తమేవ నాశయేద్గత్వా కామ ఏష ప్రమత్తధీః । రిపురూపః సుదుష్టాత్మా అస్మాకం హి న సంశయః
మన్మధుడు, మనసు నియంత్రణ లేకుండా, అక్కడికి వెళ్లి దాన్ని నాశనం చేస్తాడు. అతడు మన శత్రువు, దుష్టుడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పతిస్తపోధనో విప్రః సుసతీ యా పతివ్రతా । సుసత్యో భూపతిర్ధర్మమమగేహానసంశయః
ఆ ఇంట్లో భర్త తపస్సుతో నిండిన బ్రాహ్మణుడు, భార్య నిజమైన పతివ్రత, రాజు ధర్మపరుడు — వీళ్లే నా ఇంట్లో నివసించే వారు, ఇది నిస్సందేహం.
యత్రాహం వృద్ధిసంపుష్టస్తత్ర వాసో హి తే భవేత్ । తత్ర పుణ్యం సమాయాతి శ్రద్ధయా సహ క్రీడతే
నేను అభివృద్ధి చెందే చోటే నీ నివాసంగా ఉండాలి. అక్కడే పుణ్యం వస్తుంది, భక్తితో కలిసి ఆనందంగా విహరిస్తుంది.
క్షమా శాంత్యా సమాయుక్తా ఆయాతి మమ మందిరమ్ । యథా సత్యో దమశ్చైవ దయా సౌహృదమేవ చ
క్షమ, శాంతి కలిసినవి నా ఇంటికి వస్తాయి. అలాగే సత్యం, దమము, దయ, స్నేహం కూడా అక్కడే ఉంటాయి.
ప్రజ్ఞాయుక్తః స నిర్లోభో యత్రాహం తత్ర సంస్థితః । శుచిః స్వభావస్తత్రైవ అమీ చ మమ బాంధవాః
అక్కడ జ్ఞానం ఉండి, లోభం లేని చోటే నేను ఉంటాను. అక్కడ స్వచ్ఛత సహజంగా ఉంటుంది. వీళ్లే నా సహచరులు.
అస్తేయమప్యహింసా చ తితిక్షా వృద్ధిరేవ చ । మమ గేహే సమాయాతా ధన్యతాం శృణు ధర్మరాట్
దొంగతనం చేయకపోవడం, హింస లేని జీవనం, సహనం, అభివృద్ధి — ఇవన్నీ నా ఇంటికి వచ్చి, ధన్యతను కలిగిస్తాయి. విను ధర్మరాజా.
గురూణాం చాపి శుశ్రూషా విష్ణుర్లక్ష్మ్యా సమావృతః । మద్గేహం తు సమాయాంతి దేవాశ్చాగ్నిపురోగమాః
ముందుగా గురువులకు సేవ, లక్ష్మితో కూడిన విష్ణువు, అగ్ని మొదలైన దేవతలు కూడా నా ఇంటికి వచ్చి నివసిస్తారు.
మోక్షమార్గం ప్రకాశేద్యో జ్ఞానోదీప్త్యా సమన్వితః । ఏతైః సార్ధం వసామ్యేవ సతీషు ధర్మవత్సు చ
మోక్ష మార్గాన్ని చూపించే, జ్ఞాన ప్రకాశంతో నిండినవాడు, సతీస్వరూపిణులతో, ధర్మవంతులతో కలిసి నాతో ఉంటాడు.
సాధుష్వేతేషు సర్వేషు గృహరూపేషు మే సదా । ఉక్తేనాపి కుటుంబేన వసామ్యేవ త్వయా సహ
ఈ సద్గుణాలు ఉన్నవాళ్లందరిలో, ఇళ్ల రూపంలో నేను ఎప్పుడూ ఉంటాను. ముందుగా చెప్పిన కుటుంబంతో కూడి, నీతో కలిసి నివసిస్తాను.
ససత్వాః సాధురూపాస్తే వేధసా మే గృహీకృతాః । సంచరామి మహాభాగ స్వచ్ఛందేన చ లీలయా
సద్గుణాలతో నిండిన వారు, సద్గుణ స్వరూపులై, సృష్టికర్త చేత నా ఇంట్లో స్థాపించబడ్డారు. మహాభాగుడా, నేను వారి మధ్య స్వేచ్ఛగా, ఆనందంగా సంచరిస్తాను.
ఈశ్వరశ్చ జగత్స్వామీ త్రినేత్రో వృషవాహనః । మమ గేహే స్వరూపేణ వర్తతే శివయా యుతః
ఈశ్వరుడు, జగత్తుకు అధిపతి, మూడు కళ్లవాడు, వృషభంపై కూర్చున్నవాడు, నా ఇంట్లో తన స్వరూపంతో, శివతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు.
తదిదం సంసృతేః సారం గృహరూపం మహేశ్వరమ్ । సదనం శంకరేత్యాఖ్యం నాశితం మన్మథేన వై
ఈ గృహమే సంసారానికి మూలమైన మహేశ్వరుని స్వరూపం. శంకరుని ఇంటి పేరుతో పిలవబడే ఈ గృహాన్ని మన్మథుడు నాశనం చేశాడు.
విశ్వామిత్రం మహాత్మానం తపంతం తప ఉత్తమమ్ । మేనకాం హి సమాశ్రిత్య కామోయం జితవాన్పురా
మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు గొప్ప తపస్సు చేస్తుండగా, మేనక ద్వారా మన్మథుడు అతన్ని ఓడించాడు.
సతీ పతివ్రతాహల్యా గౌతమస్య ప్రియా శుభా । సుసత్యాచ్చాలితా తేన మన్మథేన దురాత్మనా
గౌతమునికి ప్రియమైన, శుభ్రమైన, సతీ, పతివ్రత అయిన అహల్య కూడా ఆ దుష్ట మన్మథుని వల్ల మనసు తడబడింది.
మునయః సత్యధర్మజ్ఞా నానాస్త్రియః పతివ్రతాః । మద్గృహాస్తా ఇమాః సర్వా దీపితాః కామవహ్నినా
సత్యధర్మాన్ని తెలిసిన మునులు, వివిధ రకాల పతివ్రతలు — వీరందరూ నా ఇంట్లో కామాగ్ని వల్ల ఆక్రమించబడ్డారు.
దుర్ధరో దుఃసహో వ్యాపీ యోతిసత్యేషు నిష్ఠురః । మామేవం పశ్యతే నిత్యం క్వ సత్యః పరితిష్ఠతి
అతడు అదుపు చేయలేనివాడు, భరించలేనివాడు, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినవాడు, సత్యాన్ని పాటించేవారిలో కూడా క్రూరంగా ఉంటాడు. నన్ను ఎప్పుడూ ఇలానే చూస్తుంటాడు. ఇలాంటి చోట సత్యం ఎక్కడ నిలుస్తుంది?
సమాం జ్ఞాత్వా సమాయాతి బాణపాణిర్ధనుర్ధరః । నాశయేన్మద్గృహం పాపో వీతిహోత్రైశ్చ నామకైః
సమత్వాన్ని తెలుసుకొని, బాణాలు, విల్లు పట్టుకుని వస్తాడు. ఆ పాపి నా ఇంటిని, యజ్ఞానికి సంబంధించినవారితో పాటు నాశనం చేయాలని చూస్తాడు.
పాపలేశాశ్చ యే క్రూరా అన్యే పాఖండసంశ్రయాః । తే తు బుద్ధ్యాఽహితాః సర్వే సత్యగేహం విశంతి హి
పాపపు మచ్చలున్న క్రూరులు, మాయాచారాన్ని ఆశ్రయించే వారు, బుద్ధిలో శత్రుత్వం కలిగినవారు — వీరందరూ సత్యగృహంలోకి ప్రవేశిస్తారు.
సేనాధ్యక్షైరసత్యైస్తు ఛద్మనా తేన సాధితః । పాతయేదర్దయేద్గేహం పాపః శస్త్రైర్దురాత్మభిః
అసత్యమైన సేనాధిపతుల ద్వారా మోసంతో ఇది సాధించబడింది. ఆ పాపి దుష్టులు పట్టిన ఆయుధాలతో గృహాన్ని కూలదీసి బాధిస్తాడు.
మామేవం తాడయేత్పాపో మహాబల మనోభవః । అస్య ధామ్నా ప్రదగ్ధోహం శూన్యతాం హి వ్రజామి వై
పాపి, మహాబలశాలి అయిన మనోభవుడు నన్ను ఇలా తాకుతాడు. అతని తేజస్సు వల్ల నేను పూర్తిగా ఖాళీగా మారిపోతున్నాను.
నూతనం గృహమిచ్ఛామి స్త్రియాఖ్యం పతిభూపతిమ్ । కృకలస్యాపి పుణ్యస్య ప్రియేయం శివమంగలా
నేను కొత్త ఇంటిని కోరుతున్నాను, అది స్త్రీలు, భర్తలకు సంబంధించినదిగా ఉండాలి. ఈ శివమంగళ అనే ప్రియురాలు, పుణ్యశీలి అయిన కృకలస్యుని భార్య.
తద్గృహం సుకలాఖ్యం మే దగ్ధుం పాపః సముద్యతః । అయమేష సహస్రాక్షః కామేన సహితో బలీ
సుకళ అనే ఆ గృహం నాది. ఆ పాపి దాన్ని కాల్చాలని సిద్ధమవుతున్నాడు. ఈ సహస్రాక్షుడు, కామునితో కలిసి, బలవంతుడు.
కామస్య కారణాత్కస్మాత్పూర్వవృత్తం న విందతి । అహల్యాయాః ప్రసంగేన మేషోపస్థో వ్యజాయత
కాముని కారణంగా, అతడు మునుపటి సంఘటనను గుర్తించలేడు. అహల్యతో జరిగిన వ్యవహారం వల్ల గొర్రె రూపం కలిగింది.
పౌరుషం హి మునేర్దృష్ట్వా సత్యాశ్చైవ ప్రధషర్ణాత్ । నష్టః కామస్య దోషేణ సురరాట్తత్ర సంస్థితః
మునివర్యుని పురుషత్వాన్ని చూసి, సతీ దోషంతో, దేవేంద్రుడు కాముని తప్పిదంతో నాశనం అయి అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
భుక్తవాన్దారుణం శాపం దుఃఖేన మహతాన్వితః । కృకలస్య ప్రియామేనాం సుకలాం పుణ్యచారిణీమ్
అతడు తీవ్రమైన శాపాన్ని అనుభవించి, గొప్ప బాధతో కూడుకున్నాడు. పుణ్యమైన ప్రవర్తన కలిగిన సుకళ, కృకలస్యుని ప్రియమైన భార్య.
ఏష హంతుం సహస్రాక్ష ఉద్యతః కామసంయుతః । యథా చేంద్రేణ నాయాతి కామ ఏష తథా కురు
ఈ సహస్రాక్షుడు, కామునితో కలిసి, హత్య చేయాలని సిద్ధమవుతున్నాడు. ఇంద్రుడు కాముని దగ్గరికి పోనట్టు, నువ్వూ అలాగే చేయు.
ధర్మరాజ మహాప్రాజ్ఞ భవాన్మతిమతాం వరః । ధర్మరాజ ఉవాచ- ఊనం తేజః కరిష్యామి కామస్య మరణం తథా
ధర్మరాజా! మహాప్రజ్ఞావంతుడవు, బుద్ధిమంతుల్లో నీవే శ్రేష్ఠుడు. ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు — నేను కాముని తేజస్సును తగ్గించి, అతని మరణాన్ని కూడా కలిగిస్తాను.
ఏకోపాయో మయా దృష్టస్తమిహైవ ప్రపశ్యతు । ప్రజ్ఞా చైషా మహాప్రాజ్ఞా శకునీరూపచారిణీ
ఒక మార్గం నాకు కనిపించింది. అతడు ఇక్కడే దాన్ని గమనించాలి. ఈ జ్ఞానం గొప్పదిగా, పక్షిరూపంలో సంచరిస్తోంది.
భర్తురాగమనం పుణ్యం శబ్దేనాఖ్యాతు ఖే యతః । శకునస్య ప్రభావేణ భర్తుశ్చాగమనేన చ
భర్త వచ్చాడన్న శుభవార్త ఆకాశంలో పెద్దగా వినిపించింది. ఆ పక్షి ప్రభావంతో, భర్త రాకతో ఈ శుభసందేశం అందరికీ తెలిసింది.
దుష్టైర్నష్టా న భూయేత స్వస్థచిత్తా న సంశయః । ప్రజ్ఞా సంప్రేషితా తేన గతా సా సుకలాగృహమ్
ఆమె మనసు ప్రశాంతంగా ఉండి, ఇక దుష్టుల చేతిలో పడదు అనడంలో సందేహమే లేదు. జ్ఞానం తో నడిపించబడుతూ, ఆమె సుకళా ఇంటికి వెళ్లింది.