మమ భర్తా స ధర్మాత్మా తీర్థయాత్రాం గతః సుధీః । తస్మిన్గతే మహాభాగే మమ భర్తరి సంప్రతి
నా భర్త, ఆ ధర్మాత్ముడు, జ్ఞానవంతుడు, తీర్థయాత్రకు వెళ్లాడు. ఇప్పుడు, ఓ భాగ్యవంతురాలా, నా భర్త ఇంట్లో లేడు.
అతిక్రాంతాః శృణుష్వ త్వం త్రయశ్చైవాపి వత్సరాః । తతోహం దుఃఖితా జాతా వినా తేన మహాత్మనా
విను, నా గొప్ప మనసున్న భర్త వెళ్లినప్పటి నుండి మూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. అతని లేకుండా నేను దుఃఖంలో ఉన్నాను.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతమాత్మవృత్తాంతమేవ తే । భవతీ పృచ్ఛతే మాం కా భవిష్యతి వదస్వ మే
ఇదంతా, నా జీవిత కథను నీకు చెప్పాను. నువ్వు నన్ను, 'నువ్వెవరిగా మారుతావు?' అని అడిగావు. దయచేసి నాకూ చెప్పు.
సుకలాయా వచః శ్రుత్వా దూత్యా ఆభాషితం పునః । మామేవం పృచ్ఛసే భద్రే తత్తే సర్వం వదామ్యహమ్
సుకల అనే దూత మాటలు విని, నువ్వు నన్ను ఇలా అడుగుతున్నావు, ఓ మంచి మనసున్నవాడా. అందుకే నేను నీకు అన్నీ చెబుతాను.
అహం తవాంతికం ప్రాప్తా కార్యార్థం వరవర్ణిని । శ్రూయతామభిధాస్యామి శ్రుత్వా చైవావ ధార్యతామ్
ఓ అందమైనవాడా, ఒక పని కోసం నేను నీ దగ్గరకు వచ్చాను. విను, నేను చెప్పబోతున్నాను. విన్న తర్వాత బాగా ఆలోచించు.
గతస్తే నిర్ఘృణో భర్తా త్వాం త్యక్త్వా తు వరాననే । కిం కరిష్యసి తేనాపి ప్రియాఘాతకరేణ చ
నీ కఠినహృదయుడైన భర్త నిన్ను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు, ఓ అందమైన ముఖముగలవాడా. తన ప్రియమైనవారికి బాధ కలిగించే వాడితో నువ్వు ఇంకేం చేయగలవు?
యస్త్వాం త్యక్త్వా గతః పాపీ సాధ్వ్యాచారసమన్వితామ్ । కిం వా స తే గతో బాలే తత్ర జీవతి వై మృతః
నీలా మంచి ఆచారాలు ఉన్నవాడిని వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయిన వాడు పాపి. ఓ బాలికా, అతను వెళ్లిపోయినా, బ్రతికినా, చనిపోయినా, నీకు అతనితో ఏముంది?
కిం కరిష్యతి తేనైవం భవతీ ఖిద్యతే వృథా । కస్మాన్నాశయతే చాంగం దివ్యం హేమసమప్రభమ్
అలాంటి వాడికోసం వృథాగా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? బంగారం లాంటి నీ దివ్యమైన శరీరాన్ని ఎందుకు నాశనం చేస్తున్నావు?
బాల్యే వయసి సంప్రాప్తే మానవో న చ విందతి । ఏకం సుఖం మహాభాగే బాలక్రీడాం వినా శుభే
బాల్యంలో, ఓ భాగ్యవంతురాలా, యువకత్వం వచ్చినా, పిల్లల ఆటలు తప్ప ఇంకెక్కడా ఆనందం దొరకదు.
వార్ద్ధకే దుఃఖసంప్రాప్తిర్జరా కాయం ప్రహింసయేత్ । తారుణ్యే భుజ్యతే భోగః సుఖాత్సర్వో వరాననే
వృద్ధాప్యంలో దుఃఖమే వస్తుంది; జరా శరీరాన్ని బాధిస్తుంది. యువకత్వంలో, ఓ అందమైన ముఖముగలవాడా, అన్ని సుఖాలు ఆనందంగా అనుభవించవచ్చు.
యావత్తిష్ఠతి తారుణ్యం తావద్భుంజంతి మానవాః । సుఖభోగాదికం సర్వం స్వేచ్ఛయా రమతే నరః
యువకత్వం ఉన్నంతవరకు, మనుషులు అన్ని సుఖాలను అనుభవిస్తారు. మనిషి తన ఇష్టానుసారం అన్నింటిలో ఆనందిస్తాడు.
యావత్తిష్ఠతి తారుణ్యం తావద్భోగాన్ప్రభుంజతే । వయస్యపి గతే భద్రే తారుణ్యే కిం కరిష్యతి
యువకత్వం ఉన్నంతవరకు, వారు సుఖాలను అనుభవిస్తారు. వయస్సు వచ్చిన తర్వాత, ఓ మంచి మనసున్నవాడా, ఆ యువకత్వం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
సంప్రాప్తే వార్ద్ధకే దేవి కించిత్కార్యం న సిధ్యతి । స్థవిరశ్చింతయేన్నిత్యం సుఖకార్యం న గచ్ఛతి
వృద్ధాప్యం వచ్చినప్పుడు, ఓ దేవీ, ఏ పని సఫలమవదు. వృద్ధుడు ఎప్పుడూ ఆందోళనపడతాడు, సుఖకార్యాలు జరగవు.
వయస్యపి గతే బాలే క్రియతే సేతుబంధనమ్ । తాదృశోయం భవేత్కాయస్తారుణ్యే తు గతే శుభే
వయస్సు వచ్చిన తర్వాత, ఓ బాలికా, వంతెన కట్టడానికైనా ప్రయత్నిస్తారు. యువకత్వం పోయిన తర్వాత శరీరం ఇలానే అయిపోతుంది, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
తస్మాద్భుంక్ష్వ సుఖేనాపి పిబస్వ మధుమాధవీమ్ । కామాబాణా దహంత్యంగం తవేమే చారులోచనే
అందుచేత, సుఖంగా జీవించు, తీపి మధురమైన పానీయం తాగు. అందమైన కన్నులవాడా, కోరికల బాణాలు నీ శరీరాన్ని కాలుస్తున్నాయి.
అయమేకః సమాయాతః పురుషో రూపవాన్గుణీ । అయం హి పురుషవ్యాఘ్రః సర్వజ్ఞో గుణవాన్ధనీ
ఇక్కడ ఒకే ఒక్క మనిషి వచ్చాడు, అతడు అందగాడు, మంచి లక్షణాలు కలవాడు. నిజంగా, ఇతడు మనుషులలో సింహం, అన్నీ తెలిసినవాడు, గుణవంతుడు, ధనవంతుడు.
తవార్థే నిత్యసంయుక్తః స్నేహేన వరవర్ణిని । సుకలోవాచ- బాల్యం నాస్త్యపి జీవస్య తారుణ్యం నాస్తి జీవితే
అతడు ఎప్పుడూ నీ కోసమే ప్రేమతో ఉండేవాడు, మంచి వర్ణం కలవాడా. సుకలుడు ఇలా అన్నాడు— జీవికి బాల్యం లేదు, జీవితం లో యవ్వనం కూడా లేదు.
వృద్ధత్వం నాస్తి చైవాస్య స్వయంసిద్ధః సుసిద్ధిదః । అమరో నిర్జరో వ్యాపీ సుసిద్ధః సర్వవిత్తమః
అతనికి వృద్ధాప్యం కూడా లేదు; అతడు తానే సాధించినవాడు, సంపూర్ణ విజయాన్ని ఇచ్చేవాడు, మరణం లేని వాడు, వృద్ధాప్యం లేనివాడు, అన్ని చోట్ల ఉన్నవాడు, సంపూర్ణంగా సిద్ధుడైనవాడు, గొప్ప జ్ఞానవంతుడు.
అకామః కామదో లోకే ఆత్మరూపేణ వర్తతే । యథా గేహస్య సంస్థానం తథా కాయస్య దృశ్యతే
అతడు కోరికలు లేనివాడు అయినా, లోకంలో కోరికలు నెరవేర్చేవాడు, తన స్వరూపంలో ఉండేవాడు. యిలా, ఇల్లు ఎలా ఉండాలో, అలాగే శరీరం కూడా కనిపిస్తుంది.
యథా వార్ద్ధకినా కాయస్తథా సూత్రేణ మందిరమ్ । అనేకకాష్ఠసంఘాతైర్నానా దారుసముచ్చయైః
ఇల్లు ఎలా తాడుతో కొలిచి, అనేక కలప ముక్కలతో, రకరకాల దారుతో కట్టబడుతుందో,
మృత్తికయోదకేనాపి సమంతాత్పరిణామయేత్ । లిపితం లేపకైః కాష్ఠం చిత్రం భవతి చిత్రకైః
మట్టి, నీటితో చుట్టూ ఆకారమిస్తారు; కలపను పూతతో పూస్తే, అలంకరణలతో అందంగా మారుతుంది.
ప్రథమం రూపమాయాతి గృహం సూత్రేణ సూత్రితమ్ । పుష్ణంతి చ స్వయం తత్తు లేపనాద్వై దినే దినే
ముందుగా రూపం వస్తుంది, ఇల్లు తాడుతో కొలుస్తారు; దానికి ప్రతిరోజూ పూత వేస్తూ పోషిస్తారు.
వాయునాందోలితం నిత్యం గృహం చ మలినాయతే । మధ్యమో వర్తుతః కాలో గృహస్య పరికథ్యతే
గాలి ఎప్పుడూ ఊదుతూ ఇల్లును మురికిగా చేస్తుంది; మధ్యలో, ఆ ఇంటి వయస్సు చెప్పబడుతుంది.
రూపహానిర్భవేత్తస్య గృహస్వామీ విలేపయేత్ । స్వేచ్ఛయా చ గృహస్వామీ రూపవత్త్వం నయేద్గృహమ్
దాని అందం తగ్గిపోతే, ఇంటి యజమాని మళ్లీ పూత వేస్తాడు; తన ఇష్టానుసారం ఇంటిని మళ్లీ అందంగా చేస్తాడు.
తారుణ్యం తస్య గేహస్య దూతికే పరికథ్యతే । కాష్ఠసంఘైశ్చ జీర్ణత్వం బహుకాలైః ప్రయాతి సః
ఆ ఇంటి యవ్వనాన్ని, దూతా, ఇలా చెబుతారు; కాలక్రమంలో కలప ముక్కలు పాడైపోతూ, ఇల్లు పాడవుతుంది.
స్థానభ్రష్టాః ప్రజాయంతే మూలాగ్రే ప్రచలంతి తే । న సహేల్లేపనాభారమాధారేణ ప్రతిష్ఠతి
అడుగున ఉన్న భాగాలు ఊడిపోతూ కదలడం మొదలవుతాయి; పూత భారాన్ని భరించలేక, అది నిలబడదు.
ఏతద్గృహస్య వార్ద్ధక్యం కథితం శృణు దూతికే । పతమానం గృహం దృష్ట్వా గృహస్వామీ పరిత్యజేత్
ఇలా ఇంటి వృద్ధాప్యాన్ని వివరించాను, విను దూతా; ఇల్లు కూలిపోతున్నప్పుడు, యజమాని దానిని వదిలేస్తాడు.
గృహమన్యం ప్రవేశాయ ప్రయాత్యేవ హి సత్వరమ్ । తథా బాల్యం చ తారుణ్యం నృణాం వృద్ధత్వమేవ చ
వాడు వెంటనే ఇంకొక ఇంట్లోకి వెళ్లిపోతాడు; అలాగే, బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యం మనుషులకు వస్తాయి.
స బాల్యే బాలరూపశ్చ జ్ఞానహీనం ప్రకారయేత్ । చిత్రయేత్కాయమేవాపి వస్త్రాలంకారభూషణైః
బాల్యంలో, వాడు పిల్లవాడిలా కనిపిస్తాడు, జ్ఞానం లేకుండా ఉంటాడు; తన శరీరాన్ని వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరిస్తాడు.
లేపనైశ్చందనైశ్చాన్యైస్తాంబూలప్రభవాదిభిః । కాయస్తరుణతాం యాతి అతిరూపో విజాయతే
పూతలు, గంధం, తాంబూలం వంటివాటితో శరీరం యవ్వనాన్ని పొందుతుంది, అతి అందంగా మారుతుంది.