తథా తాఞ్జారయామ్యేతానుపాయైర్దారుణైః కిల । వాసుదేవ ఉవాచ- నైమిత్తికం తథా కాలం పుణ్యం చైవ తవాగ్రతః
అలా వారిని కఠినమైన మార్గాలతో నేను బాధిస్తాను. వాసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — ఇప్పుడు నీ ముందు, ప్రత్యేకమైన, సమయానుకూలమైన పుణ్యకార్యాలను చెబుతాను.
ప్రవక్ష్యామి నరశ్రేష్ఠ సుబుద్ధ్యా శృణు తత్పరః । అమావాస్యా మహారాజ పౌర్ణమాసీ తథైవ చ
నరశ్రేష్ఠ! నేను వివరంగా చెబుతాను, మంచి బుద్ధితో శ్రద్ధగా విను. అమావాస్య, మహారాజా! అలాగే పౌర్ణమి కూడా —
యదా భవతి సంక్రాంతిర్వ్యతీపాతో నరేశ్వర । వైధృతిశ్చ యదా ప్రోక్తా యదా ఏకాదశీ భవేత్
సంక్రాంతి, గ్రహణం జరిగినప్పుడు, నరేశ్వరా! వైధృతి అని చెప్పినప్పుడు, ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు —
మహామాఘీ తథాషాఢీ వైశాఖీ కార్తికీ తథా । అమాసోమసమాయోగే మన్వాదిషు యుగాదిషు
మహామాఘ, ఆశాఢ, వైశాఖ, కార్తీక మాసాల్లో, అమావాస్య–పౌర్ణమి కలిసే సమయాల్లో, మన్వంతరాది, యుగాది సందర్భాల్లో —
గజచ్ఛాయా తథా ప్రోక్తా పితృక్షయా తథైవ చ । ఏతే నైమిత్తికాః ఖ్యాతాస్తవాగ్రే నృపసత్తమ
ఏనుగు నీడ, అలాగే పితృదేవతల తగ్గుదల కాలం — ఇవి ప్రత్యేక సందర్భాలుగా పూర్వంలో నీకు వివరించబడ్డాయి, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
ఏతేషు దీయతే దానం తస్య దానస్య యత్ఫలమ్ । తత్ఫలం తు ప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం నృపసత్తమ
ఈ సందర్భాల్లో దానం చేస్తే దాని ఫలితం ఏమిటో నేను చెప్పబోతున్నాను. విను, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
మాముద్దిశ్య నరో భక్త్యా బ్రాహ్మణాయ ప్రయచ్ఛతి । తస్యాహం నిర్వికల్పేన ప్రయచ్ఛామి న సంశయః
ఎవరైనా నా పేరుతో భక్తితో బ్రాహ్మణునికి దానం చేస్తే, అతడికి నేను సందేహం లేకుండా ఫలితాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
గృహం సౌఖ్యం మహారాజ స్వర్గమోక్షాదికం బహు । కామ్యం కాలం ప్రవక్ష్యామి దానస్య ఫలదాయకమ్
ఓ మహారాజా, ఇంట్లో ఆనందం, ఐశ్వర్యం, స్వర్గం, మోక్షం వంటి అనేక మంచిదే లభించే దానానికి అనుకూలమైన కాలాలను నేను చెప్పబోతున్నాను.
వ్రతానామేవ సర్వేషాం దేవాదీనాం తథైవ చ । దానస్య పుణ్యకాలం తు సంప్రోక్తం ద్విజసత్తమైః
ప్రతి వ్రతానికి, దేవతల పూజకు, అలాగే దానానికి శుభకాలాలు ఉన్నాయని ద్విజశ్రేష్ఠులు ప్రకటించారు.
ఆభ్యుదయికమేవాపి కాలం వక్ష్యామి తే నృప । మఖానామేవ సర్వేషాం వైవాహికమనుత్తమమ్
ఓ రాజా, అన్ని యజ్ఞాలకు, వివాహాలకు అత్యుత్తమమైన శుభకాలాలను కూడా నేను నీకు వివరించబోతున్నాను.
పుత్రస్య జాతమాత్రస్య చౌలమౌంజ్యాదికం తథా । ప్రాసాదధ్వజదేవానాం ప్రతిష్ఠాదికకర్మణి
కొడుకు పుట్టిన వెంటనే, జటాకర్మ, ఉపనయనం వంటి కార్యక్రమాలకు, ఆలయ ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠలకు —
వాపీకూపతడాగానాం గృహవాస్తుమయం నృప । తదాభ్యుదయికం ప్రోక్తం మాతౄణాం యత్ర పూజనమ్
ఓ రాజా, బావులు, చెరువులు, కుంటలు, ఇళ్ల నిర్మాణానికి, తల్లుల పూజకు కూడా ఇవే శుభసమయాలు అని చెప్పబడింది.
తస్మిన్కాలే దదేద్దానం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ । ఆభ్యుదయిక ఏవాయం కాలః ప్రోక్తో నృపోత్తమ
అలాంటి సమయాల్లో దానం చేస్తే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి. ఈ కాలాన్ని నిజంగా శుభదాయకమైనదిగా పిలుస్తారు, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
అన్యచ్చైవ ప్రవక్ష్యామి పాపపీడానివారణమ్ । మృత్యుకాలే చ సంప్రాప్తే క్షయం జ్ఞాత్వా నరోత్తమ
ఇంకా ఒకటి చెబుతాను — పాపబాధను తొలగించేది. మరణ సమయం దగ్గరపడినప్పుడు, క్షయం తెలిసినప్పుడు, ఓ ఉత్తముని.
తత్ర దానం ప్రదాతవ్యం యమమార్గసుఖప్రదమ్ । నిత్యనైమిత్తికాః కాలాః కామ్యాభ్యుదయికాస్తథా
అప్పుడు దానం చేయాలి, అది యమపథంలో సుఖాన్ని ఇస్తుంది. నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య, శుభదాయక కాలాలు ఉన్నాయి.
అంత్యఃకాలో మహారాజ సమాఖ్యాతస్తవాగ్రతః । ఏతే కాలాః సమాఖ్యాతాః స్వకర్మఫలదాయకాః
ఓ మహారాజా, చివరి కాలాన్ని కూడా నీకు వివరించాను. ఇవన్నీ తాము తాము చేసే పనులకు తగిన ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
తీర్థస్య లక్షణం రాజన్ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః । సుతీర్థానామియం గంగా భాతి పుణ్యా సరస్వతీ
ఓ రాజా, తీర్థాల లక్షణాలను నీ ముందు వివరించబోతున్నాను. పవిత్రమైన గంగా, సరస్వతి వంటి తీర్థాలు వెలిగిపోతున్నాయి.
రేవా చ యమునా తాపీ తథా చర్మణ్వతీ నదీ । సరయూర్ఘర్ఘరా వేణా సర్వపాపప్రణాశినీ
రేవా, యమునా, తాపీ, చర్మణ్వతి నది, సరయూ, ఘర్ఘరా, వేణా — ఇవన్నీ అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తాయి.
కావేరీ కపిలా చాన్యా విశాలా విశ్వతారణీ । గోదావరీ సమాఖ్యాతా తుంగభద్రా నరోత్తమ
కావేరి, కపిలా, విశాలా, విశ్వతారిణి, గోదావరి, తుంగభద్ర వంటి గొప్ప నదులు కూడా ప్రసిద్ధంగా ఉన్నాయి, ఓ ఉత్తముని.
పాపానాం భీతిదా నిత్యం భీమరథ్యా ప్రపఠ్యతే । దేవికా కృష్ణగంగా చ అన్యాః సరిద్వరోత్తమాః
పాపులకు ఎప్పుడూ భయాన్ని కలిగించేది భీమరథి, ఇది ప్రసిద్ధి చెందినది. దేవికా, కృష్ణగంగా, ఇంకా ఇతర ఉత్తమ నదులు కూడా ఉన్నాయి.
ఏతాసాం పుణ్యకాలేషు సంతి తీర్థాన్యనేకశః । గ్రామే వా యది వారణ్యే నద్యః సర్వత్ర పావనాః
ఈ పవిత్రకాలాల్లో అనేక తీర్థాలు ఉంటాయి. గ్రామంలోనైనా, అరణ్యంలోనైనా, నదులు ఎక్కడైనా పవిత్రతను ఇస్తాయి.
తత్ర తత్ర ప్రకర్తవ్యాః స్నానదానాదికాః క్రియాః । యదా న జ్ఞాయతే నామ తాసాం తీర్థస్య సత్తమాః
అక్కడ అక్కడ స్నానం, దానం వంటి క్రియలు చేయాలి. ఆ ప్రాముఖ్యమైన తీర్థాల పేర్లు తెలియకపోయినా కూడా.
నామోచ్చారం ప్రకుర్వీత విష్ణుతీర్థమిదం నృప । తీర్థస్య దేవతా తద్వదహమేవ న సంశయః
ఓ రాజా, ఇక్కడ విష్ణువు పవిత్రతీర్థమని నామస్మరణ చేయాలి. ఈ తీర్థానికి నేను స్వయంగా దేవతను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మామేవముచ్చరేద్యో వై తీర్థే దేవేషు సాధకః । తస్య పుణ్యఫలం జాతం మన్నామ్నా నృపనందన
దేవతల మధ్య ఈ పవిత్రతీర్థంలో నా నామాన్ని భక్తితో ఉచ్చరిస్తే, రాజకుమార! నా నామంతో కలిగే పుణ్యఫలం అతనికి లభిస్తుంది.
అజ్ఞాతానాం సుతీర్థానాం దేవానాం నృపసత్తమ । స్నానే దానే మహారాజ మన్నామ హి సముచ్చరేత్
ఓ మహారాజా! తెలియని పవిత్రతీర్థాలలో లేదా తెలియని దేవతలకు స్నానం చేయగానీ, దానం చేయగానీ నా నామాన్ని తప్పక ఉచ్చరించాలి.
తీర్థానామేవ రాజేంద్ర ధాత్రా ధాత్ర్య ఇమాః కృతాః । సింధవః సర్వపుణ్యానాం సర్వస్థాః క్షితిమండలే
ఓ రాజేంద్ర! భూమిపై పవిత్రతీర్థాల రూపంగా ధాతా ఈ నదులను సృష్టించాడు. సముద్రాలు అన్ని పుణ్యాల నిలయంగా, భూమి అంతటా ఉన్నాయి.
యత్రతత్ర ప్రకర్త్తవ్యం స్నానదానాదికం నృప । అక్షయం ఫలమాప్నోతి సుతీర్థానాం ప్రసాదతః
ఓ రాజా! ఎక్కడైనా స్నానం, దానం వంటి పనులు చేసినా, పవిత్రతీర్థాల అనుగ్రహంతో అక్షయమైన ఫలం లభిస్తుంది.
తీర్థరూపా మహాపుణ్యాః సాగరా సప్త ఏవ చ । మానసాద్యాస్తథా రాజన్సరస్యశ్చ ప్రకీర్తితాః
ఓ రాజా! మానససరోవరంతో మొదలయ్యే ఏడు సముద్రాలు, ప్రసిద్ధ సరస్సులు—all ఇవన్నీ పవిత్రతీర్థాల రూపాలు, అత్యంత పుణ్యప్రదమైనవి.
నిర్ఝరాః పల్వలాః ప్రోక్తాస్తీర్థరూపా న సంశయః । స్వల్పా నద్యో మహారాజ తాసు తీర్థం ప్రతిష్ఠితమ్
ఓ మహారాజా! జలపాతాలు, చెరువులు కూడా తీర్థరూపాలే అని చెప్పబడింది. చిన్న నదులలో కూడా పవిత్రతీర్థం స్థాపించబడింది.
ఖాతేష్వేవం చ సర్వేషు వర్జయిత్వా చ కూపకమ్ । పర్వతాస్తీర్థరూపాశ్చ మేర్వాద్యాశ్చ మహీతలే
బావులు తప్ప అన్ని తవ్విన ప్రదేశాల్లో, అలాగే భూమిపై మెరు మొదలైన పర్వతాలు కూడా పవిత్రతీర్థాలే.