యః పుత్రో గుణవాఞ్జ్ఞాతా పితరం పాలయేచ్ఛుభః । మాతరం చ విశేషేణ మనసా కాయ కర్మభిః
ధర్మాన్ని తెలిసిన మంచి కుమారుడు తన తండ్రిని భక్తితో ఆదరించాలి. తల్లిని మరింతగా, మనసుతో, శరీరంతో, చేతలతో సేవించాలి.
తస్య భాగీరథీ స్నానమహన్యహని జాయతే । అన్యథా కురుతే యో హి స పాపీయాన్న సంశయః
అటువంటి వాడికి ప్రతిరోజూ గంగా స్నానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది. ఎవరు ఇలా చేయకపోతే, వారు తప్పకుండా పాపులు అవుతారు.
అన్యచ్చైవం ప్రవక్ష్యామి పతివ్రతమనుత్తమమ్ । వాచా సుమనసా చైవ కర్మణా శృణు భామిని
ఇప్పుడు నేను ఉత్తమమైన పతివ్రత గురించి చెబుతాను. అందమైనవాడా, ఆమె మాటల్లో, మనసులో, చేతల్లో ఎలా ఉండాలో విను.
శుశ్రూషాం కురుతే యా హి భర్తుశ్చైవ దిన దినే । తుష్టే భర్త్తరి యా ప్రీతా న త్యజేత్క్రోధనం పునః
ఎవరైనా తన భర్తను ప్రతిరోజూ సేవిస్తూ, భర్త సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు తాను కూడా సంతోషంగా ఉండి, మళ్లీ కోపాన్ని ప్రదర్శించకుండా ఉంటే,
తస్య దోషం న గృహ్ణాతి తాడితా తుష్యతే పునః । భర్త్తుః కర్మసు సర్వేషు పురతస్తిష్ఠతే సదా
ఆమె భర్తలోని తప్పులను పట్టించుకోదు, కొట్టినా కూడా సంతోషంగా ఉంటుంది. భర్త చేసే ప్రతి పనిలో ముందుండి సహాయపడుతుంది.
సా చాపి కథ్యతే నారీ పతివ్రతపరాయణా । పతితోపి పితాపుత్రైర్బహుదోషసమన్వితః
ఇలాంటి మహిళను పతివ్రతా పరాయణురాలిగా అంటారు. భర్త ఎంతటి దోషాలతో ఉన్నా, తండ్రి గానీ, కుమారులు గానీ బాధించినా కూడా,
కస్మాదపి చ న త్యాజ్యః కుష్ఠితః క్రుధితోఽపి వా । ఏవం పుత్రాః శుశ్రూషంతి పితరం మాతరం కిల
ఎలాంటి కారణం వల్ల అయినా, భర్తను వదిలిపెట్టకూడదు. అతను వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, కోపంగా ఉన్నా కూడా. అలాగే కుమారులు తండ్రి, తల్లిని సేవించాలి.
తే యాంతి పరమం లోకం తద్విష్ణోః పరమం పదమ్ । ఏవం హి స్వామినం యే వై ఉపాచరంతి భృత్యకాః
ఇలా సేవ చేసే వారు పరమ లోకాన్ని, ఆ విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని పొందుతారు. అలాగే యజమానిని సేవించే సేవకులు కూడా అదే ఫలితాన్ని పొందుతారు.
పత్యుర్లోకం ప్రయాంత్యేతే ప్రసాదాత్స్వామినస్తదా । అగ్నిం నైవ త్యజేద్విప్రో బ్రహ్మలోకం ప్రయాతి సః
యజమాని అనుగ్రహంతో వారు భర్త లోకాన్ని పొందుతారు. అగ్నిని ఎప్పుడూ వదలని బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.
అగ్నిత్యాగకరో విప్రో వృషలీపతిరుచ్యతే । స్వామిద్రోహీ భవేద్భృత్యః స్వామిత్యాగాన్న సంశయః
అగ్నిని వదిలిపెట్టే బ్రాహ్మణుడు చండాలురాలిని పెళ్లి చేసుకున్నవాడిగా పరిగణించబడతాడు. యజమానిని వదిలిపెట్టే సేవకుడు నిస్సందేహంగా ద్రోహిగా మారతాడు.
అగ్నిం చ పితరం చైవ న త్యజేత్స్వామినం శుభే । సదా విప్రః సుతో భృత్యః సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
అగ్నిని, తండ్రిని, యజమానిని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు, శుభలక్షణాలుగలవాడా. బ్రాహ్మణుడు, కుమారుడు, సేవకుడు ఎప్పుడూ ఇదే సత్యం పాటించాలి.
పరిత్యజ్య ప్రగచ్ఛంతి తే యాంతి నరకార్ణవమ్ । పతితం వ్యాధితం దేవి వికలం కుష్ఠినం తథా
వారిని వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయేవారు నరకసాగరంలో పడతారు. భర్త పతితుడైనా, వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, వికలాంగుడైనా, కుష్టురోగమున్నవాడైనా,
సర్వకర్మవిహీనం చ గతవిత్తాదిసంచయమ్ । భర్తారం న త్యజేన్నారీ యది శ్రేయ ఇహేచ్ఛతి
అతడు అన్ని కార్యాల నుంచి దూరమై, ధనం లేని వాడైనా, భార్య తన మేలుకోసం ఉంటే భర్తను వదిలిపెట్టకూడదు.
త్యక్త్వా కాంతం వ్రజేన్నారీ అన్యత్కార్యమిహేచ్ఛతి । సా మతా పుంశ్చలీ లోకే సర్వధర్మబహిష్కృతా
భార్య తన ప్రియుడిని వదిలి, వేరే వాడిని ఆశించి వెళ్తే, ఆమెను లోకంలో పుంచలిగా పరిగణిస్తారు. ఆమె ధర్మాలన్నింటి నుంచి బయటపడుతుంది.
గతే భర్తరి యా గ్రామం భోగం శృంగారమేవ చ । లౌల్యాచ్చ కురుతే నారీ పుంశ్చలీ వదతే జనః
భర్త మనుష్యుడు ఇంట్లో లేని వేళ, ఆ మహిళ ఊరిలో సుఖాలకూ, కామానికి కూడా లోనై, చంచలంగా ప్రవర్తిస్తే, ప్రజలు ఆమెను దుష్ట స్త్రీ అంటారు.
ఏవం ధర్మం విజానామి వేదశాస్త్రైశ్చ సంమతమ్ । దానవా రాక్షసాః ప్రేతా ధాత్రా సృష్టా యదాదితః
వేదాలు, శాస్త్రాలు అంగీకరించిన ధర్మాన్ని నేను అర్థం చేసుకున్నాను. ఆది నుంచే సృష్టికర్త దానవులు, రాక్షసులు, ప్రేతలను సృష్టించాడు.
తత్రేహ కారణం సర్వం ప్రవక్ష్యామి న సంశయః । బ్రాహ్మణా దానవాశ్చైవ పిశాచాశ్చైవ రాక్షసాః
దీనికి కారణం మొత్తం నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను, సందేహం లేదు. బ్రాహ్మణులు, దానవులు, పిశాచులు, రాక్షసులు—ఇవన్నీ.
ధర్మార్థం సకలం ప్రోక్తమధీతం తైస్తు సుందరి । విందంతి సకలం సర్వే ఆచరంతి న దానవాః
అందరూ ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలుసుకున్నారు, చదివారు, అందరూ అర్థం చేసుకున్నారు. కానీ దానవులు మాత్రమే వాటిని ఆచరించరు, అందాలవతీ.
విధిహీనం ప్రకుర్వంతి దానవా జ్ఞానవర్జితాః । అన్యాయేన వ్రజంత్యేతే మానవా విధివర్జితాః
దానవులు జ్ఞానం లేకుండా నియమాలు పాటించకుండా పనులు చేస్తారు. అలాగే, నియమాలు లేని మనుషులు కూడా అన్యాయంగా ప్రవర్తిస్తారు.
తేషాం శాసనహేత్వర్థం కృతా ఏతేపి నాన్యథా । విధిహీనం ప్రకుర్వంతి యే హి ధర్మం నరాధమాః
వారిని నియంత్రించేందుకు ఈ నియమాలు ఏర్పడ్డాయి, వేరే ఉద్దేశం లేదు. ధర్మాన్ని నియమాలు లేకుండా చేసే వారు మానవుల్లో అత్యంత నీచులు.
తాన్వయం శాసయామో వై దండేన మహతా కిల । భవత్యా దారుణం కర్మ కృతమేవ సునిర్ఘృణమ్
వారిని మేము కఠినమైన శిక్షలతో శాసిస్తాము. నీవు చేసిన పని చాలా దారుణమైనది, పూర్తిగా దయలేని పని.
గార్హస్థ్యం చ పరిత్యజ్య అత్రాయాతా కిమర్థతః । వదస్యేవం ముఖేనాపి అహం హి పతిదేవతా
గృహస్థాశ్రమాన్ని వదిలేసి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? నీవు నోటితో చెప్పు, నేను భర్తను దేవతలా భావించే స్త్రీను.
కర్మణా నాస్తి తద్దృష్టం పతిదైవత్యమేవ తే । భర్తారం తం పరిత్యజ్య కిమర్థం త్వమిహాగతా
నీ చేతల్లో భర్త పట్ల భక్తి కనిపించడంలేదు. భర్తను వదిలేసి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు?
శృంగారం భూషణం వేషం కృత్వా తిష్ఠసి నిర్ఘృణా । కిమర్థం హి కృతం పాపే కస్యహేతోర్వదస్వ మే
కామానికి అలంకారాలు, వస్త్రాలు ధరించి, హృదయం లేకుండా ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నావు. పాపం కోసం ఇది ఎందుకు చేశావు? ఎవరి కోసం చేశావో చెప్పు.
నిఃశంకా వర్త్తసే చాపి ప్రమత్తా గిరికాననే । మయా త్వం సాధితా పాపా దండేన మహతా శృణు
నీవు నిర్లక్ష్యంగా, ఆలోచించకుండా కొండ అడవిలో తిరుగుతున్నావు. పాపినీ, నిన్ను నేను కఠినంగా శిక్షించాను—విను.
అధర్మచారిణీ దుష్టా పతిం త్యక్త్వా సమాగతా । క్వాస్తే తత్పతిదేవత్వం దర్శయ త్వం మమాగ్రతః
అధర్మంగా ప్రవర్తించే దుష్ట స్త్రీ, భర్తను వదిలేసి ఇక్కడికి వచ్చావు. నీ భర్తపట్ల భక్తి ఎక్కడ ఉంది? నా ముందు చూపించు.
భవతీ పుంశ్చలీ నామ యయా త్యక్తః స్వకః పతిః । పృథక్ఛయ్యా యదా నారీ తదా సా పుంశ్చలీ మతా
నీ భర్తను వదిలిన స్త్రీని అందరూ పుంచ్చలి అంటారు. భర్తతో వేరుగా పడుకునే స్త్రీ పుంచ్చలి అని భావిస్తారు.
యోజనానాం శతైకస్య సోన్తరేణ ప్రవర్త్తతే । క్వాస్తి తే పతిదైవత్యం పుంశ్చల్యాచారచారిణీ
మీ ఇద్దరి మధ్య వంద యోజనల దూరం ఉన్నప్పుడు, నీ భర్తపట్ల భక్తి ఎక్కడుంది? పుంచ్చలి వేషం వేసే స్త్రీయవు.
నిర్లజ్జే నిర్ఘృణే దుష్టే కిం మే వదసి సంముఖీ । తపసః క్వాస్తి తే భావః క్వ తేజోబలమేవ చ
నిర్లజ్జ, హృదయం లేని దుష్ట స్త్రీ, నన్ను ఎదురుగా చూసి ఏమంటున్నావు? నీ తపస్సు ఎక్కడ? నీ తేజస్సు, బలం ఎక్కడ?
దర్శయస్వ మమాద్యైవ బలవీర్యపరాక్రమమ్ । పద్మావత్యువాచ- స్నేహేనాపి సమానీతా శ్రూయతామసురాధమ
ఈ రోజు నీ బలం, వీర్యం, పరాక్రమాన్ని చూపించు. పద్మావతి పలికింది—స్నేహంతోనే నేను ఇక్కడికి తీసుకురాబడాను, విను, అసురాధమా.