జితః । మకరందః సుదీనాత్మా ఫలాద్భూమిం తతః పునః
పుష్పరేణువు నేలపై పడిన చోట, ఆ తేనెను ఆమె జయించింది. ఫలాన్నించి వచ్చిన తేనె, చాలా బాధతో, ఓడిపోయి మళ్లీ భూమికి చేరింది.
భక్ష్యతే మక్షికాభిశ్చ యథామృతో రణే తథా । మక్షికాభక్ష్యమాణస్తు ప్రవాహేన ప్రయాతి సః
యుద్ధంలో అమృతాన్ని ఎలా తింటారో, అలాగే తేనెను తేనెటీగలు తింటున్నాయి. తేనెటీగలు తింటున్నప్పుడు, అది ప్రవాహంతో పోయిపోతుంది.
మందంమందం ప్రయాత్యేవ తం హసంతి చ పక్షిణః । నానారుతైః ప్రచలంతి సుఖమానందనిర్భరైః
తేనె నెమ్మదిగా ముందుకు సాగుతుంది. పక్షులు దాన్ని చూసి నవ్వుతాయి.色色గా పిలుస్తూ, ఆనందంతో తిరుగుతూ సంతోషంగా ఉంటాయి.
ప్రీత్యా శకునయస్తత్ర వనమధ్యనగస్థితాః । సుకలయా జితో హ్యేష నిమ్నం పంథానమాశ్రితః
అక్కడ అరణ్యంలో ఉన్న చెట్లపై నివసించే పక్షులు ప్రేమతో అంటారు: 'సుకల చేత జయించబడి, ఇప్పుడు దిగువ దారిలో వెళ్తున్నాడు.'
ప్రీత్యా సమేతా రతిః కామభార్యా గత్వాబ్రవీత్సా సుకలాం విహస్య । స్వస్త్యస్తు తే స్వాగతమేవ భద్రే రమస్వ ప్రీత్యా నయనాభిరామమ్
ఆ సమయంలో కాముని భార్య రతి, సుకల వద్దకు వచ్చి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నది: 'నీకు శుభం కలగాలి, స్వాగతం సుమా! కన్నులకు ఆనందంగా, సంతోషంగా ఉండు.'
తే రూపమిష్టమమలమింద్రస్యాపి మహాత్మనః । యదేష్టం తే తదా బ్రూహి సమానేష్యే న సంశయః
నీ రూపం ఎంతో అందంగా, నిర్మలంగా ఉంది. అది మహాత్ముడు ఇంద్రునికన్నా మిన్న. నీవు ఏది కోరుకుంటే చెప్పు, నేను తప్పకుండా నెరవేర్చుతాను.
సూత ఉవాచ- వదంత్యౌ తే స్త్రియౌ దృష్ట్వా శ్రుత్వోవాచ సుభాషితమ్ । రతిం ప్రతిగృహీత్వా మే గతో భర్త్తా మహామతిః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు మాట్లాడిన మాటలు చూసి, వినిపించి, నా జ్ఞానవంతుడైన యజమాని రతిని స్వీకరించి వెళ్లిపోయాడు.
యత్ర మే తిష్ఠతే భర్త్తా తత్రాహం పతిసంయుతా । తత్ర కామశ్చ మే ప్రీతిరయం కాయో నిరాశ్రయః
నా భర్త ఎక్కడ ఉంటే, నేను కూడా అక్కడే అతనితో కలసి ఉంటాను. నా కోరిక, ప్రేమ అన్నీ అక్కడే. ఈ శరీరానికి వేరే ఆధారం లేదు.
ద్వే అప్యుక్తం సమాకర్ణ్య రతిప్రీతీ విలజ్జితే । వ్రీడమానే గతే తే ద్వే యత్ర కామో మహాబలః
రతి, ప్రీతి ఇద్దరూ చెప్పిన మాటలు విని, కొంచెం సిగ్గుపడి, తలదించుకుని, వారు ఇద్దరూ మహాబలుడు కాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
ఊచతుస్తం మహావీరమింద్రకాయ సమాశ్రితమ్ । చాపమాకర్షమాణం తం నేత్రలక్ష్యం మహాబలమ్
వారు ఆ మహావీరుడైన, ఇంద్రుని వంటి రూపం కలిగిన, విల్లు ఎక్కిస్తూ, దృష్టిని లక్ష్యంపై నిలిపిన బలవంతుడైన అతనితో మాట్లాడారు.
దుర్జయేయం మహాప్రాజ్ఞ త్యజ పౌరుషమాత్మనః । పతికామా మహాభాగా పతివ్రతా సదైవ సా
ఈమెను జయించడం చాలా కష్టం, ఓ జ్ఞానవంతుడా! నీ స్వంత ప్రయత్నాన్ని వదిలిపెట్టు. ఈమె భర్తను మాత్రమే కోరుకునే, ఎప్పుడూ పతివ్రతగా ఉండే సతీమణి.
కామ ఉవాచ- అనయా లోక్యతే రూపమింద్రస్యాస్య మహాత్మనః । యది దేవి తదా చాహం హనిష్యామి న సంశయః
కాముడు ఇలా అన్నాడు: ఈమె ద్వారా ఈ మహాత్ముడు ఇంద్రుని రూపం చూచబడింది. దేవీ! అది నిజమైతే, నేను అతనిని ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాను, సందేహం లేదు.
అథ వేషధరో దేవో మహారూపః సురాధిపః । స తయానుగతస్తూర్ణం పరయా లీలయా తదా
అప్పుడు దేవుడు, దేవతల అధిపతి, గొప్ప రూపంతో వేషం ధరించి, ఆమెను వెంటబడి, ఎంతో ఆటపాటగా త్వరగా వెళ్లాడు.
సర్వభోగసమాకీర్ణః సర్వాభరణశోభితః । దివ్యమాల్యాంబరధరో దివ్యగంధానులేపనః
అతడు అన్ని భోగాలతో నిండిపోయి, అన్ని ఆభరణాలతో మెరిసిపోతూ, దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళభరితమైన గంధాన్ని పూసుకున్నాడు.
తయా రత్యా సమాయాతో యత్రాస్తే పతిదేవతా । ప్రత్యువాచ మహాభాగాం సుకలాం సత్యచారిణీమ్
రతితో కలిసి, భర్తకు అంకితమైన దేవత అక్కడ ఉన్న చోటికి వెళ్లి, నిజాయితీగా ఉండే సుకలను ఉద్దేశించి పలికాడు.
పూర్వం దూతీ సమక్షం తే ప్రీత్యా చ ప్రహితా మయా । కస్మాన్న మన్యసే భద్రే భజంతం త్వామిహాగతమ్
ముందుగా నేను నీకు ప్రేమతో ఓ దూతను పంపాను. ఓ మంగళకరమైనవాడా, నిన్ను కోరుకుంటూ ఇక్కడికి వచ్చినవాడిని ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదు?
సుకలోవాచ- రక్షాయుక్తాస్మి భద్రం తే భర్తుః పుత్రైర్మహాత్మభిః । ఏకాకినీసహాయైశ్చ నైవ కస్య భయం మమ
సుకల ఇలా చెప్పింది: నా భర్త మహాత్ముడి కుమారులు నన్ను రక్షిస్తున్నారు. నేను ఒంటరిగా ఉన్నా, నాకు సహాయులు ఉన్నారు. ఎవ్వరినీ నేను భయపడను.
శూరైశ్చ పురుషాకారైః సర్వత్ర పరిరక్షితా । నాతి ప్రస్తావయే వక్తుం వ్యగ్రా కర్మణి తస్య చ
ధైర్యవంతులైన, పురుషుల రూపంలో ఉన్నవారు నన్ను ఎక్కడైనా కాపాడుతున్నారు. నేను ఇక ఎక్కువగా మాట్లాడాలనుకోవడం లేదు, ఎందుకంటే ఆయన పనిలో నేను బిజీగా ఉన్నాను.
యావత్ప్రస్యందతే నేత్రం తావత్కాలం మహామతే । భవాన్న లజ్జతే కస్మాద్రమమాణో మయా సహ
నీ కన్ను నన్ను చూసేంతవరకు, ఓ మహామతి, ఆ సమయంలో నీవు నాతో కలిసి ఉండి, ఏమాత్రం కూడా సిగ్గుపడకపోవడం ఎందుకు?
భవాన్కో హి సమాయాతో నిర్భయో మరణాదపి । ఇంద్ర ఉవాచ- త్వామేవం హి ప్రపశ్యామి వనమధ్యే సమాగతామ్
నీవెవరు? మరణానికైనా భయపడకుండా ఇక్కడికి వచ్చావు? ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— నేను నిన్ను ఈ అడవిలో నడుమ నిలిచినట్టుగా చూస్తున్నాను.
సమాఖ్యాతాస్త్వయా శూరా భర్తుశ్చ తనయాః పునః । కథం పశ్యామ్యహం తావద్దర్శయస్వ మమాగ్రతః
నీవు వీరులను, భర్త కుమారులను వివరించావు. మరి వారిని నేను ఎలా చూడగలను? వారిని నా ముందర చూపించు.
సుకలోవాచ- సనిజసకలవర్గస్యాధిపత్యే నివేశ్య ధృతిమతిగతిబుద్ధ్య్ఖ్యైస్తు సంన్యస్య సత్యమ్ । అచలసకలధర్మో నిత్యయుక్తో మహాత్మా మదనసబలధర్మాత్మా సదామాం జుగోప
సుకలా ఇలా చెప్పింది— నా సమస్త కుటుంబానికి నాయకత్వాన్ని ధైర్యం, బుద్ధి, స్థిరత, వివేకం కలవారికి అప్పగించి, సత్యాన్ని స్థాపించి, అన్ని ధర్మాల్లో స్థిరంగా ఉండే, మహాత్ముడైన నా భర్త ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని రక్షించాడు.
మామేవం పరిరక్షతే దమగుణైః శౌచైస్తు ధర్మః సదా సత్యం పశ్య సమాగతం మమ పురః శాంతిక్షమాభ్యాంయుతమ్ । బోధశ్చాతిమహాబలః పృథుయశా యో మాం న ముంచేత్కదా బద్ధాహం దృఢబంధనైః స్వగుణజైః సాంనిధ్యమేవం గతః
ఆయన ఎప్పుడూ నన్ను నియమశీలత, పవిత్రతతో రక్షిస్తాడు; నా ముందర సత్యమే ప్రత్యక్షంగా ఉంది, అది శాంతి, సహనంతో కూడి ఉంది. గొప్ప బలమైన, ప్రసిద్ధమైన జ్ఞానం నన్ను ఎప్పుడూ వదలదు; నా స్వగుణాలతో బలమైన బంధంతో నేను ఎప్పుడూ వాటి సమక్షంలోనే ఉంటాను.
రక్షాయుక్తాః కృతాః సర్వే సత్యాద్యా మమ సాంప్రతమ్ । ధర్మలాభాదికాః సర్వే దమబుద్ధిపరాక్రమాః
ఇప్పుడు సత్యం మొదలైన రక్షణకు సంబంధించినవన్నీ నాతో ఉన్నాయి; ధర్మాన్ని పొందే, నియమశీలత, బుద్ధి, పరాక్రమం కలిగినవారందరూ నాతో ఉన్నారు.
మామేవం హి ప్రరక్షంతి కిం మాం ప్రార్థయసే బలాత్ । కో భవాన్నిర్భయో భూత్వా దూత్యా సార్ధం సమాగతః
వీరు నన్ను ఇలా రక్షిస్తున్నప్పుడు, నీవు బలవంతంగా నన్ను ఎందుకు కోరుతున్నావు? నీవెవరు? భయపడకుండా, దూతతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చావు?
సత్యం ధర్మస్తథా పుణ్యం జ్ఞానాద్యాః ప్రబలాస్తథా । మమ భర్తుః సహాయాశ్చ తే మాం రక్షంతి వేశ్మని
సత్యం, ధర్మం, పుణ్యం, జ్ఞానం ఇవన్నీ బలంగా ఉన్నాయి; నా భర్త సహాయకులు కూడా నన్ను ఈ ఇంట్లో రక్షిస్తున్నారు.
అహం రక్షాయుతా నిత్యం దమశాంతిపరాయణా । న మాం జేతుం సమర్థశ్చ అపి సాక్షాచ్ఛచీపతిః
నేను ఎప్పుడూ రక్షణతో, నియమశీలత, శాంతికి పరాయణురాలిగా ఉంటాను; స్వయంగా శచీపతి అయినా నన్ను జయించలేడు.
యది వా మన్మథో వాపి సమాగచ్ఛతి వీర్యవాన్ । దంశితాహం సదా సత్యం సత్యకేనైవ నాన్యథా
కామదేవుడు ఎంత బలవంతుడైనా వచ్చినా, నేను ఎప్పుడూ సత్యంతోనే రక్షించబడుతాను, వేరే విధంగా కాదు.