పక్షం మాసం దినం యావన్న దత్తం వై యదాశనమ్ । తమేవ వారయామ్యేవ భక్ష్యాచ్చైవ నరోత్తమమ్
పక్షం, నెల, లేదా ఒక రోజు అయినా, ఇచ్చే ఆహారం ఇవ్వకపోతే, ఆ ఉత్తమ పురుషునికి ఆ ఆహారాన్ని, రుచికరమైన పదార్థాలను నేను అడ్డుకుంటాను.
స్వమలం భక్షితం చైవ అదత్వా దానముత్తమమ్ । ఉత్పాదయామ్యహం రోగం సర్వభోగనివారణమ్
తనకు తానే అపవిత్రమైన ఆహారం తిని, ఉత్తమ దానం ఇవ్వకపోతే, అన్ని అనుభవాలను అడ్డుకునే వ్యాధిని నేను కలిగిస్తాను.
తేషాం కాయేష్వసంతుష్టో బహుపీడాప్రదాయకమ్ । మందానలేన సంయుక్తం జ్వరసంతాపకారకమ్
వారికి శరీరంలో తృప్తి లేకుండా, తీవ్రమైన బాధలు కలిగించే, మాంద్య జ్వరంతో కూడిన వ్యధను నేను కలిగిస్తాను.
త్రికాలేషు న దత్తం యైర్బ్రాహ్మణేషు సురేషు చ । స్వయమశ్నాతి మిష్టం తు తేన పాపం మహత్కృతమ్
మూడు కాలాల్లో బ్రాహ్మణులకు లేదా దేవతలకు దానం చేయకుండా, తామే రుచికరమైన ఆహారం తినేవారు, వారు పెద్ద పాపం చేస్తారు.
ప్రాయశ్చిత్తేన రౌద్రేణ తమేవం పరిశోధయేత్ । ఉపవాసైర్మహారాజ కాయశోషకరాదికైః
ఆ పాపాన్ని తీవ్రమైన ప్రాయశ్చిత్తంతో, మహారాజా! ఉపవాసాలు, శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే విధానాలతో శుద్ధి చేయాలి.
చర్మకారో యథా చర్మ కుండస్థోపరి నిర్ఘృణః । శోధయేచ్చ కషాయైశ్చ తచ్చర్మస్ఫోటయేద్యథా
ఎలా ఒక చర్మకారుడు, కుండలో ఉన్న చర్మాన్ని క్రూరంగా శుద్ధి చేసి, కషాయాలతో రుద్ది, దాన్ని చీల్చుతాడో —
తథాహం పాపకర్తారం శోధయామి న సంశయః । ఔషధీనాం సుయోగాచ్చ కషాయైః కటుకైర్ధ్రువమ్
అలాగే నేను పాపం చేసినవారిని, సంశయం లేకుండా, సరైన ఔషధాలతో, కషాయాలతో, చేదు పదార్థాలతో శుద్ధి చేస్తాను.
ఉష్ణోదకైశ్చ సంతాపైర్వైద్యరూపేణ నాన్యథా । అన్యే భుంజన్తి తస్యోగ్ర భోగాన్పుణ్యాన్మనోనుగాన్
వేడి నీటితో, బాధలతో, వైద్యుడి రూపంలో నేను శిక్షిస్తాను; అతను కోరుకున్న ఘోరమైన సుఖాలను ఇతరులే అనుభవిస్తారు.
కిం కరోతి సమర్థశ్చ న దత్తం దానముత్తమమ్ । మహతా పాపరూపేణ తమేవం పరితాపయే
సామర్థ్యం ఉన్నవాడు ఉత్తమ దానం ఇవ్వకపోతే ఏం లాభం? పెద్ద పాపరూపంలో నేను అతన్ని బాధిస్తాను.
నిత్యకాలస్య యద్దానమాత్మార్థం పాపిభిర్యథా । న దత్తం రాజరాజేంద్ర శ్రద్ధాపూతేన చేతసా
నిత్యకాలంలో, శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనసుతో, తన కోసం పాపులు దానం చేయకపోతే, రాజరాజేశ్వరా!
తథా తాఞ్జారయామ్యేతానుపాయైర్దారుణైః కిల । వాసుదేవ ఉవాచ- నైమిత్తికం తథా కాలం పుణ్యం చైవ తవాగ్రతః
అలా వారిని కఠినమైన మార్గాలతో నేను బాధిస్తాను. వాసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — ఇప్పుడు నీ ముందు, ప్రత్యేకమైన, సమయానుకూలమైన పుణ్యకార్యాలను చెబుతాను.
ప్రవక్ష్యామి నరశ్రేష్ఠ సుబుద్ధ్యా శృణు తత్పరః । అమావాస్యా మహారాజ పౌర్ణమాసీ తథైవ చ
నరశ్రేష్ఠ! నేను వివరంగా చెబుతాను, మంచి బుద్ధితో శ్రద్ధగా విను. అమావాస్య, మహారాజా! అలాగే పౌర్ణమి కూడా —
యదా భవతి సంక్రాంతిర్వ్యతీపాతో నరేశ్వర । వైధృతిశ్చ యదా ప్రోక్తా యదా ఏకాదశీ భవేత్
సంక్రాంతి, గ్రహణం జరిగినప్పుడు, నరేశ్వరా! వైధృతి అని చెప్పినప్పుడు, ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు —
మహామాఘీ తథాషాఢీ వైశాఖీ కార్తికీ తథా । అమాసోమసమాయోగే మన్వాదిషు యుగాదిషు
మహామాఘ, ఆశాఢ, వైశాఖ, కార్తీక మాసాల్లో, అమావాస్య–పౌర్ణమి కలిసే సమయాల్లో, మన్వంతరాది, యుగాది సందర్భాల్లో —
గజచ్ఛాయా తథా ప్రోక్తా పితృక్షయా తథైవ చ । ఏతే నైమిత్తికాః ఖ్యాతాస్తవాగ్రే నృపసత్తమ
ఏనుగు నీడ, అలాగే పితృదేవతల తగ్గుదల కాలం — ఇవి ప్రత్యేక సందర్భాలుగా పూర్వంలో నీకు వివరించబడ్డాయి, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
ఏతేషు దీయతే దానం తస్య దానస్య యత్ఫలమ్ । తత్ఫలం తు ప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం నృపసత్తమ
ఈ సందర్భాల్లో దానం చేస్తే దాని ఫలితం ఏమిటో నేను చెప్పబోతున్నాను. విను, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
మాముద్దిశ్య నరో భక్త్యా బ్రాహ్మణాయ ప్రయచ్ఛతి । తస్యాహం నిర్వికల్పేన ప్రయచ్ఛామి న సంశయః
ఎవరైనా నా పేరుతో భక్తితో బ్రాహ్మణునికి దానం చేస్తే, అతడికి నేను సందేహం లేకుండా ఫలితాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
గృహం సౌఖ్యం మహారాజ స్వర్గమోక్షాదికం బహు । కామ్యం కాలం ప్రవక్ష్యామి దానస్య ఫలదాయకమ్
ఓ మహారాజా, ఇంట్లో ఆనందం, ఐశ్వర్యం, స్వర్గం, మోక్షం వంటి అనేక మంచిదే లభించే దానానికి అనుకూలమైన కాలాలను నేను చెప్పబోతున్నాను.
వ్రతానామేవ సర్వేషాం దేవాదీనాం తథైవ చ । దానస్య పుణ్యకాలం తు సంప్రోక్తం ద్విజసత్తమైః
ప్రతి వ్రతానికి, దేవతల పూజకు, అలాగే దానానికి శుభకాలాలు ఉన్నాయని ద్విజశ్రేష్ఠులు ప్రకటించారు.
ఆభ్యుదయికమేవాపి కాలం వక్ష్యామి తే నృప । మఖానామేవ సర్వేషాం వైవాహికమనుత్తమమ్
ఓ రాజా, అన్ని యజ్ఞాలకు, వివాహాలకు అత్యుత్తమమైన శుభకాలాలను కూడా నేను నీకు వివరించబోతున్నాను.
పుత్రస్య జాతమాత్రస్య చౌలమౌంజ్యాదికం తథా । ప్రాసాదధ్వజదేవానాం ప్రతిష్ఠాదికకర్మణి
కొడుకు పుట్టిన వెంటనే, జటాకర్మ, ఉపనయనం వంటి కార్యక్రమాలకు, ఆలయ ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠలకు —
వాపీకూపతడాగానాం గృహవాస్తుమయం నృప । తదాభ్యుదయికం ప్రోక్తం మాతౄణాం యత్ర పూజనమ్
ఓ రాజా, బావులు, చెరువులు, కుంటలు, ఇళ్ల నిర్మాణానికి, తల్లుల పూజకు కూడా ఇవే శుభసమయాలు అని చెప్పబడింది.
తస్మిన్కాలే దదేద్దానం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ । ఆభ్యుదయిక ఏవాయం కాలః ప్రోక్తో నృపోత్తమ
అలాంటి సమయాల్లో దానం చేస్తే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి. ఈ కాలాన్ని నిజంగా శుభదాయకమైనదిగా పిలుస్తారు, ఓ రాజశ్రేష్ఠ.
అన్యచ్చైవ ప్రవక్ష్యామి పాపపీడానివారణమ్ । మృత్యుకాలే చ సంప్రాప్తే క్షయం జ్ఞాత్వా నరోత్తమ
ఇంకా ఒకటి చెబుతాను — పాపబాధను తొలగించేది. మరణ సమయం దగ్గరపడినప్పుడు, క్షయం తెలిసినప్పుడు, ఓ ఉత్తముని.
తత్ర దానం ప్రదాతవ్యం యమమార్గసుఖప్రదమ్ । నిత్యనైమిత్తికాః కాలాః కామ్యాభ్యుదయికాస్తథా
అప్పుడు దానం చేయాలి, అది యమపథంలో సుఖాన్ని ఇస్తుంది. నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య, శుభదాయక కాలాలు ఉన్నాయి.
అంత్యఃకాలో మహారాజ సమాఖ్యాతస్తవాగ్రతః । ఏతే కాలాః సమాఖ్యాతాః స్వకర్మఫలదాయకాః
ఓ మహారాజా, చివరి కాలాన్ని కూడా నీకు వివరించాను. ఇవన్నీ తాము తాము చేసే పనులకు తగిన ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
తీర్థస్య లక్షణం రాజన్ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః । సుతీర్థానామియం గంగా భాతి పుణ్యా సరస్వతీ
ఓ రాజా, తీర్థాల లక్షణాలను నీ ముందు వివరించబోతున్నాను. పవిత్రమైన గంగా, సరస్వతి వంటి తీర్థాలు వెలిగిపోతున్నాయి.
రేవా చ యమునా తాపీ తథా చర్మణ్వతీ నదీ । సరయూర్ఘర్ఘరా వేణా సర్వపాపప్రణాశినీ
రేవా, యమునా, తాపీ, చర్మణ్వతి నది, సరయూ, ఘర్ఘరా, వేణా — ఇవన్నీ అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తాయి.
కావేరీ కపిలా చాన్యా విశాలా విశ్వతారణీ । గోదావరీ సమాఖ్యాతా తుంగభద్రా నరోత్తమ
కావేరి, కపిలా, విశాలా, విశ్వతారిణి, గోదావరి, తుంగభద్ర వంటి గొప్ప నదులు కూడా ప్రసిద్ధంగా ఉన్నాయి, ఓ ఉత్తముని.
పాపానాం భీతిదా నిత్యం భీమరథ్యా ప్రపఠ్యతే । దేవికా కృష్ణగంగా చ అన్యాః సరిద్వరోత్తమాః
పాపులకు ఎప్పుడూ భయాన్ని కలిగించేది భీమరథి, ఇది ప్రసిద్ధి చెందినది. దేవికా, కృష్ణగంగా, ఇంకా ఇతర ఉత్తమ నదులు కూడా ఉన్నాయి.