సర్వాభరణశోభాంగః సర్వభోగసమన్వితః । భోగలీలాసమాకీర్ణః సర్వదౌదార్యసంయుతః
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అన్ని సుఖాలు కలిగి, ఆనందాలతో నిండినవాడై, ఎప్పుడూ ఉదారతతో ఉన్నాడు.
యత్ర సా తిష్ఠతే దేవీ కృకలస్య ప్రియా నృప । ఆత్మలీలాం స్వరూపం చ గుణం భావం ప్రదర్శయేత్
ఎక్కడ ఆ దేవి, కృకలస్య ప్రియురాలు, నివసిస్తుందో, ఓ రాజా, అక్కడ తన ఆటలను, స్వరూపాన్ని, లక్షణాలను, భావాన్ని చూపించాడు.
నైవ పశ్యతి సా తం తు పురుషం రూపసంపదమ్ । యత్రయత్ర వ్రజేత్సా హి తత్ర తాం పశ్యతే నృప
ఆమె మాత్రం ఆ అందమైన పురుషుడిని చూడలేదు; ఆమె ఎక్కడికి వెళ్లినా, ఓ రాజా, అక్కడ ఆమె తననే చూస్తోంది.
సాభిలాషేణ మనసా తామేవం పరిపశ్యతి । కామచేష్టాం సహస్రాక్షోఽదర్శయత్సర్వభావకైః
ఆకాంక్షతో నిండిన మనసుతో, ఆమె తనను తానే చూస్తోంది; సహస్రాక్షుడు ఇంద్రుడు, అన్ని విధాలుగా కామ సంకేతాలను చూపించాడు.
చతుష్పథే పథే తీర్థే యత్ర దేవీ ప్రయాతి సా । తత్రతత్ర సహస్రాక్షస్తామేవ పరిపశ్యతి
చౌరస్తాలో, మార్గంలో, తీర్థంలో — ఆ దేవి ఎక్కడికి వెళ్లినా, అక్కడ ప్రతి చోటా సహస్రాక్షుడు ఇంద్రుడు ఆమెను చూస్తున్నాడు.
ఇంద్రేణ ప్రేషితా దూతీ సుకలాం ప్రతి సా గతా । సుకలాం సుమహాభాగాం ప్రత్యువాచ ప్రహస్య వై
ఇంద్రుడు పంపిన దూత, సుకల వద్దకు వెళ్లింది; మహాభాగ్యవంతురాలైన సుకలను చేరి, చిరునవ్వుతో ఆమెతో మాటలాడింది.
అహో సత్యమహోధైర్యమహో కాంతిరహో క్షమా । అస్యా రూపేణ సంసారే నాస్తి నారీ వరాననా
అయ్యో! ఎంత నిజాయితీ, ఎంత గొప్ప సహనం, ఎంత ప్రకాశం, ఎంత ఓర్పు! ఈ లోకంలో, ఓ అందమైన ముఖముగలవాడా, ఆమెలాంటి రూపం కలిగిన మరొక మహిళ లేదు.
కా త్వం భవసి కల్యాణి కస్య భార్యా భవిష్యసి । యస్య త్వం సగుణా భార్యా స ధన్యః పుణ్యభాగ్భువి
నీవెవరు, ఓ మంగళకరమైనవాడా? నువ్వెవరికి భార్యవవుతావు? నీలాంటి గుణవంతురాలిని భార్యగా పొందే మనిషి ఈ భూమిపై ఎంత అదృష్టవంతుడో!
తస్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా తామువాచ మనస్వినీ । వైశ్యజాత్యాం సముత్పన్నో ధర్మాత్మా సత్యవత్సలః
ఆమె మాటలు విని, ఆ ధైర్యవంతురాలు ఇలా చెప్పింది: 'వైశ్యకులలో జన్మించిన, ధర్మమార్గంలో నడిచే, సత్యాన్ని ప్రేమించే ఒక మంచి మనిషి ఉన్నాడు.'
తస్యాహం హి ప్రియా భార్యా సత్యసంధస్య ధీమతః । కృకలస్యాపి వైశ్యస్య సత్యమేవ వదామి తే
ఆ సత్యవంతుడు, బుద్ధిమంతుడు అయిన కృకల అనే వైశ్యునికి నేను ప్రియమైన భార్యను. నీకు నిజం చెబుతున్నాను.
మమ భర్తా స ధర్మాత్మా తీర్థయాత్రాం గతః సుధీః । తస్మిన్గతే మహాభాగే మమ భర్తరి సంప్రతి
నా భర్త, ఆ ధర్మాత్ముడు, జ్ఞానవంతుడు, తీర్థయాత్రకు వెళ్లాడు. ఇప్పుడు, ఓ భాగ్యవంతురాలా, నా భర్త ఇంట్లో లేడు.
అతిక్రాంతాః శృణుష్వ త్వం త్రయశ్చైవాపి వత్సరాః । తతోహం దుఃఖితా జాతా వినా తేన మహాత్మనా
విను, నా గొప్ప మనసున్న భర్త వెళ్లినప్పటి నుండి మూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. అతని లేకుండా నేను దుఃఖంలో ఉన్నాను.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతమాత్మవృత్తాంతమేవ తే । భవతీ పృచ్ఛతే మాం కా భవిష్యతి వదస్వ మే
ఇదంతా, నా జీవిత కథను నీకు చెప్పాను. నువ్వు నన్ను, 'నువ్వెవరిగా మారుతావు?' అని అడిగావు. దయచేసి నాకూ చెప్పు.
సుకలాయా వచః శ్రుత్వా దూత్యా ఆభాషితం పునః । మామేవం పృచ్ఛసే భద్రే తత్తే సర్వం వదామ్యహమ్
సుకల అనే దూత మాటలు విని, నువ్వు నన్ను ఇలా అడుగుతున్నావు, ఓ మంచి మనసున్నవాడా. అందుకే నేను నీకు అన్నీ చెబుతాను.
అహం తవాంతికం ప్రాప్తా కార్యార్థం వరవర్ణిని । శ్రూయతామభిధాస్యామి శ్రుత్వా చైవావ ధార్యతామ్
ఓ అందమైనవాడా, ఒక పని కోసం నేను నీ దగ్గరకు వచ్చాను. విను, నేను చెప్పబోతున్నాను. విన్న తర్వాత బాగా ఆలోచించు.
గతస్తే నిర్ఘృణో భర్తా త్వాం త్యక్త్వా తు వరాననే । కిం కరిష్యసి తేనాపి ప్రియాఘాతకరేణ చ
నీ కఠినహృదయుడైన భర్త నిన్ను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు, ఓ అందమైన ముఖముగలవాడా. తన ప్రియమైనవారికి బాధ కలిగించే వాడితో నువ్వు ఇంకేం చేయగలవు?
యస్త్వాం త్యక్త్వా గతః పాపీ సాధ్వ్యాచారసమన్వితామ్ । కిం వా స తే గతో బాలే తత్ర జీవతి వై మృతః
నీలా మంచి ఆచారాలు ఉన్నవాడిని వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయిన వాడు పాపి. ఓ బాలికా, అతను వెళ్లిపోయినా, బ్రతికినా, చనిపోయినా, నీకు అతనితో ఏముంది?
కిం కరిష్యతి తేనైవం భవతీ ఖిద్యతే వృథా । కస్మాన్నాశయతే చాంగం దివ్యం హేమసమప్రభమ్
అలాంటి వాడికోసం వృథాగా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? బంగారం లాంటి నీ దివ్యమైన శరీరాన్ని ఎందుకు నాశనం చేస్తున్నావు?
బాల్యే వయసి సంప్రాప్తే మానవో న చ విందతి । ఏకం సుఖం మహాభాగే బాలక్రీడాం వినా శుభే
బాల్యంలో, ఓ భాగ్యవంతురాలా, యువకత్వం వచ్చినా, పిల్లల ఆటలు తప్ప ఇంకెక్కడా ఆనందం దొరకదు.
వార్ద్ధకే దుఃఖసంప్రాప్తిర్జరా కాయం ప్రహింసయేత్ । తారుణ్యే భుజ్యతే భోగః సుఖాత్సర్వో వరాననే
వృద్ధాప్యంలో దుఃఖమే వస్తుంది; జరా శరీరాన్ని బాధిస్తుంది. యువకత్వంలో, ఓ అందమైన ముఖముగలవాడా, అన్ని సుఖాలు ఆనందంగా అనుభవించవచ్చు.
యావత్తిష్ఠతి తారుణ్యం తావద్భుంజంతి మానవాః । సుఖభోగాదికం సర్వం స్వేచ్ఛయా రమతే నరః
యువకత్వం ఉన్నంతవరకు, మనుషులు అన్ని సుఖాలను అనుభవిస్తారు. మనిషి తన ఇష్టానుసారం అన్నింటిలో ఆనందిస్తాడు.
యావత్తిష్ఠతి తారుణ్యం తావద్భోగాన్ప్రభుంజతే । వయస్యపి గతే భద్రే తారుణ్యే కిం కరిష్యతి
యువకత్వం ఉన్నంతవరకు, వారు సుఖాలను అనుభవిస్తారు. వయస్సు వచ్చిన తర్వాత, ఓ మంచి మనసున్నవాడా, ఆ యువకత్వం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
సంప్రాప్తే వార్ద్ధకే దేవి కించిత్కార్యం న సిధ్యతి । స్థవిరశ్చింతయేన్నిత్యం సుఖకార్యం న గచ్ఛతి
వృద్ధాప్యం వచ్చినప్పుడు, ఓ దేవీ, ఏ పని సఫలమవదు. వృద్ధుడు ఎప్పుడూ ఆందోళనపడతాడు, సుఖకార్యాలు జరగవు.
వయస్యపి గతే బాలే క్రియతే సేతుబంధనమ్ । తాదృశోయం భవేత్కాయస్తారుణ్యే తు గతే శుభే
వయస్సు వచ్చిన తర్వాత, ఓ బాలికా, వంతెన కట్టడానికైనా ప్రయత్నిస్తారు. యువకత్వం పోయిన తర్వాత శరీరం ఇలానే అయిపోతుంది, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
తస్మాద్భుంక్ష్వ సుఖేనాపి పిబస్వ మధుమాధవీమ్ । కామాబాణా దహంత్యంగం తవేమే చారులోచనే
అందుచేత, సుఖంగా జీవించు, తీపి మధురమైన పానీయం తాగు. అందమైన కన్నులవాడా, కోరికల బాణాలు నీ శరీరాన్ని కాలుస్తున్నాయి.
అయమేకః సమాయాతః పురుషో రూపవాన్గుణీ । అయం హి పురుషవ్యాఘ్రః సర్వజ్ఞో గుణవాన్ధనీ
ఇక్కడ ఒకే ఒక్క మనిషి వచ్చాడు, అతడు అందగాడు, మంచి లక్షణాలు కలవాడు. నిజంగా, ఇతడు మనుషులలో సింహం, అన్నీ తెలిసినవాడు, గుణవంతుడు, ధనవంతుడు.
తవార్థే నిత్యసంయుక్తః స్నేహేన వరవర్ణిని । సుకలోవాచ- బాల్యం నాస్త్యపి జీవస్య తారుణ్యం నాస్తి జీవితే
అతడు ఎప్పుడూ నీ కోసమే ప్రేమతో ఉండేవాడు, మంచి వర్ణం కలవాడా. సుకలుడు ఇలా అన్నాడు— జీవికి బాల్యం లేదు, జీవితం లో యవ్వనం కూడా లేదు.
వృద్ధత్వం నాస్తి చైవాస్య స్వయంసిద్ధః సుసిద్ధిదః । అమరో నిర్జరో వ్యాపీ సుసిద్ధః సర్వవిత్తమః
అతనికి వృద్ధాప్యం కూడా లేదు; అతడు తానే సాధించినవాడు, సంపూర్ణ విజయాన్ని ఇచ్చేవాడు, మరణం లేని వాడు, వృద్ధాప్యం లేనివాడు, అన్ని చోట్ల ఉన్నవాడు, సంపూర్ణంగా సిద్ధుడైనవాడు, గొప్ప జ్ఞానవంతుడు.
అకామః కామదో లోకే ఆత్మరూపేణ వర్తతే । యథా గేహస్య సంస్థానం తథా కాయస్య దృశ్యతే
అతడు కోరికలు లేనివాడు అయినా, లోకంలో కోరికలు నెరవేర్చేవాడు, తన స్వరూపంలో ఉండేవాడు. యిలా, ఇల్లు ఎలా ఉండాలో, అలాగే శరీరం కూడా కనిపిస్తుంది.
యథా వార్ద్ధకినా కాయస్తథా సూత్రేణ మందిరమ్ । అనేకకాష్ఠసంఘాతైర్నానా దారుసముచ్చయైః
ఇల్లు ఎలా తాడుతో కొలిచి, అనేక కలప ముక్కలతో, రకరకాల దారుతో కట్టబడుతుందో,