పతివ్రతాం మహాభాగాం సుమతిం భర్తృతత్పరామ్ । దూరేణాపి పరిత్యజ్య తిష్ఠామో నాత్ర సంశయః
పతివ్రత, మహాభాగ్యవంతురాలు, మంచి ఆచారంతో భర్తకు అంకితమై ఉన్న భార్యను మేము దూరంగా కూడా దగ్గరపడము, ఇందులో సందేహం లేదు.
తేజో దేవి సువిప్రస్య హరేశ్చైవ మహాత్మనః । నార్యాః పతివ్రతాయాశ్చ సోఢుం దైత్యాశ్చ న క్షమాః
దేవీ, మంచి బ్రాహ్మణుని తేజస్సును, మహాత్ముడైన హరివు తేజస్సును, పతివ్రతా స్త్రీ తేజస్సును దైత్యులు భరించలేరు.
పతివ్రతాభయేనాపి విష్ణోః సుబ్రాహ్మణస్య చ । నశ్యంతి దానవాః సర్వే దూరం రాక్షసపుంగవాః
పతివ్రత భయంతో, విష్ణువు భయంతో, మంచి బ్రాహ్మణుని భయంతో, అన్ని దానవులు నశించిపోతారు, రాక్షసులలో గొప్పవారు దూరంగా పారిపోతారు.
అహం దానవధర్మేణ విచరామి మహీతలమ్ । కస్మాత్త్వం శప్తుకామాసి మమ దోషో విచార్యతామ్
నేను దానవ ధర్మాన్ని అనుసరించి భూమిపై తిరుగుతున్నాను. నువ్వు నాకు శాపం ఇవ్వాలనుకోవడమెందుకు? నా తప్పు పరిశీలించు.
పద్మావత్యువాచ- మమ ధర్మః సుకాయశ్చ త్వయైవ పరినాశితః । అహం పతివ్రతా సాధ్వీ పతికామా తపస్వినీ
పద్మావతి చెప్పెను— నా ధర్మం, మంచి పేరు నువ్వే నాశనం చేశావు. నేను పతివ్రత, సద్భావన కలిగిన భార్యను, భర్తను కోరుకునే తపస్విని.
స్వమార్గే సంస్థితా పాప మాయయా పరినాశితా । తస్మాత్త్వామప్యహం దుష్ట ఆధక్ష్యామి న సంశయః
నేను నా మార్గంలో నిలిచి ఉండగా, పాపీ, నీ మాయ వల్ల నేను నాశనం అయ్యాను. అందుకే, దుష్టుడా, నిన్ను కూడా నేను బాధిస్తాను, ఇందులో సందేహం లేదు.
గోభిల ఉవాచ- ధర్మమేవ ప్రవక్ష్యామి భవతీ యది మన్యతే । అగ్నిచిద్బ్రాహ్మణస్యాపి శ్రూయతాం నృపనందినీ
గోభిలుడు ఇలా అన్నాడు — మీరు అనుమతిస్తే, నేను ధర్మాన్ని వివరించగలను. రాజు భార్యగారు, అగ్నిని పూజించే బ్రాహ్మణుని ధర్మాన్ని కూడా వినండి.
జుహ్వన్దేవం ద్వికాలం యో న త్యజేదగ్నిమందిరమ్ । స చాగ్నిహోత్రీ భవతి యజత్యేవ దినేదినే
ఎవరైనా దేవుణ్ణి రోజు రెండు సార్లు పూజించి, ఎప్పుడూ అగ్నిమంటపాన్ని వదలకుండా ఉంటాడో, అతడే అగ్నిహోత్రి అని పిలవబడతాడు. అతను ప్రతిరోజూ యజ్ఞం చేస్తూ ఉంటాడు.
అన్యచ్చైవం ప్రవక్ష్యామి భృత్యధర్మం వరాననే । మనసా కర్మణా వాచా విశుద్ధో యోఽపి నిత్యశః
ఇంకా, అందమైన ముఖం గలవాడా, నేను సేవకుడి ధర్మాన్ని కూడా చెబుతాను. ఎవరైనా మనసుతో, చేతలతో, మాటలతో ఎప్పుడూ నిర్మలంగా ఉంటాడో,
నిత్యమాదేశకారీ యః పశ్చాత్తిష్ఠతి చాగ్రతః । స భృత్యః కథ్యతే దేవి పుణ్యభాగీ న సంశయః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ యజమాని ఆజ్ఞలను పాటిస్తూ, ముందూ వెనుకా నిలబడతాడో, అతడే దేవీ, నిజమైన సేవకుడు. అతడికి పుణ్యం తప్పక లభిస్తుంది.
యః పుత్రో గుణవాఞ్జ్ఞాతా పితరం పాలయేచ్ఛుభః । మాతరం చ విశేషేణ మనసా కాయ కర్మభిః
ధర్మాన్ని తెలిసిన మంచి కుమారుడు తన తండ్రిని భక్తితో ఆదరించాలి. తల్లిని మరింతగా, మనసుతో, శరీరంతో, చేతలతో సేవించాలి.
తస్య భాగీరథీ స్నానమహన్యహని జాయతే । అన్యథా కురుతే యో హి స పాపీయాన్న సంశయః
అటువంటి వాడికి ప్రతిరోజూ గంగా స్నానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది. ఎవరు ఇలా చేయకపోతే, వారు తప్పకుండా పాపులు అవుతారు.
అన్యచ్చైవం ప్రవక్ష్యామి పతివ్రతమనుత్తమమ్ । వాచా సుమనసా చైవ కర్మణా శృణు భామిని
ఇప్పుడు నేను ఉత్తమమైన పతివ్రత గురించి చెబుతాను. అందమైనవాడా, ఆమె మాటల్లో, మనసులో, చేతల్లో ఎలా ఉండాలో విను.
శుశ్రూషాం కురుతే యా హి భర్తుశ్చైవ దిన దినే । తుష్టే భర్త్తరి యా ప్రీతా న త్యజేత్క్రోధనం పునః
ఎవరైనా తన భర్తను ప్రతిరోజూ సేవిస్తూ, భర్త సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు తాను కూడా సంతోషంగా ఉండి, మళ్లీ కోపాన్ని ప్రదర్శించకుండా ఉంటే,
తస్య దోషం న గృహ్ణాతి తాడితా తుష్యతే పునః । భర్త్తుః కర్మసు సర్వేషు పురతస్తిష్ఠతే సదా
ఆమె భర్తలోని తప్పులను పట్టించుకోదు, కొట్టినా కూడా సంతోషంగా ఉంటుంది. భర్త చేసే ప్రతి పనిలో ముందుండి సహాయపడుతుంది.
సా చాపి కథ్యతే నారీ పతివ్రతపరాయణా । పతితోపి పితాపుత్రైర్బహుదోషసమన్వితః
ఇలాంటి మహిళను పతివ్రతా పరాయణురాలిగా అంటారు. భర్త ఎంతటి దోషాలతో ఉన్నా, తండ్రి గానీ, కుమారులు గానీ బాధించినా కూడా,
కస్మాదపి చ న త్యాజ్యః కుష్ఠితః క్రుధితోఽపి వా । ఏవం పుత్రాః శుశ్రూషంతి పితరం మాతరం కిల
ఎలాంటి కారణం వల్ల అయినా, భర్తను వదిలిపెట్టకూడదు. అతను వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, కోపంగా ఉన్నా కూడా. అలాగే కుమారులు తండ్రి, తల్లిని సేవించాలి.
తే యాంతి పరమం లోకం తద్విష్ణోః పరమం పదమ్ । ఏవం హి స్వామినం యే వై ఉపాచరంతి భృత్యకాః
ఇలా సేవ చేసే వారు పరమ లోకాన్ని, ఆ విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని పొందుతారు. అలాగే యజమానిని సేవించే సేవకులు కూడా అదే ఫలితాన్ని పొందుతారు.
పత్యుర్లోకం ప్రయాంత్యేతే ప్రసాదాత్స్వామినస్తదా । అగ్నిం నైవ త్యజేద్విప్రో బ్రహ్మలోకం ప్రయాతి సః
యజమాని అనుగ్రహంతో వారు భర్త లోకాన్ని పొందుతారు. అగ్నిని ఎప్పుడూ వదలని బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.
అగ్నిత్యాగకరో విప్రో వృషలీపతిరుచ్యతే । స్వామిద్రోహీ భవేద్భృత్యః స్వామిత్యాగాన్న సంశయః
అగ్నిని వదిలిపెట్టే బ్రాహ్మణుడు చండాలురాలిని పెళ్లి చేసుకున్నవాడిగా పరిగణించబడతాడు. యజమానిని వదిలిపెట్టే సేవకుడు నిస్సందేహంగా ద్రోహిగా మారతాడు.
అగ్నిం చ పితరం చైవ న త్యజేత్స్వామినం శుభే । సదా విప్రః సుతో భృత్యః సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
అగ్నిని, తండ్రిని, యజమానిని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు, శుభలక్షణాలుగలవాడా. బ్రాహ్మణుడు, కుమారుడు, సేవకుడు ఎప్పుడూ ఇదే సత్యం పాటించాలి.
పరిత్యజ్య ప్రగచ్ఛంతి తే యాంతి నరకార్ణవమ్ । పతితం వ్యాధితం దేవి వికలం కుష్ఠినం తథా
వారిని వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయేవారు నరకసాగరంలో పడతారు. భర్త పతితుడైనా, వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, వికలాంగుడైనా, కుష్టురోగమున్నవాడైనా,
సర్వకర్మవిహీనం చ గతవిత్తాదిసంచయమ్ । భర్తారం న త్యజేన్నారీ యది శ్రేయ ఇహేచ్ఛతి
అతడు అన్ని కార్యాల నుంచి దూరమై, ధనం లేని వాడైనా, భార్య తన మేలుకోసం ఉంటే భర్తను వదిలిపెట్టకూడదు.
త్యక్త్వా కాంతం వ్రజేన్నారీ అన్యత్కార్యమిహేచ్ఛతి । సా మతా పుంశ్చలీ లోకే సర్వధర్మబహిష్కృతా
భార్య తన ప్రియుడిని వదిలి, వేరే వాడిని ఆశించి వెళ్తే, ఆమెను లోకంలో పుంచలిగా పరిగణిస్తారు. ఆమె ధర్మాలన్నింటి నుంచి బయటపడుతుంది.
గతే భర్తరి యా గ్రామం భోగం శృంగారమేవ చ । లౌల్యాచ్చ కురుతే నారీ పుంశ్చలీ వదతే జనః
భర్త మనుష్యుడు ఇంట్లో లేని వేళ, ఆ మహిళ ఊరిలో సుఖాలకూ, కామానికి కూడా లోనై, చంచలంగా ప్రవర్తిస్తే, ప్రజలు ఆమెను దుష్ట స్త్రీ అంటారు.
ఏవం ధర్మం విజానామి వేదశాస్త్రైశ్చ సంమతమ్ । దానవా రాక్షసాః ప్రేతా ధాత్రా సృష్టా యదాదితః
వేదాలు, శాస్త్రాలు అంగీకరించిన ధర్మాన్ని నేను అర్థం చేసుకున్నాను. ఆది నుంచే సృష్టికర్త దానవులు, రాక్షసులు, ప్రేతలను సృష్టించాడు.
తత్రేహ కారణం సర్వం ప్రవక్ష్యామి న సంశయః । బ్రాహ్మణా దానవాశ్చైవ పిశాచాశ్చైవ రాక్షసాః
దీనికి కారణం మొత్తం నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను, సందేహం లేదు. బ్రాహ్మణులు, దానవులు, పిశాచులు, రాక్షసులు—ఇవన్నీ.
ధర్మార్థం సకలం ప్రోక్తమధీతం తైస్తు సుందరి । విందంతి సకలం సర్వే ఆచరంతి న దానవాః
అందరూ ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని తెలుసుకున్నారు, చదివారు, అందరూ అర్థం చేసుకున్నారు. కానీ దానవులు మాత్రమే వాటిని ఆచరించరు, అందాలవతీ.
విధిహీనం ప్రకుర్వంతి దానవా జ్ఞానవర్జితాః । అన్యాయేన వ్రజంత్యేతే మానవా విధివర్జితాః
దానవులు జ్ఞానం లేకుండా నియమాలు పాటించకుండా పనులు చేస్తారు. అలాగే, నియమాలు లేని మనుషులు కూడా అన్యాయంగా ప్రవర్తిస్తారు.
తేషాం శాసనహేత్వర్థం కృతా ఏతేపి నాన్యథా । విధిహీనం ప్రకుర్వంతి యే హి ధర్మం నరాధమాః
వారిని నియంత్రించేందుకు ఈ నియమాలు ఏర్పడ్డాయి, వేరే ఉద్దేశం లేదు. ధర్మాన్ని నియమాలు లేకుండా చేసే వారు మానవుల్లో అత్యంత నీచులు.