దశాబ్దాశ్చ గతా యావత్తావద్వృద్ధిమవాప్తవాన్ । పశ్చాజ్జజ్ఞే మహాతేజాః కంసోభూత్స మహాబలః
పది సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత అతడు పెరిగి పెద్దవాడయ్యాడు. తరువాత మహాతేజస్సుతో కూడిన కంసుడు జన్మించాడు.
యేన సంత్రాసితా లోకాస్త్రైలోక్యస్య నివాసినః । యో హతో వాసుదేవేన గతో మోక్షం న సంశయః
అతని వల్ల మూడు లోకాల్లోని ప్రజలు భయపడిపోయారు. వాసుదేవుడు అతన్ని సంహరించాడు, అతడికి మోక్షం లభించింది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవం శ్రుతం మయా కాంత భవిష్యం తు భవిష్యతి । పురాణేష్వేవ సర్వేషు నిశ్చితం కథితం తవ
ప్రియమైనవాడా, నేను ఇలా విన్నాను; భవిష్యత్తులో కూడా ఇదే జరుగుతుంది. ఈ విషయం అన్ని పురాణాల్లోనూ ఖచ్చితంగా చెప్పబడింది.
పితృగేహేస్థితా కన్యా నాశమేవం ప్రయాతి సా । గృహావాసాయ మే కాంత కన్యా మోహం న కారయేత్
తండ్రి ఇంట్లో ఉండే కన్యకు చివరికి నాశనమే జరుగుతుంది. ప్రియుడా, ఇంటి జీవితం గురించి కన్య వల్ల నీవు మాయలో పడకూడదు.
ఇమాం దుష్టాం మహాపాపాం పరిత్యజ్య స్థిరో భవ । ప్రాప్తవ్యం తు మహాపాపం దుఃఖం దారుణమేవ చ
ఈ దుష్టురాలిని, మహాపాపినిని వదిలిపెట్టి స్థిరంగా ఉండు. లేకపోతే నీవు గొప్ప పాపం, తీవ్రమైన బాధను పొందుతావు.
లోకే శ్రేయఃకరం కాంత తద్భుంక్ష్వ త్వం మయా సహ । శూకర్యువాచ- ఏతద్వాక్యం సుమంత్రం తు శ్రుత్వా స హి ద్విజోత్తమః
ప్రియుడా, ఈ లోకంలో శ్రేయస్సు కలిగించేది నాతో కలిసి అనుభవించు. శూకరుడు ఇలా అన్నాడు—
త్యాగే మతిం చకారాసౌ సమాహూతా హ్యహం తదా । సకలం వస్త్రశృంగారం మమ దత్తం శుభే శృణు
ఈ మంచి, బుద్ధిమంతమైన మాటలు విని ఆ బ్రాహ్మణుడు త్యాగానికి మనసు పెట్టాడు. అప్పుడే నన్ను పిలిపించి, నా వస్త్రాలన్నీ, ఆభరణాలన్నీ ఇచ్చారు — శుభలక్షణాలయే, విను.
తవైవ దుర్నయైర్విప్రః శివశర్మా ద్విజోత్తమః । గతో వై మతిమాన్దుష్టే కులదుష్టప్రచారిణి
నీ చెడ్డ పనుల వల్లే, కుటుంబాన్ని చెడగొట్టే దుష్టురాలా, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన శివశర్ముడు ఇక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
యత్ర తే తిష్ఠతే భర్తా తత్ర గచ్ఛ న సంశయః । తవ యద్రోచతే స్థానం యథాదిష్టం తథా కురు
నీ భర్త ఎక్కడ ఉంటాడో అక్కడికి వెళ్ళు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీవు ఇష్టపడే చోటు ఏదైనా, ఆ విధంగా చేయు.
ఏవముక్త్వా మహాభాగే పితృమాతృకుటుంబకైః । పరిత్యక్తా గతా శీఘ్రం నిర్లజ్జాహం వరాననే
అలా చెప్పాక, మహాభాగే, నన్ను నాన్న, అమ్మ, కుటుంబ సభ్యులు వదిలేశారు. నాకెంతైనా సిగ్గు లేకుండా, అందమైనవాడా, నేను త్వరగా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాను.
న లభామ్యహమేవాపి వాసస్థానం సుఖం శుభే । భర్త్సయంతి చ మాం లోకాః పుంశ్చలీయం సమాగతా
శుభలక్షణాలయే, నాకు సుఖంగా ఉండడానికి ఒక చోటు కూడా దొరకడం లేదు. ప్రజలు నన్ను తిట్టుతూ, ఇతరులతో కలిసిన పతితురాలినని అంటున్నారు.
అటమానా గతా దేశాత్కులమానేన వర్జితా । దేశే గుర్జరకే పుణ్యే సౌరాష్ట్రే శివమందిరే
ఇలా తిరుగుతూ, కుటుంబ గౌరవం కోల్పోయి, నా ఊరిని వదిలిపోయాను. గుర్జరదేశంలో, పవిత్రమైన సౌరాష్ట్రంలో, శివాలయంలో—
వనస్థలేతి విఖ్యాతం నగరం వృద్ధిసంకులమ్ । అతీవ పీడితా దేవి క్షుధయాహం తదా శృణు
వనస్థలి అని ప్రసిద్ధమైన, సంపదతో నిండిన ఒక పట్టణం ఉంది. అక్కడ నేను ఆకలితో చాలా బాధపడుతూ ఉన్నాను, దేవీ, విను.
కర్పరం హి కరే గృహ్య భిక్షార్థముపచక్రమే । గృహిణాం ద్వారదేశేషు ప్రవిశామి సుదుఃఖితా
ఒక మట్టి పాత్రను చేతిలో పట్టుకుని, భిక్ష కోసం అడగడం మొదలుపెట్టాను. చాలా బాధతో, యజమానుల ఇళ్ల తలుపుల వద్దకు వెళ్ళాను.
మమ రూపం విపశ్యంతి లోకాః కుత్సంతి భామిని । న దదంతే చ మే భిక్షాం పాపా చేయం సమాగతా
ప్రియమైనవాడా, నా రూపాన్ని చూసి ప్రజలు నన్ను అవమానిస్తున్నారు. ఎవ్వరూ నాకు భిక్ష ఇవ్వడం లేదు — ఈ పాపం నన్ను వెంటాడుతోంది.
ఏవం దుఃఖసమాహారా దారిద్ర్యపరిపీడితా । అటంత్యా చ మయా దృష్టం గృహమేకమనుత్తమమ్
ఇలా బాధలు అనుభవిస్తూ, దారిద్ర్యంతో బాధపడుతూ తిరుగుతుండగా, నేను ఒక అద్భుతమైన ఇల్లు చూశాను.
తుంగప్రాకారసంవేష్టం వేదశాలాసమన్వితమ్ । వేదధ్వనిసమాకీర్ణం బహువిప్రసమాకులమ్
ఎత్తయిన గోడలతో చుట్టబడిన, వేదపాఠశాలలు కలిగిన, వేదపఠన ధ్వనులతో నిండిన, అనేక పండిత బ్రాహ్మణులతో కిక్కిరిసిన ఆ ఇంటిని
ధనధాన్యసమాకీర్ణం దాసీదాసైరలంకృతమ్ । ప్రవివేశ గృహం రమ్యం లక్ష్మీముదితమేవ తత్
ధనం, ధాన్యంతో సమృద్ధిగా, అనేక సేవకులు, సేవికలతో అలంకరించబడిన, ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశించే ఆ మధురమైన ఇంట్లోకి అతను ప్రవేశించాడు.
తద్గృహం సర్వతోభద్రం తస్యైవ శివశర్మణః । భిక్షాం దేహీత్యువాచాథ సుదేవా దుఃఖపీడితా
అన్ని విధాలా శుభకరం అయిన ఆ ఇల్లు శివశర్మనికే చెందింది. అక్కడ, దుఃఖంతో బాధపడుతున్న సుదేవా, 'భిక్ష ఇవ్వండి' అని పలికింది.
శివశర్మాథ శుశ్రావ భిక్షాశబ్దం ద్విజోత్తమః । మంగలాం నామ వై భార్యాం లక్ష్మీరూపాం వరాననామ్
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అయిన శివశర్మ భిక్ష అడిగే శబ్దాన్ని విన్నాడు. అతని భార్య మంగళ అనే పేరు కలిగి, లక్ష్మీలా అందంగా, మధురమైన ముఖం కలిగినవారు.
తాం హసన్ప్రాహ ధర్మాత్మా శివశర్మా మహామతిః । ఇయం హి దుర్బలా ప్రాప్తా భిక్షార్థం ద్వారమాగతా
అప్పుడు ధర్మాత్ముడు, మహామతి శివశర్మ చిరునవ్వుతో తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ బలహీనురాలు భిక్ష కోసం మన ద్వారానికి వచ్చింది.'
సమాహూయ ప్రియే చైనాం దేహి త్వం భోజనం శుభే । కృపయా పరయావిష్టా జ్ఞాత్వా మాం తు సమాగతామ్
'ప్రియమైనవాడా, ఈమెను పిలిచి లోపలికి రమ్మని చెప్పి, మంచి భోజనం ఇవ్వు. ఈమె మన వద్దకు వచ్చిందని తెలుసుకుని, గొప్ప దయతో ఉండు.'
ప్రోవాచ మంగలా కాంతం దాస్యామి ప్రియ భోజనమ్ । ఏవముక్త్వా చ భర్తారం మంగలా మంగలాన్వితా
మంగళ తన భర్తతో, 'ప్రియమైనవాడా, నేను ఆమెకు భోజనం ఇస్తాను' అని సమాధానమిచ్చింది. అలా తన భర్తతో చెప్పిన మంగళ, శుభతతో నిండింది.
పునర్మాం భోజయామాస మిష్టాన్నేన సుదుర్బలామ్ । మామువాచ స ధర్మాత్మా శివశర్మా మహామునిః
తర్వాత మళ్లీ నన్ను, బలహీనురాలిని, రుచికరమైన అన్నంతో తినిపించింది. ఆ ధర్మాత్ముడు, మహాముని శివశర్మ నాతో ఇలా అన్నాడు—
కా త్వమత్ర సమాయాతా కస్య వా భ్రమసే జగత్ । కేన కార్యేణ సర్వత్ర కథయస్వ మమాగ్రతః
'నీవెవరు, ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? ఎవరి కోసం లోకంలో తిరుగుతున్నావు? ఏ ఉద్దేశ్యంతో వచ్చావో నాకు స్పష్టంగా చెప్పు.'
ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం భర్తుశ్చైవ మహాత్మనః । స్వరేణ లక్షితః కాంతో మయా వై పాపయా తదా
తన మహాత్ముడైన భర్త మాటలు విని, నేను పాపాత్మురాలిగా ఉన్నా, ఆమె స్వరాన్ని విని అతని ప్రియమైనవారిని గుర్తించాను.
వ్రీడయాధోముఖీజాతా దృష్టో భర్తా యదా మయా । మంగలా చారుసర్వాంగీ భర్తారమిదమబ్రవీత్
నా భర్తను చూసినప్పుడు, సిగ్గుతో తలవంచాను. అందమైన అవయవాలు కలిగిన మంగళ తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది:
కా చేయం హి సమాచక్ష్వ త్వాం దృష్ట్వా హి విలజ్జతి । కథయస్వ ప్రసాదేన కా చ ఏషా భవిష్యతి
'ఈమె ఎవరో చెప్పు. నిన్ను చూసి సిగ్గుపడుతోంది. దయతో ఈమె ఎవరు, ఎవరు అవుతుందో చెప్పు.'
శివశర్మోవాచ-। మంగలే శ్రూయతాం వాక్యం యది పృచ్ఛసి సాంప్రతమ్ । యదర్థం హి త్వయా పృష్టం తన్నిబోధ వరాననే
శివశర్మ ఇలా అన్నాడు— 'మంగళ, నువ్వు ఇప్పుడు అడిగినందుకు నా మాట విను. నువ్వు అడిగిన విషయం ఏదో, అది వినిపిస్తాను, అందమైన ముఖం కలదానివి.'
ఇయం హి సాంప్రతం ప్రాప్తా వరాకీ భిక్షురూపిణీ । వసుదత్తస్య విప్రస్య సుతేయం చారులోచనే
'ఈమె ఇప్పుడు భిక్షాటన రూపంలో వచ్చిన దరిద్రురాలు, అందమైన కళ్లవాలసి, వసుదత్తుడు అనే బ్రాహ్మణుని కుమార్తె.'