సత్యవంతం మహాపుణ్యం వైష్ణవం జ్ఞానపండితమ్ । ధర్మజ్ఞం ముక్తలౌల్యం చ పాఖండైస్తు వివర్జితమ్
సత్యవంతుడు, గొప్ప పుణ్యశీలి, విష్ణుభక్తుడు, జ్ఞానంలో నిపుణుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, మోక్షం పట్ల లోభం లేని వాడు, తప్పుదారి పట్టినవారి ప్రభావం లేని వాడే యోగ్యుడు.
ఏవం పాత్రం సమాఖ్యాతమన్యదేవం వదామ్యహమ్ । ఏవమేతైర్గుణైర్యుక్తం స్వసృపుత్రం నరోత్తమమ్
ఇలాంటి గుణాలు ఉన్నవాడు యోగ్యుడని చెప్పాను. ఇప్పుడు ఇంకొకరిని చెబుతాను. ఈ గుణాలున్న సోదరి కుమారుడు గానీ, ఉత్తమ పురుషుడు గానీ యోగ్యుడే.
ఏతం పాత్రం విజానీహి దుహితుస్తనయం తతః । జామాతరం మహారాజ భావైరేతైశ్చ సంయుతమ్
ఈ గుణాలున్న కుమార్తె, కుమారుడు, అల్లుడు కూడా యోగ్యులే అని తెలుసుకో, మహారాజా.
గురుం చ దీక్షితం చైవ పాత్రభూతం నరోత్తమ । ఏతాన్యేవ సుపాత్రాణి దానయోగ్యాని సత్తమ
గురు, దీక్ష తీసుకున్నవాడు కూడా యోగ్యుడే, ఉత్తముడా. వీరే దానం చేయదగ్గ మంచి పాత్రలు.
వేదాచారసమోపేతస్తృప్తిం నైవ చ గచ్ఛతి । వర్జయేత్కిల తం విప్రం తథా కాణం సుధూర్తకమ్
వేదాచారం పాటించినా ఎప్పుడూ తృప్తి చెందని బ్రాహ్మణుడిని, అలాగే అంధుడిని, దుర్మార్గుడిని తప్పక దూరంగా ఉంచాలి.
అతికృష్ణం మహారాజ కపిలం పరివర్జయేత్ । కర్కటాక్షం సునీలం చ శ్యావదన్తం వివర్జయేత్
అత్యంత నల్లగా ఉన్నవాడిని, గోధుమ రంగులో ఉన్నవాడిని, పీత కళ్లున్నవాడిని, నీలిరంగు కళ్లున్నవాడిని, నల్ల పళ్ళున్నవాడిని కూడా దూరంగా ఉంచాలి, రాజా.
నీలదంతం తథా రాజన్పీతదంతం తథైవ చ । గోఘ్నం సుకృష్ణదంతం చ బర్బరం చాతిపాంశులమ్
నీలిరంగు పళ్ళు గలవాడిని, పసుపు పళ్ళున్నవాడిని, ఆవును చంపినవాడిని, బాగా నల్ల పళ్ళున్నవాడిని, మ్లేచ్ఛుడిని, చాలా మురికి గలవాడిని కూడా దూరంగా ఉంచాలి, రాజా.
హీనాంగమధికాంగం చ కుష్ఠినం కునఖం తథా । దుశ్చర్మాణం మహారాజ ఖల్వాటం పరివర్జయేత్
శరీరంలో అవయవాలు తక్కువగా లేదా ఎక్కువగా ఉన్నవాడిని, కుష్ఠురోగిని, చెడు గోళ్ళున్నవాడిని, చర్మవ్యాధి ఉన్నవాడిని, తల ముండగా ఉన్నవాడిని కూడా దూరంగా ఉంచాలి, మహారాజా.
అన్యాయేషు రతా యస్య జాయా విప్రస్య కస్య చ । తస్మై దానం న దాతవ్యం యది బ్రహ్మసమో భవేత్
బ్రాహ్మణుని భార్య తప్పు మార్గాల్లో నడుస్తుంటే, అతడు బ్రహ్మతో సమానుడైనా అతనికి దానం చేయకూడదు.
స్త్రీజితాయ న దాతవ్యం శాఖారండే మహామతే । వ్యాధితాయ న దాతవ్యం మృతభోజిషు భూపతే
స్త్రీల చేతిలో ఉన్నవాడికి, శాఖ లేదా గుడ్డు జన్ముడికి, వ్యాధిగ్రస్తుడికి, మృతుల భోజనం చేసే వారికి దానం చేయకూడదు, మహాబుద్ధుడా.
చోరాయ చ న దాతవ్యం స యద్యత్రిసమో భవేత్ । అతృప్తాయ న దాతవ్యం శావం తు పరివర్జయేత్
దొంగకు దానం చేయకూడదు, అతడు అత్రితో సమానుడైనా. తృప్తి లేని వాడికి దానం చేయకూడదు. మృతదేహాన్ని కూడా దూరంగా ఉంచాలి.
అతిస్తబ్ధాయ నో దేయం శఠాయ చ విశేషతః । వేదశాస్త్రసమాయుక్తః సదాచారేణ వర్జితః
అతి గర్విష్టుడికి, మోసగాడికి ముఖ్యంగా దానం చేయకూడదు. వేదశాస్త్రాలు తెలిసినవాడైనా, మంచి ఆచరణ లేనివాడిని దూరంగా ఉంచాలి.
శ్రాద్ధే దానే చ రాజేంద్ర నైవ యుక్తః కదా భవేత్ । అథ దానం ప్రవక్ష్యామి సఫలం పుణ్యదాయకమ్
శ్రాద్ధంలోనూ, దానంలోనూ ఇలాంటి వాడు ఎప్పుడూ యోగ్యుడు కాదు, రాజేంద్ర. ఇప్పుడు ఫలితం ఇచ్చే, పుణ్యాన్ని కలిగించే దానాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
కాలతీర్థసుపాత్రాణాం శ్రద్ధా యోగాత్ప్రజాయతే । నాస్తి శ్రద్ధాసమం పుణ్యం నాస్తి శ్రద్ధాసమం సుఖమ్
శ్రద్ధ, సరైన కాలం, పవిత్ర స్థలం, మంచి పాత్రలు కలిసినప్పుడు పుణ్యం కలుగుతుంది. శ్రద్ధతో సమానమైన పుణ్యం లేదు, శ్రద్ధతో సమానమైన ఆనందం లేదు.
నాస్తి శ్రద్ధాసమం తీర్థం సంసారే ప్రాణినాం నృప । శ్రద్ధాభావేన సంయుక్తో మామేవం పరిసంస్మరేత్
ఈ లోకంలో ప్రాణులకు శ్రద్ధతో సమానమైన తీర్థం లేదు, రాజా. శ్రద్ధ లేని వాడు నన్ను ఇలా స్మరించాలి.
పాత్రహస్తే ప్రదాతవ్యం స్వల్పమేవ నృపోత్తమ । ఏవంవిధస్య దానస్య విధియుక్తస్య యత్ఫలమ్
పాత్ర చేతిలో—even చిన్నదైనా—దానం చేయాలి, ఉత్తమ రాజా. ఇలా నియమానుసారం చేసిన దానానికి ఫలితం—
అనంతం తదవాప్నోతి మత్ప్రసాదాత్సుఖీ భవేత్
అది అనంతం. నా కృపతో ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు, సుఖంగా ఉంటాడు.
వేన ఉవాచ- నిత్యదానఫలం దేవ త్వత్తః పూర్వం మయా శ్రుతమ్ । నైమిత్తికస్య దానస్య దత్తస్యాపి హి యత్ఫలమ్
వేనుడు ఇలా అడిగాడు— దేవా! నిత్యదాన ఫలితాన్ని మునుపు మీ నుంచి విన్నాను. ఇప్పుడు సందర్భానుసారంగా చేసిన దాన ఫలితాన్ని కూడా చెప్పండి.
తత్ఫలం మే సమాచక్ష్వ త్వత్ప్రసాదాత్ప్రయత్నతః । మహాతృప్తిం న గచ్ఛామి శ్రోతుం శ్రద్ధా ప్రవర్తతే
ఈ దానానికి ఫలితం ఏమిటో మీరు దయచేసి చెప్పండి. మీ కృపతో, మీరు ఎంతగా వివరించినా నాకు పెద్ద సంతృప్తి కలగడం లేదు; ఇంకా వినాలని నా భక్తి మరింత పెరుగుతోంది.
విష్ణురువాచ- నైమిత్తికం ప్రవక్ష్యామి దానమేవ నృపోత్తమ । మహాపర్వణి సంప్రాప్తే యేన దానాని శ్రద్ధయా
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు — రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! మహా పర్వదినం వచ్చినప్పుడు, విశ్వాసంతో దానం చేసే విధానాన్ని నేను నీకు వివరించబోతున్నాను.
సత్పాత్రేభ్యః ప్రదత్తాని తస్య పుణ్యఫలం శృణు । గజం రథం ప్రదత్తే యో హ్యశ్వం చాపి నృపోత్తమ
యోగ్యులైన వారికి ఇచ్చిన దానానికి వచ్చే పుణ్యఫలాన్ని విను. ఏ రాజు ఏనుగు, రథం లేదా గుర్రాన్ని దానం చేస్తాడో —
స చ భృత్యైస్తు సంయుక్తః పుణ్యదేశే నృపోత్తమః । జాయతే హి మహారాజ మత్ప్రసాదాన్న సంశయః
ఆ రాజు తన సేవకులతో కలిసి పుణ్యమైన దేశంలో జన్మిస్తాడు, మహారాజా! నా కృప వల్ల దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రాజా భవతి ధర్మాత్మా జ్ఞానవాన్బలవాన్సుధీః । అజేయః సర్వభూతానాం మహాతేజాః ప్రజాయతే
ఆయన ధర్మబుద్ధి కలిగిన రాజుగా, జ్ఞానవంతుడిగా, బలవంతుడిగా, తెలివైనవాడిగా అవుతాడు. అన్ని జీవులకు అజేయుడిగా, గొప్ప తేజస్సుతో జన్మిస్తాడు.
మహాపర్వణి సంప్రాప్తే భూమిదానం దదాతి యః । గోదానం వా మహారాజ సర్వభోగపతిర్భవేత్
మహాపర్వదినం వచ్చినప్పుడు భూమిని లేదా పశువును దానం చేసే వాడు, మహారాజా! అన్ని సుఖాల అధిపతిగా అవుతాడు.
బ్రాహ్మణాయ సుపుణ్యాయ దానం దద్యాత్ప్రయత్నతః । మహాదానాని యో దద్యాత్తీర్థే పర్వణి పాత్రవిత్
పుణ్యశీలుడైన బ్రాహ్మణుడికి శ్రద్ధతో దానం చేయాలి. పర్వదినంలో తీర్థస్థలంలో, యోగ్యుడైనవాడికి గొప్ప దానాలు ఇచ్చే వాడు —
తేషాం చిహ్నం ప్రవక్ష్యామి భూపతిత్వం ప్రజాయతే । తీర్థే పర్వణి సంప్రాప్తే గుప్తదానం దదాతి యః
వారికి వచ్చే ఫలితాన్ని నేను చెబుతాను: వారికి రాజ్యాధికారం లభిస్తుంది. పర్వదినంలో తీర్థంలో రహస్యంగా దానం చేసే వాడు —
నిధీనామాశుసంప్రాప్తిరక్షరా పరిజాయతే । మహాపర్వణి సంప్రాప్తే తీర్థేషు బ్రాహ్మణాయ చ
వాడు త్వరగా నిధులను పొందుతాడు, అక్షయమైన ధనం కలుగుతుంది. మహాపర్వదినం వచ్చినప్పుడు, తీర్థస్థలాల్లో బ్రాహ్మణులకు —
సుచైలం చ మహాదానం కాంచనేన సమన్వితమ్ । పుణ్యం ఫలం ప్రవక్ష్యామి తస్య దానస్య భూపతే
బంగారు అలంకారాలతో కూడిన మంచి వస్త్రాలను గొప్ప దానంగా ఇచ్చినవాడికి వచ్చే పుణ్యఫలాన్ని నేను చెబుతాను, రాజా!
జాయంతే బహవః పుత్రాః సుగుణా వేదపారగాః । ఆయుష్మంతః ప్రజావంతో యశః పుణ్యసమన్వితాః
ఆయనకు అనేక మంది సద్గుణసంపన్నులు, వేదపారంగతులు, దీర్ఘాయుష్కులు, సంతానవంతులు, యశస్సుతో కూడిన కుమారులు జన్మిస్తారు.
విపులాశ్చైవ జాయంతే స్ఫీతా లక్ష్మీర్మహామతే । సౌఖ్యం చ లభతే పుణ్యం ధర్మవాన్పరిజాయతే
విశాలమైన ఐశ్వర్యం, సమృద్ధిగా ధనం కలుగుతుంది, మహామతివంతుడా! సుఖం, పుణ్యం లభించి, ధర్మశీలుడిగా అవుతాడు.