శుద్ధోసి తపసా చ త్వం తతః పుణ్యం వదామ్యహమ్ । పురా వై బ్రహ్మణా తాత పృష్టోహం భవతా యథా
నీవు తపస్సుతో పవిత్రుడవయ్యావు. అందుకే నీకు పుణ్యమార్గాన్ని చెబుతాను. పూర్వంలో బ్రహ్మదేవుడు నన్ను అడిగినట్లే నీవు కూడా అడిగావు, ప్రియమా!
తస్మై యదుదితం వత్స తత్తే సర్వం వదామ్యహమ్ । ఏకదా బ్రహ్మణా ధ్యానస్థితేన నాభిపంకజే
ఆయన అడిగినదంతా నీకు పూర్తిగా చెబుతాను, బిడ్డా! ఒకసారి బ్రహ్మదేవుడు తన నాభికమలంలో ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు—
ప్రాదురాస తదా తస్య వరదానాయ సువ్రత । తేన పృష్టం మహత్పుణ్యం స్తోత్రం పాపప్రణాశనమ్
అప్పుడు, వరాలిచ్చేందుకు ఆయన ప్రత్యక్షమయ్యాడు, ఓ వ్రతస్థుడా! ఆయనను ఒక గొప్ప పుణ్యప్రదమైన, పాపాలను తొలగించే స్తోత్రాన్ని అడిగాడు.
వాసుదేవాభిధానం చ సుగతిప్రదమిచ్ఛతా । స్తోత్రాణాం పరమం తస్మై వాసుదేవాభిధం మహత్
మంచి మార్గాన్ని ఇవ్వాలని కోరుతూ, వాసుదేవ అనే పేరుతో, స్తోత్రాలలో అత్యుత్తమమైన గొప్ప స్తోత్రాన్ని ఆయనకు ఇచ్చాడు.
సర్వసౌఖ్యప్రదం నౄణాం పఠతాం జపతాం సదా । ఉపాదిశం మహాభాగ విష్ణుప్రీతికరం పరమ్
దాన్ని ఎవరైనా ఎప్పుడూ చదివితే, జపిస్తే వారికి అన్ని సుఖాలు లభిస్తాయి. ఓ మహాభాగా! విష్ణువు ప్రసన్నుడయ్యేలా చేసే ఆ పరమ స్తోత్రాన్ని నేనే ఆయనకు ఉపదేశించాను.
విష్ణురువాచ- ఏతత్సర్వం జగద్వ్యాప్తం మయా త్వవ్యక్తమూర్తినా । అతో మాం మునయః ప్రాహుర్విష్ణుం విష్ణుపరాయణాః
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "ఈ జగత్తంతా నా అవ్యక్త స్వరూపంతో నిండిపోయింది. అందుకే విష్ణువుని ఆశ్రయించిన మునులు నన్ను విష్ణువు అంటారు."
వసంతి యత్ర భూతాని వసత్యేషు చ యో విభుః । స వాసుదేవో విజ్ఞేయో విద్వద్భిరహమాదరాత్
ప్రాణులు ఉన్న చోట, వాటిలో నివసించే పరమాత్మనే వాసుదేవుడు అని పండితులు తెలుసుకోవాలి. నేనే ఆ వాసుదేవుడిని, గౌరవంతో గుర్తించాలి.
సంకర్షతి ప్రజాశ్చాంతే హ్యవ్యక్తాయ యతో విభుః । తతః సంకర్షణో నామ్నా విజ్ఞేయః శరణాగతైః
ప్రపంచాంతంలో, అన్ని ప్రాణులను తనవైపు లాగుకునే పరమాత్మనే సంశకర్షణుడు అని శరణాగతులు తెలుసుకోవాలి, ఎందుకంటే ఆయన అవ్యక్త స్వరూపం నుండి వస్తాడు.
ఇంగితే కామరూపోహం బహు స్యామితి కామ్యయా । ప్రద్యుమ్నోహం బుధైస్తస్మాద్విజ్ఞేయోస్మి సుతార్థిభిః
నా సంకల్పంతో నేను కావలసిన రూపాన్ని ధరిస్తాను, కోరికతో అనేక రూపాలుగా అవుతాను. అందుకే పండితులు నన్ను ప్రద్యుమ్నుడు అంటారు, కుమారసంతానం కోరేవారు కూడా నన్నే అలా పిలుస్తారు.
అత్ర లోకే వినా చేశౌ సర్వేశౌ హరకేశవౌ । నిరుద్ధోహం యోగబలాన్న కేనాతోనిరుద్ధవత్
ఈ లోకంలో, హరుడు, కేశవుడు అనే ఇద్దరు ప్రభువులను తప్ప మరెవ్వరూ లేరు. యోగబలంతో నేను నిరుద్ధుడిని, అందుకే మరెవ్వరూ నిరుద్ధుడు కారు.
విశ్వాఖ్యోహం ప్రతిజగజ్జ్ఞానవిజ్ఞానసంయుతః । అహమిత్యభిమానీ చ జాగ్రచ్చింతాసమాకులః
నేను విశ్వ అనే పేరుతో పిలవబడుతున్నాను. నాకు జగత్తు గురించి జ్ఞానం, వివేచన ఉన్నాయి. 'నేనేను' అనే భావనతో, మెలకువలో ఎన్నో ఆలోచనలతో కలవరపడుతూ ఉంటాను.
తైజసోహం జగచ్చేష్టామయశ్చేంద్రియరూపవాన్ । జ్ఞానకర్మసముద్రిక్తః స్వప్నావస్థాం గతో హ్యహమ్
నేను తైజసుడిని. జగత్తులో జరిగే కార్యాల రూపంలో ఉన్నాను. ఇంద్రియాల రూపాన్ని ధరించాను. జ్ఞానంతో, కర్మలతో నిండి, నేను స్వప్నావస్థలోకి ప్రవేశించాను.
ప్రాజ్ఞోహమధిదైవాత్మా విశ్వాధిష్ఠానగోచరః । సుషుప్తావాస్థితో లోకాదుదాసీనో వికల్పితః
నేను ప్రాజ్ఞుడిని. దేవతలకు ఆధారమైన అంతరాత్మను. విశ్వానికి ఆధారంగా నిలిచినవాడిని. నేను సుషుప్తి స్థితిలో ఉండి, లోకానికి ఉదాసీనంగా, ఏ భేదమూ లేకుండా ఉంటాను.
తురీయోఽహం నిర్వికారీ గుణావస్థావివర్జితః । నిర్లిప్తః సాక్షివద్విశ్వ ప్రతిబింబిత విగ్రహః
నేను తురీయ స్థితిలో ఉన్నవాడిని. మార్పులేని వాడిని. గుణాల స్థితులు లేని వాడిని. ఏదీ అంటని వాడిని. సాక్షిలా ఉండి, విశ్వం ప్రతిబింబంగా కనిపించే రూపాన్ని కలిగి ఉన్నాను.
చిదాభాసశ్చిదానందశ్చిన్మయశ్చిత్స్వరూపవాన్ । నిత్యోక్షరో బ్రహ్మరూపో బ్రహ్మన్నేవమవేహి మామ్
నేను చైతన్యానికి ప్రతిబింబం, ఆనందం, చైతన్యమే రూపం, చైతన్య స్వరూపుడిని. నిత్యుడిని, క్షయించని వాడిని, బ్రహ్మ రూపుడిని. నన్ను బ్రహ్మగా తెలుసుకో.
భగవానువాచ- ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే విష్ణుః స్వరూపం బ్రహ్మణే పురా । సోపి జ్ఞాత్వా జగద్వ్యాప్తిం కృతాత్మా సమభూత్క్షణాత్
భగవంతుడు ఇలా చెప్పి, విష్ణువు తన స్వరూపంలో బ్రహ్మా ముందు అంతర్ధానమయ్యాడు. బ్రహ్మా జగత్తు వ్యాప్తిని గ్రహించి, వెంటనే మనస్సును స్థిరపరచుకున్నాడు.
రాజంస్త్వమపి శుద్ధాత్మా పృథోర్జన్మన ఏవ చ । తథాప్యారాధయ విభుం స్తోత్రేణానేన సువ్రత
ఓ రాజా! నువ్వు కూడా పృథువు జననంనుంచి శుద్ధాత్ముడివే. అయినా, ఓ సువ్రతా! ఈ స్తోత్రంతో ప్రభువును ఆరాధించు.
తుష్టో విష్ణుస్తమభ్యాహ వరం వరయ మానద । వేన ఉవాచ- సుగతిం దేహి మే విష్ణో దుష్కృతాత్తారయస్వ మామ్
విష్ణువు సంతోషంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఒక వరం కోరుకో.' వేనుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ విష్ణూ! నాకు మంగళమైన మార్గం కలిగించు. పాపాల నుండి నన్ను రక్షించు.'
శరణం త్వాం ప్రపన్నోస్మి కారణం వద సద్గతేః । విష్ణురువాచ- పూర్వమేవ మహాభాగ త్వంగేనాపి మహాత్మనా
'నీ ఆశ్రయాన్ని తీసుకున్నాను. శాశ్వతమైన మోక్షానికి కారణం చెప్పు.' విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'మునుపు, ఓ మహాభాగా! నీ మహాత్మ్యంలోని భాగంతో కూడా—'
అహమారాధితస్తేన తస్మై దత్తో వరో మయా । ప్రయాస్యసి మహాభాగ వైష్ణవం లోకముత్తమమ్
'అతను నన్ను ఆరాధించాడు. నేను అతనికి వరం ఇచ్చాను. ఓ మహాభాగా! నువ్వు వైష్ణవ లోకంలోకి, అత్యుత్తమమైన లోకానికి వెళ్ళుతావు.'
కర్మణా స్వేన విప్రేంద్ర పుణ్యేన నృపనందన । ఆత్మార్థే త్వం మహాభాగ వరమేవ ప్రయాచయ
నీ స్వంత కర్మతో, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! ఓ రాజుల ఆనందమూ! నీ పుణ్యంతో, ఓ మహాభాగా! నీకోసం ఒక వరాన్ని కోరుకో.
శృణు వేన మహాభాగ వృత్తాంతం పూర్వసంభవమ్ । తవ మాత్రే పురా దత్తః శాపః క్రుద్ధేన భూపతే
వేనా! ఓ మహాభాగా! పూర్వంలో జరిగిన ఒక కథను విను. నీ తల్లి మీద రాజు కోపంతో శాపం పెట్టాడు.
సుశంఖేన సునీథాయై బాల్యే పూర్వం మహాత్మనా । తతస్త్వంగే వరో దత్తో మయైవ విదితాత్మనా
సుశంఖుడు, ఆ మహాత్ముడు, చిన్నప్పుడే సునీతకు శాపం పెట్టాడు. ఆ తరువాత, నేను, ఆత్మజ్ఞానంతో, అంగకు వరం ఇచ్చాను.
త్వాం సముద్ధర్త్తుకామేన సుపుత్రస్తే భవిష్యతి । ఏవముక్త్వా తు పితరం తవాహం గుణవత్సల
నిన్ను రక్షించాలనే తపనతో, నీకు మంచి కుమారుడు పుడతాడు. ఇలా చెప్పి, నీ తండ్రితో నేను మాట్లాడాను, ఓ గుణవత్సలుడా!
భవదంగాత్సముద్భూతః కరిష్యే లోకపాలనమ్ । దివీంద్రో హి యథా భాతి తథాహం భూతలే స్థితః
'నీ శరీరంలోనుంచి పుట్టి, నేను లోకాన్ని పాలిస్తాను. ఆకాశంలో ఇంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో, నేనూ భూమిపై అలా వెలుగుతాను' అని చెప్పాను.
ఆత్మా వై జాయతే పుత్ర ఇతి సత్యవతీ శ్రుతిః । అతస్త్వం సుగతిం వత్స లభిష్యసి వరాన్మమ
'ఆత్మే కుమారుడిగా జన్మిస్తాడు' అని సత్యమైన శృతి చెబుతుంది. అందువల్ల, బిడ్డా! నా వరంతో నీవు మంగళమైన మార్గాన్ని పొందుతావు.
గత్యర్థమాత్మనో రాజన్దానమేకం సమాచర । యస్త్వాం పాతకరూపోఽహం సునీథాయాః పరంతప
నీ స్వగతికి, ఓ రాజా! ఒక దానం చేయు. నేను పాపరూపంగా సునీత దగ్గరకు వచ్చినవాడిని, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా!
అబ్రువన్నగ్నరూపేణ కర్తుం త్వాం తు విధర్మగమ్ । అన్యథా తు సుశంఖస్య వాక్యమేవాన్యథా భవేత్
వారు నగ్నరూపంలో నీకు ధర్మబాహ్యంగా చేయమని చెప్పారు. లేకపోతే, సుశంఖుని మాటలు వేరేలా జరిగేవి.
అతో విధిర్నిషేధశ్చ హ్యహమేవ నృపోత్తమ । కర్మానురూపఫలదో బుద్ధ్యతీతో గుణాగ్రహః
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నియమాలు, నిషేధాలు పెట్టేది నేనే. ప్రతికర్మకు తగిన ఫలితాన్ని ఇచ్చేది కూడా నేనే. నా బుద్ధి అందరికీ అతీతం, గుణాలకు నేను అతీతుడిని.
దానమేవ పరం శ్రేష్ఠం దానం సర్వప్రభావకమ్ । తస్మాద్దానం దదస్వ త్వం దానాత్పుణ్యం ప్రవర్తతే
దానం మాత్రమే అత్యుత్తమం, దానమే అన్నిటికీ మూలం. అందుకే నీవు తప్పక దానం చేయాలి. దానంతోనే పుణ్యం కలుగుతుంది.