కథయంతు మహాత్మానం యది దృష్టో మహామతిః । తస్యాస్తద్భాషితం శ్రుత్వా తామూచుస్తే మహామతిమ్
మీరు ఆ మహాత్ముడిని, ఆ జ్ఞానవంతుడిని ఎక్కడైనా చూశారో చెప్పండి. ఆమె మాటలు విని, వారు ఆ జ్ఞానవతికి ఇలా చెప్పారు—
ధర్మయాత్రాప్రసంగేన నాథస్తే కృకలః శుభే । తీర్థయాత్రాం చకారాసౌ కస్మాచ్ఛోచసి సువ్రతే
నీ భర్త కృకలుడు, శుభలక్షణాలా, ధర్మయాత్ర కోసం తీర్థయాత్రకు వెళ్లాడు. నీకు మంచి ధర్మం ఉన్నది, మరి ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
సాధయిత్వా మహాతీర్థం పునరేష్యతి శోభనే । ఏవమాశ్వాసితా సా చ పురుషైరాప్తకారిభిః
ఆయన గొప్ప తీర్థయాత్రను పూర్తి చేసి తిరిగి వస్తాడు, అందాలవతీ. అలా నమ్మకమైన వారు ఆమెను ఓదార్చారు.
పునర్గేహం గతా రాజన్సుకలా చారుభాషిణీ । రురోద కరుణం దుఃఖం సుకలాపి పరాయణా
రాజా, మధురమైన మాటలు మాట్లాడే సుకలా తిరిగి ఇంటికి వెళ్లింది. అయినా, భర్తపై పరమభక్తి కలిగిన సుకలా దుఃఖంతో హృదయవిదారకంగా ఏడ్చింది.
యావదాయాతి మే భర్త్తా భూమౌ స్వప్స్యామి సంస్తరే । ఘృతం తైలం న భోక్ష్యేఽహం దధిక్షీరం తథైవ చ
నా భర్త తిరిగి వచ్చే వరకు నేనూ నేలపై దిండు వేసుకుని పడుకుంటాను. నెయ్యి, నూనె, పెరుగు, పాలు ఏమి తినను.
లవణం చ పరిత్యక్తం తథా తాంబూలమేవ చ । మధురం చ తథా రాజంస్త్యక్తం గుడాదికం తథా
ఉప్పు, పానసుపాకూ వదిలేశాను. అలాగే, రాజా, బెల్లం వంటి మధుర పదార్థాలన్నీ కూడా తినను.
ఏకాహారా నిరాహారా తావత్స్థాస్యే న సంశయః । యావచ్చాగమనం భర్తుః పునరేవ భవిష్యతి
నా భర్త తిరిగి వచ్చే వరకు నేను ఒక్క భోజనం మాత్రమే చేస్తాను, లేదా ఉపవాసంగా ఉంటాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవం దుఃఖాన్వితా భూత్వా ఏకవేణీధరా పునః । ఏకకంచుకసంవీతా మలినా చ బభూవ సా
ఇలా దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ఒక్క వేణి వేసుకుని, ఒక్క వస్త్రం ధరించి, అలంకారాలు లేకుండా ఉండిపోయింది.
మలినేనాపి వస్త్రేణ ఏకేనైవ స్థితా పునః । హాహాకారం ప్రముంచంతీ నిఃశ్వసంతీ సుదుఃఖితా
ఒక్క ముద్దైన బట్టతోనే నిలబడి, ఆమె గాఢమైన దుఃఖంలో గట్టిగా అరుస్తూ, లోతుగా ఊపిరి విడిచింది.
వియోగానలసందగ్ధా కృష్ణాంగీ మలధారిణీ । ఏవం దుఃఖసమాచారా సుకృశా విహ్వలా తదా
విడిపోవడం వల్ల కలిగిన బాధలో కాలిన ఆమె శరీరం ముదురు రంగులో, మురికి పట్టినట్టుగా మారింది. ఆ దుఃఖంలో ఆమె బాగా క్షీణించి, మనసు తడబడిపోయింది.
రోదమానా దివారాత్రౌ నిద్రా లేభే న వై నిశి । క్షుధాం న విందతే రాజన్దుఃఖేన విదలీకృతా
పగలు, రాత్రి ఏడుస్తూ, రాత్రిపూట నిద్రపోలేక, రాజా! ఆ బాధతో ఆమె ఆకలిని కూడా అనుభవించలేదు.
అథ సఖ్యః సమాయాతాః పప్రచ్ఛుః సుకలాం తదా । సుకలే చారుసర్వాంగి కస్మాద్రోదిషి సంప్రతి
అప్పుడు ఆమె స్నేహితులు దగ్గరకు వచ్చి, సుకళను అడిగారు: 'సుకళా, అందమైనవాడా, నీవు ఇప్పుడు ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?'
తతస్త్వం కారణం బ్రూహి దుఃఖస్యాస్య వరాననే । సుకలోవాచ- స మాం త్యక్త్వా గతో భర్తా ధర్మార్థం ధర్మతత్పరః
'అందమైన ముఖముతోనివా, ఈ దుఃఖానికి కారణం చెప్పు' అని అడిగారు. సుకళా చెప్పింది: 'నా భర్త ధర్మానికి మక్కువతో నన్ను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.'
తీర్థయాత్రాప్రసంగేన అటతే మేదినీం తతః । మాం త్యక్త్వా స గతః స్వామీ నిర్దోషాం పాపవర్జితామ్
తీర్థయాత్ర నెపంతో, నా భర్త ఈ భూమిని సంచరిస్తున్నాడు. నన్ను, పాపం లేని, నిష్కళంకమైన భార్యను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.
అహం సాధ్వీ సమాచారా సదా పుణ్యా పతివ్రతా । మాం త్యక్త్వా స గతో భర్తా తీర్థ సాధనతత్పరః
నేను మంచి స్వభావం కలదానిని, ఎప్పుడూ పవిత్రురాలిని, భర్తకు విధేయురాలిని. అయినా నా భర్త తీర్థయాత్రలో నిమగ్నమై నన్ను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.
తేనాహం దుఃఖితా సఖ్యో వియోగేనాతి పీడితా । జీవనాశో వరం శ్రేష్ఠో వరం వై విషభక్షణమ్
ఈ కారణంగా నేను దుఃఖంతో ఉన్నాను స్నేహితులారా, విడిపోవడం వల్ల చాలా బాధపడుతున్నాను. మరణించడం మంచిది, లేక విషం తాగడమయినా మంచిదని అనిపిస్తోంది.
వరమగ్నిప్రవేశశ్చ వరం కాయవినాశనమ్ । నారీం ప్రియాం పరిత్యజ్య భర్తా యాతి సునిష్ఠురః
అగ్నిలోకి దూకడం మంచిది, లేక ఈ శరీరాన్ని నాశనం చేసుకోవడమయినా మంచిది. తన ప్రియమైన భార్యను వదిలి వెళ్లే భర్త నిజంగా క్రూరుడు.
భర్తృత్యాగో వరం నైవ ప్రాణత్యాగో వరం సఖి । వియోగం న సమర్థాహం సహితుం నిత్యదారుణమ్
భర్తను వదిలిపెట్టడం కన్నా ప్రాణాలు విడిచిపెట్టడం మంచిది సఖీ! ఈ ఎప్పటికీ ఉండే వేదనను నేను భరించలేను.
తేనాహం దుఃఖితా సఖ్యో వియోగేనాపి నిత్యశః । సఖ్య ఊచుః- తీర్థయాత్రాం గతో భర్తా పునరేష్యతి తే పతిః
ఈ కారణంగా నేను ఎప్పుడూ దుఃఖంతో ఉన్నాను స్నేహితులారా, విడిపోవడం వల్ల. స్నేహితులు చెప్పారు: 'నీ భర్త తీర్థయాత్రకు వెళ్లాడు, మళ్లీ నీ దగ్గరకు వస్తాడు.'
వృథా శోషయసే కాయం వృథాశోకం కరోషి వై । వృథా త్వం తప్యసే బాలే వృథా భోగాన్పరిత్యజేః
నీవు వృథాగా నీ శరీరాన్ని క్షీణింపజేస్తున్నావు, వృథాగా బాధపడుతున్నావు. వృథాగా నీకు బాధ పెడుతున్నావు చిన్నవాడా, వృథాగా ఆనందాలను వదులుతున్నావు.
పిబస్వ పానం భుంక్ష్వ త్వం స్వప్రదత్తం హి పూర్వకమ్ । కస్య భర్తా సుతాః కస్య కస్య స్వజనబాంధవాః
నీకు ఇచ్చిన పానీయం తాగు, ముందుగా ఇచ్చిన భోజనం తిను. ఎవరి భర్త ఎవరి పిల్లలు ఎవరి బంధువులు నిజంగా ఎవరికీ ఉంటారు?
కః కస్య నాస్తి సంసారే సంబంధః కేన చైవ హి । భక్ష్యతే భుజ్యతే బాలే సంసారస్య హి తత్ఫలమ్
ఈ లోకంలో ఎవరు ఎవరివారు? ఎవరి బంధం ఎవరి ద్వారా ఏర్పడింది? చిన్నవాడా, ఈ లోకంలో తినడం, తినిపించుకోవడం జరుగుతుంది. ఇదే సంసార ఫలం.
మృతే ప్రాణిని కోఽశ్నాతి కో హి పశ్యతి తత్ఫలమ్ । పీయతే భుజ్యతే బాలే ఏతత్సంసారతః ఫలమ్
ప్రాణి చనిపోయిన తర్వాత ఎవరు తింటారు, ఎవరు ఆ ఫలితాన్ని చూస్తారు? చిన్నవాడా, తినడం, తాగడం జరుగుతుంది. ఇదే సంసార ఫలం.
సుకలోవాచ- భవతీభిః ప్రయుక్తం యత్తన్న స్యాద్వేదసంమతమ్ । యాతు భర్తుః పృథగ్భూతా తిష్ఠత్యేకా సదైవ హి
సుకళా చెప్పింది: 'మీరు చెప్పింది వేదాలకు అనుకూలంగా లేదు. భర్తతో విడిపోయిన భార్య ఎప్పుడూ ఒంటరిగా ఉండాలి.'
పాపభూతా భవేన్నారీ తాం న మన్యంతి సజ్జనాః । భర్తుః సార్ధం సదా సఖ్యో దృష్టో వేదేషు సర్వదా
ఇలా చేయని స్త్రీ పాపవంతురాలవుతుంది. మంచివారు ఆమెను ఒప్పుకోరు. వేదాల్లో ఎప్పుడూ భార్య భర్తతోనే ఉండాలని చెప్పబడింది.
సంబంధః పుణ్యసంసర్గాజ్జాయతే నాత్ర సంశయః । నారీణాం చ సదా తీర్థం భర్తా శాస్త్రేషు పఠ్యతే
పుణ్యంతో కలిసిన బంధమే నిజమైనది — ఇందులో సందేహం లేదు. స్త్రీలకు భర్తే ఎప్పుడూ తీర్థం అని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.
తమేవావాహయేన్నిత్యం వాచా కాయేన కర్మభిః । మనసా పూజయేన్నిత్యం భావసత్యేన తత్పరా
ఆయనను ఎల్లప్పుడూ మన మాటతో, శరీరంతో, పనులతో పిలవాలి; మనసుతో, నిజమైన భావంతో, పూర్తిగా అర్పణతో ఆయనను ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి.
భర్తుః పార్శ్వం మహాతీర్థం దక్షిణాంగం సదైవ హి । తమాశ్రిత్య యదా నారీ గృహస్థా పరివర్త్తయేత్
భర్తవైపు, ముఖ్యంగా ఆయన కుడివైపు, గొప్ప తీర్థం వంటిది; భార్య తన భర్తను ఆశ్రయించి, ఇంట్లో చుట్టుకుంటూ తిరిగినప్పుడు—
యజతే దానపుణ్యైశ్చ తస్య దానస్య యత్ఫలమ్ । వారాణస్యాం చ గంగాయాం యత్ఫలం న చ పుష్కరే
యజ్ఞాలు చేయడం వల్ల, దానం చేయడం వల్ల, వారణాసిలో, గంగానదిలో, పుష్కరంలో లభించే ఫలితాలు—
ద్వారకాయాం న చావన్త్యాం కేదారే శశిభూషణే । లభతే నైవ సా నారీ యజమానా సదా కిల
ద్వారకలో, అవంతిలో, చంద్రుడికి ప్రియమైన కేదారంలో కూడా— అలాంటి ఫలితాన్ని ఆ స్త్రీకి ఎప్పుడూ దక్కదు, ఎంత యజ్ఞాలు చేసినా.