కామాల్లోభాద్భయాద్వాపి మోహాద్వా శృణు వల్లభే । కుంభీపాకే తు నరకే వసేద్యుగసహస్రకమ్
కామం వల్లా, లోభం వల్లా, భయం వల్లా, లేక మాయ వల్లా అయినా— ప్రియమైనవాడా, విను— అలాంటి వారు కుంభీపాకం అనే నరకంలో వెయ్యి యుగాలు నివసించాలి.
క్షత్రియాణాం పరో ధర్మో యుద్ధం దేయం న సంశయః । తద్యుద్ధం దీయమానేన రణభూమిగతేన వై
క్షత్రియులకు యుద్ధం ఇవ్వడం గొప్ప ధర్మం, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కాబట్టి యుద్ధభూమిలో ఎవరో అడిగితే, తప్పకుండా యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండాలి.
నిర్జితం తు పరం తత్ర యశఃకీర్త్తిం ప్రభుంజతే । స వా హతో యుధ్యమానః పౌరుషేణాతినిర్భయః
అక్కడ ఓడిపోయినవాడు కూడా పేరు, కీర్తి పొందుతాడు. లేదా ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తూ చనిపోతే, భయమేమీ లేకుండా పరాక్రమంతో పోరాడితే,
వీరలోకమవాప్నోతి దివ్యాన్భోగాన్ప్రభుంజతే । యావద్వర్షసహస్రాణాం వింశత్యేకాం ప్రియే శృణు
వీరుల లోకాన్ని చేరి, దివ్యమైన ఆనందాలు అనుభవిస్తాడు. ప్రియమైనవాడా, ఇరవై ఒక్క వేల సంవత్సరాలు ఆ ఆనందం ఉంటుంది— విను.
వీరలోకే వసేత్తావద్దేవాచారైర్మహీయతే । మనుపుత్రః సమాయాత అయం వీరో న సంశయః
అంతకాలం వీరుల లోకంలో ఉండి, దేవతల మాదిరిగా గౌరవించబడతాడు. ఈ మనుపుత్రుడు నిజంగా వీరుడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సంగ్రామం యాచమానస్తు యుద్ధం దేయం మయా ధ్రువమ్ । యుద్ధాతిథిః సమాయాతో విష్ణురూపః సనాతనః
అతడు యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చినందున, నేను తప్పకుండా యుద్ధం ఇవ్వాలి. యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చిన అతిథి, శాశ్వతమైన విష్ణువు రూపమే.
సత్కారో యుద్ధరూపేణ కర్తవ్యశ్చ మయా శుభే । శూకర్యువాచ- యదా యుద్ధం త్వయా దేయం రాజ్ఞే చైవ మహాత్మనే
కాబట్టి, యుద్ధరూపంలో అతడిని గౌరవించాలి, శుభలక్షణాల కలదానివా. శూకరీ ఇలా చెప్పింది— నీవు రాజుకు, ఆ మహాత్ముడికి యుద్ధం ఇవ్వాల్సిందే.
తతోఽహం పౌరుషం కాంత పశ్యామి తవ కీదృశమ్ । ఏవముక్త్వా ప్రియాన్పుత్రాన్సమాహూయ త్వరాన్వితా
అయితే ప్రియమైనవాడా, నీ పరాక్రమం ఎలా ఉందో నేను చూస్తాను. ఇలా చెప్పి, ఆమె తన ప్రియమైన కుమారులను త్వరగా పిలిపించింది.
ఉవాచ పుత్రకా యూయం శృణుధ్వం వచనం మమ । యుద్ధాతిథిః సమాయాతో విష్ణురూపః సనాతనః
ఆమె ఇలా అన్నది— నా పిల్లలూ, నా మాట వినండి. యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చిన అతిథి, శాశ్వతమైన విష్ణువు రూపమే.
మయా తత్ర ప్రగంతవ్యం యత్రాయం హి గమిష్యతి । యావత్తిష్ఠతి వై నాథో భవతాం ప్రతిపాలకః
అతడు ఎక్కడికి పోతే నేను కూడా అక్కడికి వెళ్ళాలి. మీరందరిని కాపాడే మీ రక్షకుడు ఉన్నంతవరకు,
యూయం గచ్ఛత వై దూరం దుర్గం గిరిగుహాముఖమ్ । సుఖం జీవత మే వత్సా వర్జయిత్వా సులుబ్ధకాన్
మీరు అందరూ దూరంగా, భద్రమైన కొండ గుహ వద్దకు వెళ్ళండి. నా పిల్లలూ, దురాశపడి వేటాడే వేటగాళ్లను దూరంగా ఉంచుకొని సుఖంగా జీవించండి.
మయా తత్రైవ గంతవ్యం యత్రైష హి గమిష్యతి । భవతాం శ్రేష్ఠోఽయం భ్రాతా యూథరక్షాం కరిష్యతి
అతడు ఎక్కడికి పోతే నేను కూడా అక్కడికి వెళ్ళాలి. మీలో పెద్దవాడైన అన్నయ్య మీ మందను కాపాడతాడు.
ఏతే పితృవ్యకాః సర్వే భవతాం త్రాణకారకాః । దూరం ప్రయాత వై సర్వే మాం విహాయ సుపుత్రకాః
మీ అన్నలు అందరూ మీకు రక్షకులుగా ఉంటారు. నా మంచి పిల్లలూ, మీరు అందరూ నన్ను వదిలి దూరంగా వెళ్ళిపోండి.
పుత్రా ఊచుః- అయం హి పర్వతశ్రేష్ఠో బహుమూలఫలోదకః । భయం తు కస్య వై నాస్తి సుఖం జీవనమస్తి వై
పిల్లలు ఇలా అన్నారు— ఈ కొండ చాలా గొప్పది, ఎన్నో మూలికలు, పండ్లు, నీళ్ళు ఉన్నాయి. అయినా ఇక్కడ ఎవరికీ భయం లేకుండా సుఖంగా జీవనం ఉందా?
యువాభ్యాం హి అకస్మాద్వై ఇదముక్తం భయంకరమ్ । తన్నో హి కారణం మాతర్వద సత్యమిహైవ హి
మీరు ఇద్దరూ అకస్మాత్తుగా ఈ భయంకరమైన విషయం చెప్పారు. దానికి కారణం ఏమిటో, తల్లి, ఇక్కడే నిజంగా చెప్పు.
శూకర్యువాచ-। అయం రాజా మహారౌద్రః కాలరూపః సమాగతః । క్రీడతే మృగయా లుబ్ధో మృగాన్హత్వా బహూన్వనే
శూకరీ ఇలా చెప్పింది— ఈ రాజు చాలా భయంకరుడు, కాలరూపంలో ఇక్కడికి వచ్చాడు. వేటకు బాగా అలవాటుపడి, అడవిలో ఎన్నో జంతువులను చంపుతూ ఆడుకుంటున్నాడు.
ఇక్ష్వాకుర్నామ దుర్ధర్షో మనుపుత్రో మహాబలః । సంహరిష్యతి కాలోఽయం దూరం యాత సుపుత్రకాః
మహాబలుడు, మను కుమారుడు అయిన ఇక్ష్వాకుడు అప్రతిహత శక్తి కలవాడు. ఈ కాలం అంతా నాశనం చేస్తుంది. నా మంచి పిల్లలూ, మీరు దూరంగా వెళ్లిపోండి.
పుత్రా ఊచుః-। మాతరం పితరం త్యక్త్వా యః ప్రయాతి స పాపధీః । మహారౌద్రం సుఘోరం తు నరకం ప్రతిపద్యతే
పిల్లలు ఇలా అన్నారు: తల్లి తండ్రులను వదిలి వెళ్ళే వాడు చెడ్డ మనసున్నవాడు. అలాంటి వాడు భయంకరమైన, దారుణమైన నరకాన్ని పొందుతాడు.
మాతుః పుణ్యం పయః పీత్వా పుష్టో భవతి నిర్ఘృణః । మాతరం పితరం త్యక్త్వా యః ప్రయాతి సుదుర్బలః
తల్లి పాల తాగి పెరిగినవాడు, బలవంతుడైనా, దయలేని వాడవుతాడు. తల్లి తండ్రులను వదిలి వెళ్ళేవాడు చాలా బలహీనుడవుతాడు.
పూయం నరకమేతీహ కృమిదుర్గంధసంకులమ్ । మాతుస్తస్మాన్న యాస్యామో గురుం త్యక్త్వా ఇహైవ చ
ఇక్కడే పురుగులు, దుర్వాసనతో నిండిన నరకాన్ని పొందుతాడు. అందుకే మేము తల్లిని వదిలిపెట్టము, గురువును కూడా విడిచిపెట్టము. ఇక్కడే ఉంటాము.
ఏవం విషాదః సంజాతస్తేషాం ధర్మార్థసంయుతః । వ్యూహం కృత్వా స్థితాః సర్వే బలతేజః సమాకులాః
అలా ధర్మబుద్ధితో కూడిన విషాదం వారందరిలో కలిగింది. వారు యుద్ధపంక్తిని ఏర్పరిచి, బలంతో, తేజస్సుతో నిలిచారు.
సాహసోత్సాహసంపన్నాః పశ్యంతి నృపనందనమ్ । నదంతః పౌరుషైర్యుక్తాః క్రీడమానా వనే తదా
ధైర్యం, ఉత్సాహం కలిగి, వారు రాజకుమారుని చూశారు. వారు పురుషత్వంతో గర్జిస్తూ, అప్పుడు అటవిలో ఆడుకుంటున్నారు.
త్రయశ్చత్వారింశత్తమోఽధ్యాయః 2.43 సుకలోవాచ- ఏవం తే శూకరాః సర్వే యుద్ధాయ సముపస్థితాః । పురః స్థితస్య తే రాజ్ఞో హ్యవతస్థుశ్చ లుబ్ధకాః
సుకలుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు ఆ శూకరాలు అన్నీ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాయి. రాజు ముందుగా ఉన్నప్పుడు, వేటగాళ్లు కూడా సిద్ధంగా నిలిచారు.
మహావరాహో రాజేంద్ర గిరిసానుం సమాశ్రితః । మహతా యూథభావేన వ్యూహం కృత్వా ప్రతిష్ఠతి
మహావరాహుడు, రాజధిరాజు, పర్వత శిఖరాన్ని ఆశ్రయించాడు. గొప్ప మందతో యుద్ధపంక్తిని ఏర్పరిచి నిలిచాడు.
కపిలః స్థూలపీనాంగో మహాదంష్ట్రో మహాముఖః । దుఃసహః శూకరో రాజన్గర్జతే చాతిభైరవమ్
కపిలుడు, బలమైన, పొడవైన శరీరం, పెద్ద పళ్లులు, విస్తారమైన నోరు కలవాడు. భయంకరమైన శబ్దంతో గర్జిస్తున్నాడు, ఓ రాజా!
తానపశ్యన్మహారాజః శాలతాలవనాశ్రయాన్ । తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా మనుపుత్రః ప్రతాపవాన్
వారు శాల, తాళ వనాల్లో ఆశ్రయించగా, మహారాజు వారిని చూసి, వారి మాటలు విని, మను కుమారుడు ధైర్యంగా స్పందించాడు.
గృహ్యతాం శూర వారాహో విధ్యతాం బలదర్పితః । ఏవమాభాష్య తాన్వీరో మనుపుత్రః ప్రతాపవాన్
ఆ వీరుడు, మను కుమారుడు, "ఆ శూరవంతుడు అయిన వరాహాన్ని పట్టుకోండి, అతని బలాన్ని తగ్గించండి" అని వారితో చెప్పాడు.
అథ తే లుబ్ధకాః సర్వే మృగయా మదమోహితాః । సంనద్ధా దంశితాః సర్వే శ్వభిః సార్ద్ధం ప్రజగ్మిరే
అప్పుడు ఆ వేటగాళ్లు అందరూ వేట మత్తులో మునిగి, ఆయుధాలతో, కుక్కలతో కలిసి ముందుకు వెళ్లారు.
హర్షేణ మహతావిష్టో రాజరాజో మహాబలః । అశ్వారూఢః సుసైన్యేన చతురంగేణ సంయతః
మహా ఆనందంతో నిండిన మహాబలుడు, రాజధిరాజు, గుర్రంపై ఎక్కి, తన శిక్షిత చతురంగ సేనతో ముందుకు సాగాడు.
గంగాతీరం సమాయాతో మేరౌ గిరివరోత్తమే । రత్నధాతుసమాకీర్ణే నానావృక్షైరలంకృతే
అతడు గంగా తీరానికి, మేరు అనే ఉత్తమ పర్వతానికి వచ్చాడు. అక్కడ రత్నాలు, ఖనిజాలతో నిండినది, అనేక రకాల చెట్లతో అలంకరించబడి ఉంది.