మామేవం యాచమానాస్తే వివాహార్థే వరాననే । యాచితాహం ద్విజైః సర్వైర్న దదాతి పితా మమ
అందరూ నన్ను పెళ్లి కోసం అడిగేవారు, ఓ అందమైన ముఖమున్నవాడా. బ్రాహ్మణులందరూ నన్ను కోరినా, నా తండ్రి నన్ను ఎవరికీ ఇవ్వలేదు.
స్నేహాచ్చైవ మహాభాగే ముమోహ స మహామతిః । న దత్తాహం తదా తేన పిత్రా చైవ మహాత్మనా
ప్రేమతో, ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా, నా తండ్రి మాయలో పడ్డాడు. ఆ సమయంలో నా తండ్రి నన్ను ఎవరికీ ఇవ్వలేదు.
సంప్రాప్తం యౌవనం బాలే మయి భావసమన్వితమ్ । రూపం మే తాదృశం దృష్ట్వా మమ మాతా సుదుఃఖితా
నేను చిన్నప్పటి నుంచి యవ్వనాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, నా మనసులో కొత్త భావాలు కలిగిన వేళ, నా రూపాన్ని చూసి అమ్మ గారు చాలా బాధపడింది.
పితరం మే ఉవాచాథ కస్మాత్కన్యా న దీయతే । త్వం కస్మై సుద్విజాయైవ బ్రాహ్మణాయ మహాత్మనే
అప్పుడా అమ్మ గారు నాన్న గారితో, 'మన అమ్మాయిని ఎందుకు పెళ్లి చేయడం లేదు? నీవు మంచి బ్రాహ్మణుడైన గొప్ప మనిషికి ఆమెను ఇచ్చి పెళ్లి చేయాలి' అని చెప్పింది.
దేహి కన్యాం మహాభాగ సంప్రాప్తా యౌవనం త్వియమ్ । వసుదత్తో ద్విజశ్రేష్ఠః ప్రత్యువాచ ద్విజోత్తమః
'ఈ అమ్మాయి యవ్వనానికి వచ్చింది, అదృష్టవంతుడా, ఆమెను పెళ్లి చేయండి' అని బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన వసుదత్తుడు నాన్న గారితో అన్నాడు.
మాతరం మే మహాభాగే శ్రూయతాం వచనం మమ । మహామోహేనముగ్ధోఽస్మి సుతాయా వరవర్ణిని
'అమ్మా, నీకు నేను చెప్పేది విను. మన అందమైన కుమార్తెపై నాకు చాలా మోహం పెరిగింది.'
యో మే గృహస్థో విప్రో వై భవిష్యతి శుభే శృణు । తస్మై కన్యాం ప్రదాస్యామి జామాత్రే తు న సంశయః
'శుభలక్షణాలున్నావు, విను. ఎవరు మన ఇంట్లో బ్రాహ్మణుడిగా, మన అల్లుడిగా అవుతాడో, ఆ వ్యక్తికి నేను మా అమ్మాయిని పెళ్లి చేస్తాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
మమ ప్రాణప్రియా చైషా సుదేవా నాత్ర సంశయః । ఏవమూచే మదర్థే స వసుదత్తః పితా మమ
'ఈ సుదేవ నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది, ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.' ఇలా నా కోసం నాన్నగారు వసుదత్తుడు అన్నాడు.
కౌశికస్య కులే జాతః సర్వవిద్యావిశారదః । బ్రాహ్మణానాం గుణైర్యుక్తః శీలవాన్గుణవాఞ్ఛుచిః
కౌశికుల వంశంలో పుట్టి, అన్ని విద్యల్లో నైపుణ్యం కలిగి, బ్రాహ్మణులకు తగిన మంచి లక్షణాలు, మంచి ప్రవర్తన, స్వచ్ఛత కలిగి ఉన్నవాడు.
వేదాధ్యయనసంపన్నం పఠమానం హి సుస్వరమ్ । భిక్షార్థం ద్వారమాయాంతం పితృమాతృవివర్జితమ్
వేదాలు బాగా చదివి, మధురమైన స్వరంతో పఠిస్తూ, భిక్ష కోసం ఇంటి తలుపు వద్దకు వచ్చేవాడు. అతనికి తల్లిదండ్రులు లేరు.
తం దృష్ట్వాసమనుప్రాప్తం రూపం వీక్ష్య మహామతిః । తం ప్రోవాచ పితా ఏవం కో భవాన్వై భవిష్యతి
అతన్ని వచ్చి చూసి, అతని రూపాన్ని గమనించిన నా నాన్నగారు, జ్ఞానవంతుడై, 'నువ్వెవరు? నువ్వు ఎవడవుతావు?' అని అడిగాడు.
కిం తే నామ కులం గోత్రమాచారం వద సాంప్రతమ్ । సమాకర్ణ్య పితుర్వాక్యం వసుదత్తమువాచ సః
'నీ పేరు ఏమిటి? వంశం, గోత్రం, ఆచారం ఏమిటి? ఇప్పుడే చెప్పు' అని నాన్నగారు అడిగినప్పుడు, వసుదత్తుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
కౌశికస్యాన్వయే జాతో వేదవేదాంగపారగః । శివశర్మేతి మే నామ పితృమాతృవివర్జితః
'నేను కౌశికుల వంశంలో పుట్టాను, వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు నేర్చుకున్నాను. నా పేరు శివశర్మ. నాకు తల్లిదండ్రులు లేరు.'
సంతి మే భ్రాతరశ్చాన్యే చత్వారో వేదపారగాః । ఏవం కులం సమాఖ్యాతమాచారః కులసంభవః
'నాకు ఇంకో నలుగురు అన్నదమ్ములు ఉన్నారు. వాళ్లందరూ వేదాల్లో నైపుణ్యం కలవారు. ఇలా నా వంశాన్ని, ఆచారాన్ని వివరించాను.'
ఏవం సర్వం సమాఖ్యాతం పితరం శివశర్మణా । శుభే లగ్నే తిథౌ ప్రాప్తే నక్షత్రే భగదైవతే
ఇలా శివశర్మ నా నాన్నగారికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. శుభమైన ముహూర్తం, తిథి, నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు—
పిత్రా దత్తాస్మి సుభగే తస్మై విప్రాయ వై తదా । పితృగేహే వసామ్యేకా తేన సార్ధం మహాత్మనా
అప్పట్లో నా నాన్నగారు, అదృష్టవంతురాలా, ఆ బ్రాహ్మణునికి నన్ను ఇచ్చాడు. ఆ మహాత్ముడితో కలిసి నేను అత్తవారింట్లో ఒంటరిగా ఉండిపోయాను.
నైవ శుశ్రూషితో భర్తా మయా స పాపయా తదా । పితృమాతృసుద్రవ్యేణ గర్వేణాపి ప్రమోహితా
ఆ సమయంలో నేను పాపం చేసినవాడిని, తల్లిదండ్రుల సంపదపై గర్వంతో మోహితురాలై, భర్తకు సేవ చేయలేదు.
అంగసంవాహనం తస్య న కృతం హి మయా కదా । రతిభావేన స్నేహేన వచనేన మయా శుభే
శుభలక్షణాలున్నావు, నేను ఎప్పుడూ భర్తకు శరీరాన్ని మర్దన చేయలేదు. ప్రేమతో, మధురమైన మాటలతో కూడా చేయలేదు.
క్రూరబుద్ధ్యా హి దృష్టోసౌ సర్వదా పాపయా మయా । పుంశ్చలీనాం ప్రసంగేన తద్భావం హి గతా శుభే
పాపబుద్ధితో, ఎప్పుడూ అతనిని దురదృష్టంగా చూశాను. దుర్మార్గ మహిళలతో కలవడం వల్ల నాకు అలాంటి స్వభావం వచ్చింది, శుభలక్షణాలున్నావు.
మాతాపిత్రోశ్చ భర్తుశ్చ భ్రాతౄణాం హితమేవ చ । న కరోమ్యహమేవాపి యత్రయత్ర వ్రజామ్యహమ్
ఎక్కడికి వెళ్లినా, నా తల్లిదండ్రులు, భర్త, అన్నదమ్ములకు ఉపయోగపడే పనులు నేను ఎప్పుడూ చేయలేదు.
ఏవం మే దుష్కృతం దృష్ట్వా శివశర్మా పతిర్మమ । స్నేహాచ్ఛ్వశురవర్గస్య మమ భర్త్తా మహామతిః
ఈ విధంగా నా దుష్కార్యాలు చూసి, నా భర్త శివశర్మా, అత్తవారింటి కుటుంబాన్ని ప్రేమించి, గొప్ప బుద్ధితో వాటిని సహించేవాడు.
న కించిద్వక్తి మాం సోపి క్షమతే దుష్కృతం మమ । వార్యమాణా కుటుంబేన అహమేవం సుపాపినీ
ఆయన నాకు ఏమీ చెప్పడు, నా తప్పును కూడా క్షమించేవాడు. ఇంటివారు నన్ను ఎంతనైనా ఆపినా, నేను మాత్రం చాలా పాపం చేసాను.
తస్య శీలం విదిత్వా తే సాధుత్వం శివశర్మణః । పితామాతా చ మే సర్వే మమ పాపేన దుఃఖితాః
ఆయన స్వభావాన్ని, శివశర్మా యొక్క మంచితనాన్ని తెలిసి, నా తల్లిదండ్రులందరూ నా పాపం వల్ల బాధపడుతున్నారు.
భర్త్తా మే దుష్కృతం దృష్ట్వా స్వగృహాన్నిర్గతో బహిః । తం దేశం గ్రామమేనం చ పరిత్యజ్య గతస్తతః
నా భర్త నా దుష్కార్యాన్ని చూసి, ఇంటిని వదిలిపెట్టి, ఈ ఊరును కూడా విడిచి వెళ్లిపోయాడు.
గతే భర్తరి మే తాతః సంజాతశ్చింతయాన్వితః । మమ దుఃఖేన దుఃఖాత్మా యథా రోగేణ పీడితః
నా భర్త వెళ్లిపోయిన తరువాత, నా తండ్రి చాలా ఆందోళనతో బాధపడుతూ, నా దుఃఖంతో రోగంతో బాధపడినట్టు అయ్యాడు.
మమ మాతా ఉవాచైనం భర్తారం దుఃఖపీడితమ్ । కస్మాచ్చింతయసే కాంత వద దుఃఖం మమాగ్రతః
నా తల్లి, దుఃఖంతో ఉన్న నా భర్తను ఇలా అడిగింది: 'ప్రియమా, నువ్వు ఎందుకు ఆలోచిస్తున్నావు? నీ దుఃఖాన్ని నాకు చెప్పు.'
వసుదత్త ఉవాచైనాం మాతరం మమ నందనే । సుతాం త్యక్త్వా గతో విప్రో జామాతా శృణు వల్లభే
వసుదత్తా నా తల్లితో తోటలో ఇలా అన్నది: 'బ్రాహ్మణుడు, మన అల్లుడు, నీ కుమార్తెను వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు. విను ప్రియమా.'
ఇయం పాపసమాచారా నిర్ఘృణా పాపచారిణీ । అనయా హి పరిత్యక్తః శివశర్మా మహామతిః
ఈమె పాపకార్యాలలో నిమగ్నమై, దయలేని పాపినిగా ఉంది. ఈమె వల్లే గొప్ప బుద్ధి కలిగిన శివశర్మా విడిచిపెట్టబడ్డాడు.
సమస్తస్య కుటుంబస్య దాక్షిణ్యేన మహామతిః । మమాయం స ద్విజః కాంతే సుదేవాం నైవ భాషతే
మొత్తం కుటుంబం కోసం దయతో, ఆ గొప్ప బుద్ధి కలిగిన బ్రాహ్మణుడు, ప్రియమా, సుదేవతో మాట్లాడటం లేదు.
వసతే సౌమ్యభావేన నైవ నిందతి కుత్సతి । సుదేవాం పాపసంచారాం స వై పండితబుద్ధిమాన్
ఆయన మృదువైన స్వభావంతో ఉంటూ, ఎప్పుడూ నిందించడు, తప్పు పట్టడు. సుదేవ పాపకార్యాలలో ఉన్నా, పండితుడిలా చూడడమే.