శూకర్యువాచ- యస్మిన్యూథే భవాన్స్వామీ పుత్రపౌత్రైరలంకృతః । మిత్రైశ్చ భ్రాతృభిశ్చైవ అన్యైః స్వజనబాంధవైః
ఆ యందెయ్యంలో మీరు యజమానిగా, కుమారులు మనవళ్లతో, స్నేహితులు, అన్నదమ్ములు, ఇతర బంధువులతో కలసి అలంకరించబడి ఉన్నప్పుడు—
త్వయైవాలంకృతో యూథో భవతా పరిశోభతే । త్వాం వినాయం మహాభాగ కీదృగ్యూథో భవిష్యతి
మీ వల్లే ఈ మంద అలంకరింపబడింది, మీతోనే ఇది ప్రకాశిస్తోంది; మీ లేని ఈ మంద ఎలా ఉంటుందో, మహాభాగుడా, చెప్పండి.
తవైవ స్వబలేనాపి గర్జమానాశ్చ శూకరాః । విచరంతి గిరౌ కాంత తనయా మమ బాలకాః
మీ బలంతో, పందులు గర్జిస్తూ ఆ అందమైన కొండపై సంచరిస్తున్నారు; నా పిల్లలు, చిన్నవాళ్లు కూడా అక్కడ తిరుగుతున్నారు.
కందాన్మూలాన్సుభక్షంతి నిర్భయాస్తవ తేజసా । దుర్గేషు వనకుంజేషు గ్రామేషు నగరేషు చ
మీ తేజస్సుతో, వారు ఎటువంటి భయమూ లేకుండా, కోండల్లో, అడవి పొదల్లో, గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో, కందులు ముల్లు తింటున్నారు.
న కుర్వంతి భయం తీవ్రం సింహానామిహ పర్వతే । మనుష్యాణాం మహాబాహో పాలితాస్తవ తేజసా
మీ తేజస్సుతో రక్షించబడిన వారు, ఈ కొండపై సింహాలను చూసినా, మనుషులను చూసినా, ఎటువంటి భయాన్ని అనుభవించరు, మహాబాహువా.
త్వయా త్యక్తా అమీ సర్వే బాలకా మమ దారకాః । దీనాశ్చైవాకులాశ్చైవ భవిష్యంతి విచేతనాః
మీరు వారిని వదిలిపెడితే, నా పిల్లలు అందరూ దయనీయులై, కలవరపడి, జ్ఞానశూన్యులైపోతారు.
నిత్యమేవ సుఖం వర్త్మ గత్వా పశ్యంతి బాలకాః । పతిహీనా యథా నారీ శోభతే నైవ శోభనా
పిల్లలు ఎప్పుడూ సుఖంగా జీవిస్తున్నారు; కానీ భర్త లేని భార్య ఎలా అందంగా కనిపించదో, అలాగే ఇది కూడా అందంగా ఉండదు.
అలంకృతా యథా దివ్యైరలంకారైః సకాంచనైః । పరిచ్ఛదై రత్నవస్త్రైః పితృమాతృసహోదరైః
బంగారు ఆభరణాలతో, రత్నవస్త్రాలతో, తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములతో అలంకరించబడిన ఒక స్త్రీ ఎలా ఉంటుందో—
శ్వశ్రూశ్వశురకైశ్చాన్యైః పతిహీనా న భాతి సా । చంద్రహీనా యథా రాత్రీ పుత్రహీనం యథా కులమ్
అమ్మాయితో, మామతో, ఇతరులతో ఉన్నా, భర్త లేకపోతే ఆవిడ అందంగా కనిపించదు; చంద్రుడు లేని రాత్రిలా, కుమారుడు లేని కుటుంబంలా.
దీపహీనం యథా గేహం నైవ భాతి కదాచన । త్వాం వినాయం తథా యూథో నైవ శోభేత మానద
దీపం లేని ఇల్లు ఎప్పుడూ ప్రకాశించదు; అలాగే, మీ లేని ఈ మంద కూడా అందంగా ఉండదు, మాన్యుడా.
ఆచారేణ వినా మర్త్యో జ్ఞానహీనో యతిర్యథా । మంత్రహీనో యథా రాజా తథాయం నైవ శోభతే
సద్ఆచారం లేని మనిషి, జ్ఞానం లేని యతిది, మంత్రులు లేని రాజు ఎలా మెరవడో, ఇదీ అలాగే ఉంటుంది.
కైవర్తేన వినా నౌర్వా సంపూర్ణా పరిసాగరే । న భాత్యేవం యథా సార్థః సార్థవాహేన వై వినా
తెచ్చేవాడు లేకుండా నౌక సముద్రాన్ని దాటి పోదూ, నాయకుడు లేని వాణిజ్యబృందం ఎలా అభివృద్ధి చెందదో, ఇదీ అలాగే.
సేనాధ్యక్షేణ చ వినా యథా సైన్యం న భాతి చ । త్వాం వినా వై తథా సైన్యం శూకరాణాం మహామతే
సేనాధిపతి లేకుండా సైన్యం మెరవదు; అలాగే, మహామతీ, మీ లేని పందుల సైన్యం కూడా మెరవదు.
దీనో భవిష్యతి తథా వేదహీనో యథా ద్విజః । మయి భారం కుటుంబస్య వినివేశ్య ప్రగచ్ఛసి
వేదం లేని ద్విజుడు ఎలా దయనీయుడవుతాడో, అలాగే ఈ కుటుంబభారం నాపై వేసి మీరు వెళ్లిపోవాలనుకుంటున్నారు.
మరణం సులభం జ్ఞాత్వా కా ప్రతిజ్ఞా తవేదృశీ । త్వాం వినాహం న శక్నోమి ధర్తుం ప్రాణాన్ప్రియేశ్వర
మరణం సులభంగా లభించేది అని తెలిసి, మీరు ఇలాంటి ప్రతిజ్ఞ ఎందుకు చేసారు? ప్రియేశ్వరా, మీ లేని నేను ప్రాణాలు నిలుపుకోలేను.
త్వయైవ సహితా స్వర్గం భూమిం వాథ మహామతే । నరకం వాపి భోక్ష్యామి సత్యంసత్యం వదామ్యహమ్
మహామతీ, మీతో కలసి స్వర్గాన్నైనా, భూమినైనా, నరకాన్నైనా అనుభవిస్తాను; ఇది నిజం, నిజమే చెబుతున్నాను.
త్వం వా పుత్రాంస్తుపౌత్రాంస్తు గృహీత్వా యూథముత్తమమ్ । ఆవాం వ్రజావ యూథేశ దుర్గమేవం సుకందరమ్
మీ కుమారులను, మనవళ్లను, ఉత్తమమైన మందను తీసుకుని, మనం ఆ దుర్గమయమైన అందమైన లోయకు వెళ్లుదాం, మందపతి.
జీవితవ్యం పరిత్యజ్య రణాయ పరిగమ్యతే । తత్ర కో దృశ్యతే లాభో మరణే వద సాంప్రతమ్
ప్రాణాలు వదిలేసి యుద్ధానికి వెళ్ళాలి; మరణంలో ఏ లాభం ఉందో చెప్పండి.
వారాహ ఉవాచ- వీరాణాం త్వం న జానాసి సుధర్మం శృణు సాంప్రతమ్ । యుద్ధార్థినా హి వీరేణ వీరం గత్వా ప్రయాచితమ్
వారాహుడు ఇలా అన్నాడు— వీరుల ధర్మం నీకు తెలియదు. ఇప్పుడు విను. యుద్ధానికి ఆసక్తి ఉన్న వీరుడు ఇంకొక వీరుని దగ్గరకు వెళ్లి, యుద్ధం చేయమని అడిగితే,
దేహి మే యోధనం సంఖ్యే యుద్ధార్థ్యహం సమాగతః । పరేణ యాచితం యుద్ధం న దదాతి యదా నరః
"నాకు యుద్ధం ఇవ్వు, నేను యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చాను" అని అడిగినప్పుడు, ఎవరో మరొకరు యుద్ధానికి అడిగినప్పుడు, ఆ యుద్ధాన్ని ఇవ్వకుండా ఉంటే,
కామాల్లోభాద్భయాద్వాపి మోహాద్వా శృణు వల్లభే । కుంభీపాకే తు నరకే వసేద్యుగసహస్రకమ్
కామం వల్లా, లోభం వల్లా, భయం వల్లా, లేక మాయ వల్లా అయినా— ప్రియమైనవాడా, విను— అలాంటి వారు కుంభీపాకం అనే నరకంలో వెయ్యి యుగాలు నివసించాలి.
క్షత్రియాణాం పరో ధర్మో యుద్ధం దేయం న సంశయః । తద్యుద్ధం దీయమానేన రణభూమిగతేన వై
క్షత్రియులకు యుద్ధం ఇవ్వడం గొప్ప ధర్మం, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కాబట్టి యుద్ధభూమిలో ఎవరో అడిగితే, తప్పకుండా యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండాలి.
నిర్జితం తు పరం తత్ర యశఃకీర్త్తిం ప్రభుంజతే । స వా హతో యుధ్యమానః పౌరుషేణాతినిర్భయః
అక్కడ ఓడిపోయినవాడు కూడా పేరు, కీర్తి పొందుతాడు. లేదా ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తూ చనిపోతే, భయమేమీ లేకుండా పరాక్రమంతో పోరాడితే,
వీరలోకమవాప్నోతి దివ్యాన్భోగాన్ప్రభుంజతే । యావద్వర్షసహస్రాణాం వింశత్యేకాం ప్రియే శృణు
వీరుల లోకాన్ని చేరి, దివ్యమైన ఆనందాలు అనుభవిస్తాడు. ప్రియమైనవాడా, ఇరవై ఒక్క వేల సంవత్సరాలు ఆ ఆనందం ఉంటుంది— విను.
వీరలోకే వసేత్తావద్దేవాచారైర్మహీయతే । మనుపుత్రః సమాయాత అయం వీరో న సంశయః
అంతకాలం వీరుల లోకంలో ఉండి, దేవతల మాదిరిగా గౌరవించబడతాడు. ఈ మనుపుత్రుడు నిజంగా వీరుడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సంగ్రామం యాచమానస్తు యుద్ధం దేయం మయా ధ్రువమ్ । యుద్ధాతిథిః సమాయాతో విష్ణురూపః సనాతనః
అతడు యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చినందున, నేను తప్పకుండా యుద్ధం ఇవ్వాలి. యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చిన అతిథి, శాశ్వతమైన విష్ణువు రూపమే.
సత్కారో యుద్ధరూపేణ కర్తవ్యశ్చ మయా శుభే । శూకర్యువాచ- యదా యుద్ధం త్వయా దేయం రాజ్ఞే చైవ మహాత్మనే
కాబట్టి, యుద్ధరూపంలో అతడిని గౌరవించాలి, శుభలక్షణాల కలదానివా. శూకరీ ఇలా చెప్పింది— నీవు రాజుకు, ఆ మహాత్ముడికి యుద్ధం ఇవ్వాల్సిందే.
తతోఽహం పౌరుషం కాంత పశ్యామి తవ కీదృశమ్ । ఏవముక్త్వా ప్రియాన్పుత్రాన్సమాహూయ త్వరాన్వితా
అయితే ప్రియమైనవాడా, నీ పరాక్రమం ఎలా ఉందో నేను చూస్తాను. ఇలా చెప్పి, ఆమె తన ప్రియమైన కుమారులను త్వరగా పిలిపించింది.
ఉవాచ పుత్రకా యూయం శృణుధ్వం వచనం మమ । యుద్ధాతిథిః సమాయాతో విష్ణురూపః సనాతనః
ఆమె ఇలా అన్నది— నా పిల్లలూ, నా మాట వినండి. యుద్ధం కోరుకుంటూ వచ్చిన అతిథి, శాశ్వతమైన విష్ణువు రూపమే.
మయా తత్ర ప్రగంతవ్యం యత్రాయం హి గమిష్యతి । యావత్తిష్ఠతి వై నాథో భవతాం ప్రతిపాలకః
అతడు ఎక్కడికి పోతే నేను కూడా అక్కడికి వెళ్ళాలి. మీరందరిని కాపాడే మీ రక్షకుడు ఉన్నంతవరకు,