మత్ప్రీతయే చరిత్రం స్వం త్వం బ్రూహి మమ రాక్షస । కర్మణా కేనజాతోఽసి విరూపోఽతిభయంకరః
ఇప్పుడు, నా ఆనందానికి, నీ కథను నువ్వు చెప్పు రాక్షసా. ఏ పాపకర్మ వల్ల నువ్వు ఇలా భయంకరంగా, వికృతంగా పుట్టావో చెప్పు.
శ్మశ్రులో దీర్ఘదంష్ట్రంశ్చ క్రవ్యాదో గిరిగహ్వరే । రాక్షస ఉవాచ। ఇష్టం దదాతి గృహ్ణాతి గుహ్యం వదతి పృచ్ఛతి
పొడవాటి గడ్డం, పొడవాటి పళ్లతో, పర్వత గుహల్లో మాంసాన్ని తినే రాక్షసుడిగా— రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు: కోరినదాన్ని ఇస్తాడు, తీసుకుంటాడు, రహస్యాన్ని చెబుతాడు, అడుగుతాడు—
ప్రీత్యా హి సజ్జనో భద్రే తచ్చ సర్వం త్వయి స్థితమ్ । త్వయా సంభావితో నూనం మన్యేఽహం వామలోచనే
మంచి మనసున్నవారు సంతోషంగా ఉంటారు, ఎందుకంటే ఆ సర్వం నీలోనే స్థిరంగా ఉంది. అందమైన కళ్లవాలే, నీవు వారి చేత గౌరవించబడుతున్నావని నేను నమ్ముతున్నాను.
భావినీ నిష్కృతిః సద్యస్త్వయాస్య క్రూరకర్మణః । అతో వక్ష్యామి తే భద్రే దుష్కృతం యత్స్వయంకృతమ్
శుభలక్షణాలవాలే, ఈ క్రూరమైన పనికి పరిహారం నీవు వెంటనే చేస్తావని నాకు తెలుసు. అందుకే, నేను చేసిన దోషాన్ని నీకు చెబుతాను.
నివేద్య సజ్జనే దుఃఖం తతః సర్వసుఖీ భవేత్ । శృణు సుశ్రోణ్యహం కాశ్యాం బహ్వృచో వేదపారగః
తన బాధను మంచి మనుషులకు చెప్పుకుంటే, ఆ తరువాత పూర్తిగా సంతోషంగా మారిపోతాడు. అందమైన నడుము కలదానివి, విను, నేను కాశీలో జన్మించిన వేదపండితుడిని.
జాతః పురా ద్విజః శ్రేష్ఠః కులే మహతి నిర్మలే । రాజ్ఞాం దుష్కృతినాం భీరు శూద్రాణాం చ తథా విశామ్
పూర్వం నేను గొప్ప, పవిత్రమైన బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాను. భయపడే మనసున్నవాలే, పాపపు రాజులు, శూద్రులు, ప్రజల మధ్యన కూడా ఉన్నాను.
వారాణస్యాం కృతో ఘోరో మయా దుష్టప్రతిగ్రహః । బహుధా బహుధా వారం నిషిద్ధః కుత్సితో బహు
వారణాసిలో నేను చెడ్డ దానం తీసుకున్నాను, అది భయంకరమైన పాపం. ఎన్నిసార్లు నిషేధించబడినా, ఎన్నిసార్లు అపహాస్యం చేయబడినా, మళ్లీ మళ్లీ తీసుకున్నాను.
చాండాలస్యాపి న త్యక్తో మయా దుష్టప్రతిగ్రహః । అన్యచ్చ పాతకం తత్ర మమాభూన్మూఢచేతసః । తన్నాస్తి దుష్కృతం కర్మ మయా యత్ర న యత్కృతమ్
చండాలుడి దగ్గర నుంచి కూడా నేను చెడ్డ దానం తీసుకోవడం మానలేదు. అప్పుడు మూర్ఖతతో ఇంకెన్నో పాపాలు చేశాను. నేను చేయని చెడు పని ఏదీ లేదు.
అన్యచ్చ శ్రూయతాం దోషః క్షేత్రస్య వరవర్ణిని । అవిముక్తేఽణుమాత్రం యత్తదఘం మేరుతాం వ్రజేత్ । న ధర్మస్తు మయా కశ్చిత్సంచితస్తత్ర జన్మని
ఇంకో దోషం కూడా విను, అందమైనవాలే. అవిముక్త క్షేత్రంలో చిన్న పాపం కూడా మెరు పర్వతం లా బరువుగా మారుతుంది. ఆ జన్మలో నేను ధర్మాన్ని ఏదీ కూడబెట్టలేదు.
తతో బహుతిథే కాలే మృతస్తత్రైవ శోభనే । అవిముక్తప్రభావేణ న చాహం నరకం గతః
అక్కడే చాలా కాలం తర్వాత నేను మరణించాను, అందమైనవాలే. అవిముక్త క్షేత్ర ప్రభావంతో నేను నరకానికి పోవలేదు.
అవిముక్తే మృతః కశ్చిన్నరకం నేతి కిల్బిషీ । అవిముక్తే కృతం కించిత్పాపం వజ్రీ భవేద్దృఢమ్
అవిముక్తలో మరణించినవాడు ఎంత పాపి అయినా నరకానికి పోడు అంటారు. కానీ అక్కడ చేసిన పాపం వజ్రంలా దృఢంగా ఉంటుంది.
వజ్రలేపేన పాపేన తేన మే జన్మ రాక్షసమ్ । రౌద్రం క్రూరతరం పాపం సంభూతం హిమపర్వతే
ఆ వజ్రంలా దృఢమైన పాపం వల్ల నాకు రాక్షస జన్మ వచ్చింది. హిమపర్వతాల్లో భయంకరమైన, క్రూరమైన పాప జన్మ కలిగింది.
ద్విర్జాతో గృధ్రయోనౌ ప్రాక్త్రిర్వ్యాఘ్రో ద్విః సరీసృపః । ఏకవారములూకస్తు విడ్వరాహస్తతః పరమ్
రెండు సార్లు గద్దల వంశంలో, మూడుసార్లు పులిగా, రెండు సార్లు పాము జన్మగా పుట్టాను. ఒకసారి గుడ్లగూబగా, ఆ తరువాత అడవి పంది జన్మ కూడా పొందాను.
ఇదం తు దశమం జన్మ రాక్షసం మమ భామినీ । అతీతాని సహస్రాణి వర్షాణి మమ జన్మనః
ఇది నా పదవ రాక్షస జన్మ, ప్రకాశవంతమైనవాలే. నా జన్మలకు వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
నాస్తి మే నిష్కృతిర్భద్రే ఏతస్మాద్దుఃఖసాగరాత్ । అత్ర త్రియోజనం సుభ్రూర్నిర్జంతు హి మయా కృతమ్
శుభలక్షణాలవాలే, ఈ బాధ సముద్రం నుంచి నాకు విముక్తి లేదు. అందమైన కనుబొమ్మలవాలే, ఇక్కడ మూడు యోజనల పరిధిలో నేను ప్రాణులెవరూ లేకుండా చేసాను.
అనాగసాం చ భూతానాం బహూనాం చ కృతః క్షయః । కర్మణా తేన మే సుభ్రూర్దహ్యతే సతతం మనః
నిరపరాధమైన ఎన్నో జీవులను నేను నాశనం చేసాను. ఆ పాపం వల్ల, అందమైన కనుబొమ్మలవాలే, నా మనసు ఎప్పుడూ బాధతో కాలిపోతుంది.
త్వద్దర్శనసుధాసిక్తం గతం శైత్యం మనో మమ । తీర్థం ఫలతి కాలేన సద్యః సాధుసమాగమః
నీ దర్శనం అమృతంలా నా మనసును చల్లగా చేసింది. తీర్థం కాలక్రమంలో ఫలిస్తుంది, కానీ మంచి వారి సాంగత్యం వెంటనే ఫలిస్తుంది.
అతః సత్సంగతిం సుభ్రూః ప్రశంసంతి మనీషిణః । ఏతత్తే కథితం సర్వం స్వదుఃఖం హృద్గతం మయా
అందుకే, మంచి వారి సాంగత్యాన్ని జ్ఞానులు ప్రశంసిస్తారు, అందమైన కనుబొమ్మలవాలే. నా హృదయ బాధ అంతా నీకు చెప్పాను.
విరలః సజ్జనః సుభ్రూః స్వాత్మా యస్య న ఖిద్యతే । జానాస్యత్రోచితం త్వం హి కించిన్నో వచ్మ్యతః పరమ్
మంచి మనిషి చాలా అరుదు, అందమైన కనుబొమ్మలవాలే, అతని మనసు బాధపడదు. ఇక్కడ ఏది తగినదో నీవు తెలుసు, అందుకే నేను ఇంకేమీ చెప్పను.
అస్య దుఃఖోదధేః పారం కథం యామీతి చింతయన్ । సజ్జనానాం సమా భూతిః సర్వేషాముపజీవనమ్
ఈ బాధ సముద్రాన్ని ఎలా దాటి పోవాలా అని ఆలోచిస్తూ ఉన్నాను. అందరికీ జీవనాధారం మంచి వారి సాంగత్యమే.
క్షీరార్ణవః పయో దత్తే హంసాయ న బకాయ కిమ్ । దత్తాత్రేయ ఉవాచ। ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా దయార్ద్రీకృతమానసా 6.127.
పాలు సముద్రం తన నీటిని హంసకి ఇస్తుంది, కాకపోతే బకానికాదు. దత్తాత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు: అతని మాటలు విని అందరి మనసులు దయతో నిండిపోయాయి.
ధర్మదానే మతిం కృత్వా జగౌ కాంచనమాలినీ । కరిష్యే నిష్కృతిం రక్ష ఇదానీం ఖలు మా శుచః
ధర్మాన్ని దానం చేయాలని మనసు పెట్టిన కాంచనమాలినీ ఇలా పాడింది: నేను తప్పు చేసినదానికి పరిహారం చేస్తాను — నన్ను కాపాడు, ఇక బాధపడవద్దు.
ప్రతిజ్ఞాం తు దృఢాం కృత్వా యతిష్యే తవ ముక్తయే । బహవో హి కృతా మాఘా వర్షే వర్షే యథావిధి
ఒక దృఢమైన ప్రతిజ్ఞ చేసి, నీ విముక్తికోసం ప్రయత్నిస్తాను; ఎందుకంటే ప్రతి సంవత్సరం నేను ఎన్నో మాఘ వ్రతాలు యథావిధిగా ఆచరించాను.
శ్రద్ధాపూర్వం మయా భద్ర బ్రహ్మక్షేత్రే సితాసితే । తాం వదామి తు సంఖ్యాతిం తస్య ధర్మస్య రాక్షస
నమ్మకంతో, ఓ భాగ్యవంతుడా, నేను బ్రహ్మ క్షేత్రాల్లో తెలుపు, నలుపు రెండింటిలోనూ వాటిని ఆచరించాను; ఆ ధర్మఫలాన్ని ఎంత చేశానో నీకు చెప్పుతాను, ఓ రాక్షసా.
గూఢో ధర్మో హి కర్తవ్య ఇత్యూచుర్విబుధా జనాః । ఆర్తే దానం ప్రశంసంతి మునయో వేదవాదినః
ధర్మాన్ని రహస్యంగా చేయాలని జ్ఞానులు చెప్పారు; కష్టంలో ఉన్నవారికి దానం చేయాలని వేదాలను తెలిసిన మునులు ప్రశంసించారు.
సాగరే వర్షతో భద్ర కిం మేఘస్య ఫలం భవేత్ । అనుభూతం మయా రక్షః స్వయం తత్పుణ్యజం ఫలమ్
ఓ భాగ్యవంతుడా, మేఘం సముద్రంలో వర్షం కురిపిస్తే దానికి ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఆ ధర్మఫలాన్ని నేను స్వయంగా అనుభవించాను, ఓ రాక్షసా.
తత్తు దాస్యామి తే మిత్ర సద్యః పాపవినాశనమ్ । నిష్పీడ్యాథ తతో వస్త్రం జలం కృత్వా కరాంబుజే
ఆ పుణ్యాన్ని నీకు ఇస్తాను, స్నేహితా, అది వెంటనే పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది; తర్వాత ఆమె వస్త్రాన్ని బిగించి, తన చేతిలో నీటిని పోసింది.
దదౌ సా మాఘజం పుణ్యం తస్మై వృద్ధాయ రక్షసే । శృణు రాజన్విచిత్రం హి ప్రభావం మాఘధర్మజమ్
ఆ మాఘ వ్రతఫలాన్ని ఆమె ఆ వృద్ధ రాక్షసునికి ఇచ్చింది; రాజా, మాఘ వ్రతఫలానికి ఉన్న అద్భుతమైన ప్రభావాన్ని విను.
తదైవం ప్రాప్య తత్పుణ్యం విముక్తా రాక్షసీ తనుః । సంభూతో దేవతాకారస్తేజో భాస్కరవిగ్రహః
ఆ పుణ్యాన్ని పొందిన వెంటనే రాక్షసుని శరీరం విముక్తమైంది; అప్పుడు ఒక దివ్యరూపం, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తూ ప్రత్యక్షమైంది.
దేవయానం సమారూఢః సహర్షోత్ఫుల్లలోచనః । ద్యోతమానస్తదా వ్యోమ్ని భాసయన్ప్రభయా దిశః
దేవతల మార్గంలో ఎక్కి, ఆనందంతో కళ్లు వికసించి, ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ తన తేజంతో దిక్కులను వెలిగించాడు.