క్వచిత్క్వచిన్న దృశ్యతే క్వచిత్క్వచిత్ప్రదృశ్యతే క్వచిద్భయం ప్రదర్శయేత్క్వచిద్ధయాన్ప్రమర్దయేత్
కొన్ని సార్లు వాడు కనబడలేదు, కొన్ని సార్లు కనిపించాడు. ఎక్కడో భయం కలిగించాడు, మరెక్కడో గుర్రాలను నాశనం చేశాడు.
మర్దయిత్వా భటాన్వీరాన్వారాహో రణదుర్జయః । శబ్దం చకారదుర్ధషం క్రోధారుణవిలోచనః
యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని వారాహం, వీరులను నుజ్జు నుజ్జు చేసి, కోపంతో ఎర్రగా మారిన కళ్లతో భయంకరమైన శబ్దం చేశాడు.
కోశలాధిపతిర్వీరస్తం దృష్ట్వా రణదుర్జయమ్ । యుధ్యమానం మహాకాయం ముచంతం మేఘవత్స్వనమ్
కోశలాధిపతి అయిన వీరుడు, యుద్ధంలో ఓడించలేని, గొప్ప శరీరంతో, మేఘంలా గర్జిస్తూ పోరాడుతున్న వాడిని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
గర్జతిసమరం విచరతి విలసతి వీరాన్స్వతేజసా ధీరః । తడిదివ ముఖేషు దంష్ట్రా తస్య విభాత్యుల్లసత్యేవ
వాడు గర్జిస్తూ, యుద్ధభూమిలో సంచరిస్తూ, తన తేజంతో వీరుల మధ్య ప్రకాశించాడు. అతని నోటిలోని దంతాలు మెరుపులా మెరిసాయి.
మనుపుత్రస్తథా దృష్ట్వా కోలం చ నిశితైః శరైః । ప్రతిభిన్నమేకైకం శస్త్రాహతం చ బంధుభిః
మనుపుత్రుడు, పదునైన బాణాలతో గాయపడ్డ వారాహాన్ని చూసి, ఆయుధాలతో తన బంధువులు ఒక్కొక్కరుగా పడిపోతున్నదాన్ని చూశాడు.
నరపతిరువాచ సైన్యాః కిమిహ న గృహ్ణంతు ఓజసా శూరాః । యుధ్యధ్వం తత్ర నిశితైర్బాణైస్తీక్ష్ణైరనేనాపి
రాజు ఇలా అన్నాడు — వీరులారా! మీ బలంతో ఇక్కడ వాడిని ఎందుకు పట్టుకోవడం లేదు? ఈ వాడిని కూడా పదునైన బాణాలతో ధైర్యంగా యుద్ధం చేయండి.
సమాకర్ణ్య తతో వాక్యం క్రుద్ధస్యాపి మహాత్మనః । తతస్తే సైనికాః సర్వే యుద్ధాయ సముపస్థితాః
ఆ మహాత్ముడి కోపభరితమైన మాటలు విని, అక్కడ ఉన్న సైనికులందరూ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
అనేకైర్భటసాహస్రైర్వనే తం సమరే స్థితమ్ । దిక్షు సర్వాసు సంహత్య బిభిదుః శూకరం రణే
వెయ్యి సంఖ్యలో ఉన్న వీరులు, అడవిలో నిలబడి ఉన్న వాడిని చుట్టుముట్టి, అన్ని దిశల నుంచి వారాహాన్ని యుద్ధంలో దాడి చేశారు.
విద్ధశ్చ కైశ్చిత్తదా బాణజాలైః సుయోధైశ్చ సంగ్రామభూమౌ విశాలైః । క్వచిచ్చక్రఘాతైః క్వచిద్వజ్రపాతైర్హతం దుర్జయం సంగరే తం మహాంతైః
ఆ సమయంలో కొంతమంది మహావీరులు బాణవర్షాలతో వాడిని గాయపరిచారు. ఎక్కడో చక్రప్రహారాలు, మరెక్కడో వజ్రప్రహారాలతో, ఆ యుద్ధంలో ఓడించలేని వాడిని మహావీరులు గాయపరిచారు.
తతః పౌరుషైః క్రోధయుక్తః స కోలః సువిచ్ఛిద్య పాశాన్రణే ప్రస్థితః సః । మహాశూకరైః సార్ధమేవ ప్రయాతస్తతః శోణితస్యాపి ధారాభిషిక్తః
అప్పుడు ధైర్యంతో, కోపంతో నిండిన వారాహం యుద్ధంలో పాశాలను తెంచుకుని బయలుదేరాడు. గొప్ప వారాహాలతో కలసి, రక్తపు ధారల్లో తడిసి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
కరోతి ప్రహారం చ తుండేన వీరహయానాం ద్విపానాం చ చిచ్ఛేద వీరః । స్వదంష్ట్రాగ్రభాగేన తీక్ష్ణేన వీరాన్పదాతీన్హి సంపాతయేద్రోషభావైః
ఆ వీరుడు తన ముక్కుతో వీరగాళ్ల గుర్రాలు, ఏనుగులను గట్టిగా కొట్టాడు. తన పదునైన దంతంతో కోపంతో ఉన్న కాలాళ్లను ఎగరేసాడు.
జఘానాస్య శుండం గజస్యాపి రుష్టో భటాన్హతాన్పాదనఖైస్తు హృష్టః
ఆ కోపంతో ఉన్న వాడు ఏనుగు సుందాన్ని తెగతెంపులయ్యాడు. ఆనందంతో తన పాదాల గోళ్లతో యోధులను చంపాడు.
తతస్తే శూకరాః సర్వే లుబ్ధకాశ్చ పరస్పరమ్ । యుయుధుః సంగరం కృత్వా క్రోధారుణవిలోచనాః
అప్పుడంతా పందులు, వేటగాళ్లు పరస్పరం కోపంతో కళ్లెర్రగా పోరాడారు.
లుబ్ధకైశ్చ హతాః కోలాః కోలైశ్చాపి సులుబ్ధకాః । నిహతాః పతితా భూమౌ క్షతజేనాపి సారుణాః
వేటగాళ్లు పందుల చేత చంపబడ్డారు, పందులు కూడా వేటగాళ్ల చేత చంపబడ్డారు. వారు రక్తమోడుతూ నేలపై పడిపోయారు.
జీవం త్యక్త్వా హతాః కోలైర్లుబ్ధకాః పతితా రణే । మృతాశ్చ శూకరాస్తత్ర శ్వానః ప్రాణాంశ్చ తత్యజుః
పందులు చంపిన వేటగాళ్లు యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోయి పడిపోయారు. అక్కడే పందులు కూడా చనిపోయారు, కుక్కలు కూడా ప్రాణాలు విడిచాయి.
యత్రయత్ర మృతా భూమౌ పతితా మృగఘాతకాః । బహవః శూకరా రాజ్ఞా ఖడ్గపాతైర్నిపాతితాః
ఎక్కడెక్కడ మృగహంతకులు నేలపై చనిపోయి పడిపోయారో, అక్కడ రాజు ఖడ్గంతో అనేక పందులు పడగొట్టబడ్డారు.
కతి నష్టా హతాః కోలా భీతా దుర్గేషు సంస్థితాః । కుంజేషు కందరాంతేషు గుహాంతేషు నృపోత్తమ
ఎంతమంది పందులు పోయారు, చనిపోయారు, భయంతో కోటల్లో, పొదల్లో, లోయల చివరల్లో, గుహల వద్ద దాగున్నారు, ఓ ఉత్తమ రాజా?
లుబ్ధకాశ్చ మృతాః కేచిచ్ఛిన్నా దంష్ట్రాగ్రసూకరైః । ప్రాణాంస్త్యక్త్వా గతాః స్వర్గం ఖండశో విదలీకృతాః
కొంతమంది వేటగాళ్లు పందుల దంతాల చేత చీలిపోయి చనిపోయారు. వారు ప్రాణాలు విడిచారు, ముక్కలుగా అయి స్వర్గానికి వెళ్లారు.
వాగురాః పాశజాలాశ్చ కుటకాః పంజరాస్తథా । నాడ్యశ్చ పతితా భూమౌ యత్రతత్ర సమంతతః
వలలు, జాలాలు, పంజరాలు, బందీలు, ఉచ్చులు అన్నీ ఎక్కడికక్కడ నేలపై చెలరేగిపోయాయి.
ఏకో దయితయా సార్ధం వారాహః పరితిష్ఠతి । పౌత్రకైః పంచసప్తభిర్యుద్ధార్థం బలదర్పితః
ఒక పంది తన ప్రియమైన స్త్రీతో పాటు ఐదు లేదా ఏడు పిల్లలతో కలిసి యుద్ధానికి ధైర్యంగా నిలబడి ఉన్నాడు.
తమువాచ తదా కాంతం శూకరం శూకరీ పునః । గచ్ఛ కాంత మయాసార్ద్ధమేభిస్తు బాలకైః సహ
అప్పుడు ఆ పందిపిల్లి తన ప్రియమైన పందిని ఇలా అడిగింది: 'ప్రియమా, నేను, ఈ పిల్లలతో పాటు నాతో రా.'
ప్రాహ ప్రీతో వరాహస్తాం వివస్తాం సుప్రియామితి । క్వ గచ్ఛామి ప్రభగ్నోహం స్థానం నాస్తి మహీతలే
ఆ పంది ఆనందంతో, బాధపడుతున్న తన ప్రియమైన స్త్రీతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఎక్కడికి పోవాలి? నేను బలహీనుడిని, ఈ భూమిపై నాకు స్థలం లేదు.'
మయి నష్టే మహాభాగే కోలయూథం వినంక్ష్యతి । ద్వయోశ్చ సింహయోర్మధ్యే జలం పిబతి శూకరః
ఓ మహాభాగే, నేను పోయిన తర్వాత పందుల గుంపు నశించిపోతుంది. రెండు సింహాల మధ్య పంది నీళ్లు తాగుతాడు.
ద్వయోః శూకరయోర్మధ్యే సింహో నైవ పిబత్యపః । ఏవం శూకరజాతీషు దృశ్యతే బలముత్తమమ్
రెండు పందుల మధ్య సింహం నీళ్లు తాగదు. ఇలానే పందుల వంశంలో గొప్ప బలం కనిపిస్తుంది.
తదహం నాశయామ్యేవ యదా భగ్నో వ్రజామ్యహమ్ । జానే ధర్మం మహాభాగే బహుశ్రేయోవిధాయకమ్
అందుకే నేను వారిని నాశనం చేస్తాను. నేను ఓడిపోయినప్పుడు వెళ్ళిపోతాను. ఓ మహాభాగే, గొప్ప మేలు కలిగించే ధర్మాన్ని నాకు తెలుసు.
కస్మాల్లోభాద్భయాద్వాపి యుధ్యమానః ప్రణశ్యతి । రణతీర్థం పరిత్యజ్య సస్యాత్పాపీ న సంశయః
లోభం వల్లా, భయం వల్లా యుద్ధంలో పోరాడుతూ ఎవడు పోతే, యుద్ధభూమిని వదిలిపెడితే, అతడు పాపి అని సందేహం లేదు.
నిశితం శస్త్రసంవ్యూహం దృష్ట్వా హర్షం ప్రగచ్ఛతి । అవగాహ్యామరీం సింధుం తీర్థపారం ప్రగచ్ఛతి
పదునైన ఆయుధాల సముదాయాన్ని చూసి ఆనందిస్తాడు. యుద్ధ సముద్రంలో దిగి, పవిత్ర స్థలానికి చేరుకుంటాడు.
స యాతి వైష్ణవం లోకం పురుషాంశ్చ సముద్ధరేత్ । సమాయాంతం చ తదహం కథం భగ్నో వ్రజామి వై
అతడు వైష్ణవ లోకాన్ని పొందుతాడు, ఇతరులను కూడా పైకి లేపుతాడు. నేను ఓడిపోయినప్పుడు ఎలా వెళ్ళిపోవాలో చెప్పు.
యోధనం శస్త్రసంకీర్ణం ప్రవీరానన్దదాయకమ్ । దృష్ట్వా ప్రయాతి సంహృష్టస్తస్య పుణ్యఫలం శృణు
యుద్ధభూమి అంతా ఆయుధాలతో నిండిపోయి, ధైర్యవంతులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే దృశ్యాన్ని చూసి, ఆనందంతో వెళ్లినవానికి కలిగే పుణ్యఫలాన్ని విను.
పదేపదే మహత్స్నానం భాగీరథ్యాః ప్రజాయతే । రణాద్భగ్నో గృహం యాతి యో లోభాచ్చ ప్రియే శృణు
ప్రతి అడుగున భగీరథి నదిలో గొప్ప స్నానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది; యుద్ధంలో ఓడిపోయి, లోభంతో ఇంటికి తిరిగివచ్చినవాడి గతి ఏమిటో విను ప్రియమైనవాడా.