తమువాచ తదా కాంతం శూకరం శూకరీ పునః । గచ్ఛ కాంత మయాసార్ద్ధమేభిస్తు బాలకైః సహ
అప్పుడు ఆ పందిపిల్లి తన ప్రియమైన పందిని ఇలా అడిగింది: 'ప్రియమా, నేను, ఈ పిల్లలతో పాటు నాతో రా.'
ప్రాహ ప్రీతో వరాహస్తాం వివస్తాం సుప్రియామితి । క్వ గచ్ఛామి ప్రభగ్నోహం స్థానం నాస్తి మహీతలే
ఆ పంది ఆనందంతో, బాధపడుతున్న తన ప్రియమైన స్త్రీతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఎక్కడికి పోవాలి? నేను బలహీనుడిని, ఈ భూమిపై నాకు స్థలం లేదు.'
మయి నష్టే మహాభాగే కోలయూథం వినంక్ష్యతి । ద్వయోశ్చ సింహయోర్మధ్యే జలం పిబతి శూకరః
ఓ మహాభాగే, నేను పోయిన తర్వాత పందుల గుంపు నశించిపోతుంది. రెండు సింహాల మధ్య పంది నీళ్లు తాగుతాడు.
ద్వయోః శూకరయోర్మధ్యే సింహో నైవ పిబత్యపః । ఏవం శూకరజాతీషు దృశ్యతే బలముత్తమమ్
రెండు పందుల మధ్య సింహం నీళ్లు తాగదు. ఇలానే పందుల వంశంలో గొప్ప బలం కనిపిస్తుంది.
తదహం నాశయామ్యేవ యదా భగ్నో వ్రజామ్యహమ్ । జానే ధర్మం మహాభాగే బహుశ్రేయోవిధాయకమ్
అందుకే నేను వారిని నాశనం చేస్తాను. నేను ఓడిపోయినప్పుడు వెళ్ళిపోతాను. ఓ మహాభాగే, గొప్ప మేలు కలిగించే ధర్మాన్ని నాకు తెలుసు.
కస్మాల్లోభాద్భయాద్వాపి యుధ్యమానః ప్రణశ్యతి । రణతీర్థం పరిత్యజ్య సస్యాత్పాపీ న సంశయః
లోభం వల్లా, భయం వల్లా యుద్ధంలో పోరాడుతూ ఎవడు పోతే, యుద్ధభూమిని వదిలిపెడితే, అతడు పాపి అని సందేహం లేదు.
నిశితం శస్త్రసంవ్యూహం దృష్ట్వా హర్షం ప్రగచ్ఛతి । అవగాహ్యామరీం సింధుం తీర్థపారం ప్రగచ్ఛతి
పదునైన ఆయుధాల సముదాయాన్ని చూసి ఆనందిస్తాడు. యుద్ధ సముద్రంలో దిగి, పవిత్ర స్థలానికి చేరుకుంటాడు.
స యాతి వైష్ణవం లోకం పురుషాంశ్చ సముద్ధరేత్ । సమాయాంతం చ తదహం కథం భగ్నో వ్రజామి వై
అతడు వైష్ణవ లోకాన్ని పొందుతాడు, ఇతరులను కూడా పైకి లేపుతాడు. నేను ఓడిపోయినప్పుడు ఎలా వెళ్ళిపోవాలో చెప్పు.
యోధనం శస్త్రసంకీర్ణం ప్రవీరానన్దదాయకమ్ । దృష్ట్వా ప్రయాతి సంహృష్టస్తస్య పుణ్యఫలం శృణు
యుద్ధభూమి అంతా ఆయుధాలతో నిండిపోయి, ధైర్యవంతులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే దృశ్యాన్ని చూసి, ఆనందంతో వెళ్లినవానికి కలిగే పుణ్యఫలాన్ని విను.
పదేపదే మహత్స్నానం భాగీరథ్యాః ప్రజాయతే । రణాద్భగ్నో గృహం యాతి యో లోభాచ్చ ప్రియే శృణు
ప్రతి అడుగున భగీరథి నదిలో గొప్ప స్నానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది; యుద్ధంలో ఓడిపోయి, లోభంతో ఇంటికి తిరిగివచ్చినవాడి గతి ఏమిటో విను ప్రియమైనవాడా.
మాతృదోషం ప్రకాశేత స్త్రీజాతః పరికథ్యతే । అత్ర యజ్ఞాశ్చ తీర్థాశ్చ అత్ర దేవా మహౌజసః
అతను తన తల్లికి ఉన్న తప్పును బయటపెడతాడు; అతడిని స్త్రీ జన్ముడని అంటారు. ఇక్కడ యజ్ఞాలు, తీర్థాలు, మహాశక్తి కలిగిన దేవతలు ఉన్నారు.
పశ్యంతి కౌతుకం కాంతే మునయః సిద్ధచారణాః । త్రైలోక్యం వర్తతే తత్ర యత్ర వీరప్రకాశనమ్
కాంతా! మునులు, సిద్ధులు, చరణులు ఆ అద్భుత దృశ్యాన్ని చూస్తారు. వీరుల మహిమ వెలుగుచూపే చోటే మూడు లోకాలు కూడా ఉంటాయి.
సమరాద్భగ్నం ప్రపశ్యంతి సర్వే త్రైలోక్యవాసినః । శపంతి నిర్ఘృణం పాపం ప్రహసన్తి పునఃపునః
మూడు లోకాలవారు అందరూ యుద్ధంలో ఓడినవాడిని చూస్తారు; అతడిని క్రూరుడని, పాపిష్టుడని శపించి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతారు.
దుర్గతిం దర్శయేత్తస్య ధర్మరాజో న సంశయః । సమ్ముఖః సమరే యుద్ధే స్వశిరః శోణితం పిబేత్
ధర్మరాజు అతనికి దుర్గతిని చూపిస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు; యుద్ధంలో ఎదురుగా నిలబడి, తన తల నుంచి రక్తాన్ని తానే తాగాల్సి వస్తుంది.
అశ్వమేధఫలం భుంక్తే ఇంద్రలోకం ప్రగచ్ఛతి । యదా జయతి సంగ్రామే శత్రూఞ్ఛూరో వరాననే
యుద్ధంలో శత్రువులను జయించినప్పుడు, అతడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని అనుభవించి, ఇంద్రలోకానికి చేరుకుంటాడు, సుందరినీ!
తదా ప్రభుంజతే లక్ష్మీం నానాభోగాన్న సంశయః । యదా తత్ర త్యజేత్ప్రాణాన్సమ్ముఖః సన్నిరాశ్రయః
అప్పుడు అతడు లక్ష్మీను, అనేక రకాల సుఖాలను అనుభవిస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు; అక్కడే, ఎదురుగా నిలబడి, ఆశ్రయం లేకుండా ప్రాణాలు విడిచినప్పుడు.
స గచ్ఛేత్పరమం స్థానం దేవకన్యాం ప్రభుంజతే । ఏవం ధర్మం విజానామి కథం భగ్నో వ్రజామ్యహమ్
అతడు పరమ స్థానం చేరుకుని, దేవకన్యను అనుభవిస్తాడు; నేను ధర్మాన్ని ఇలా తెలుసుకున్నాను—నేను ఓడిపోయి ఎలా వెళ్ళగలను?
అనేన సమరే యుద్ధం కరిష్యే నాత్ర సంశయః । మనోః పుత్రేణ ధీరేణ రాజ్ఞా ఇక్ష్వాకుణా సహ
ఇది చూసి, యుద్ధంలో పోరాడతాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు; మనువు కుమారుడైన ధీరుడితో, ఇక్ష్వాకు మహారాజుతో కలిసి.
డింభాన్గృహీత్వా యాహి త్వం సుఖం జీవ వరాననే । తస్య శ్రుత్వా వచః ప్రాహ బద్ధాహం తవ బంధనైః
పిల్లలను తీసుకుని వెళ్ళు, సుఖంగా జీవించు, సుందరివా! అతని మాటలు విని, ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'నీ బంధాలతో నేను బంధించబడ్డాను.'
స్నేహమానరసాఖ్యైశ్చ రతిక్రీడనకైః ప్రియ । పురతస్తే సుతైః సార్ద్ధం ప్రాణాంస్త్యక్ష్యామి మానద
ప్రేమ, గర్వం, ఆనందక్రీడల బంధాలతో, ప్రియమైనవాడా, నీ ముందే పిల్లలతో కలిసి నేను ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా!
ఏవమేతౌ సుసంభాష్య పరస్పరహితైషిణౌ । యుద్ధాయ నిశ్చితౌ భూత్వా సమాలోకయతో రిపూన్
ఇలా పరస్పరం మక్కువతో మాట్లాడి, ఒకరి మేలు కోరుకుంటూ, యుద్ధానికి నిర్ణయించుకుని, శత్రువులను చూశారు.
కోశలాధిపతిం వీరం తమిక్ష్వాకుం మహామతిమ్
కోశల దేశాధిపతి, మహామతి కలిగిన వీరుడు అయిన ఆ ఇక్ష్వాకు.
యథైవ మేఘః పరిగర్జతే దివి ప్రావృట్సుకాలేషు తడిత్ప్రకాశైః । తథైవ సంగర్జతి కాంతయా సమం సమాహ్వయేద్రాజవరం ఖురాగ్రైః
ఎలా వర్షకాలంలో మేఘం ఆకాశంలో మెరుపులతో గర్జిస్తుందో, అలాగే అతడు తన ప్రియతో కలిసి, గుర్రపు కాళ్లతో రాజును పోరుకు ఆహ్వానిస్తూ గర్జించాడు.
తం గర్జమానం దదృశే మహాత్మా వారాహమేకం పురుషార్థయుక్తమ్ । ససార అశ్వస్య జవేనయుక్తః ససమ్ముఖం తస్య నృవీరధీరః
అలా గర్జిస్తున్న అతడిని, మహాత్ముడు ఒక్కడే ఉన్న, సంకల్పంతో నిండిన వారం రూపాన్ని చూశాడు; ధైర్యవంతుడైన రాజు వేగవంతమైన గుర్రంపై ఎక్కి, అతడిని ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తాడు.
చతుశ్చత్వారింశత్తమోఽధ్యాయః సుకలోవాచ- స్వసైన్యం దుర్ధరం దృష్ట్వా నిర్జితం దుర్ధరేణ తమ్ । చుకోప భూపతిః క్రూరం దుఃసహం శూకరం ప్రతి
నలభై నాల్గవ అధ్యాయం. సుకలుడు ఇలా చెప్పాడు: తన సైన్యం దుర్ధరుని చేతిలో ఓడిపోయినదాన్ని చూసి, రాజు ఆ క్రూరమైన, భరించలేని పందిని చూసి కోపంతో మండిపోయాడు.
ధనురాదాయ వేగేన బాణం కాలానలోపమమ్ । తస్యాభిముఖమేవాసౌ హయేనాభిససార సః
తన ధనుస్సును వేగంగా తీసుకుని, కాలాగ్ని వంటి బాణాన్ని ఎక్కించుకొని, గుర్రంపై అతని వైపు దూసుకెళ్లాడు.
స యదా నృపతిం హయపృష్ఠగతం వరపౌరుషయుక్తమమిత్రహణమ్ । పరిపశ్యతి శూకరయూథపతిః ప్రగతోభిముఖం రణభూమితలే
యుద్ధభూమిలో ముందుకు వస్తున్న శత్రువులను సంహరించగల గొప్ప బలాన్ని కలిగిన రాజు గుర్రంపై కూర్చొని ఉన్నప్పుడు, ఆ శూకరాల నాయకుడు అతడిని గమనించాడు.
నిశితేన శరేణ హతో హి యదా నృపతేర్హయపాదతలే ప్రగతః । తమిహైవ విలంఘ్య చ వేగమనాః ప్రఖరేణ జవేన చ కోలవరః
అప్పుడు, రాజు వేసిన పదునైన బాణంతో గాయపడి, గుర్రం కాళ్ల కింద పడిపోయినప్పుడు, ఆ బలమైన పంది వేగంగా దూకి, తన శక్తిని చూపిస్తూ పైకి ఎగిరింది.
వ్యథితస్తురగః సకిరిఃకిటినా న హి యాతి క్షితౌ స హి విద్ధగతిః । తురగః పతితో భువి తుండహతో లఘుస్యందనమేవ గతో నృపతిః
పందిపోను కొమ్ముతో గాయపడ్డ గుర్రం బాధతో నేలపై కదలలేక పోయింది; దెబ్బతిన్న గుర్రం పడిపోవడంతో, రాజు వెంటనే ఒక తేలికపాటి రథంపైకి ఎక్కాడు.
స హి గర్జతి శూకరజాతిరవైరథసంస్థితకోశల యేన జవైః । గదయా నిహతః కిల భూపతినా రణమధ్యగతః స హి యూథపతిః
ఆ సమయంలో, తన గుంపులో నాయకుడైన పంది యుద్ధమధ్యంలో గర్జించి, రాజు వేసిన గదతో బలంగా కొట్టబడి అక్కడే పడిపోయింది.