తప్యమానేన తేనాపి సుశంఖేన మహాత్మనా । దత్తః శాపః కథం విప్రా న యథావచ్చ జాయతే
తపస్సు చేస్తున్న ఆ మహాత్ముడు సుశంఖుడు కూడా ఒక శాపం ఇచ్చాడు. బ్రాహ్మణులారా, అది ఎందుకు యథావిధిగా ఫలించలేదు?
వేనస్య పాతకాచారం సర్వమేవ వదామ్యహమ్ । తస్మిఞ్ఛాసతి ధర్మజ్ఞే ప్రజాపాలే మహాత్మని
వేణుడు చేసిన పాపకార్యాలన్నీ నేను చెప్పబోతున్నాను. ఆ ధర్మజ్ఞుడు, ప్రజలను రక్షించే మహాత్ముడు పాలిస్తున్నప్పుడు—
పురుషః కశ్చిదాయాతశ్ఛద్మ లింగధరస్తదా । నగ్నరూపో మహాకాయః శిరోముండో మహాప్రభః
ఒకడు అప్పుడు అక్కడకు వచ్చాడు. అతడు వేషధారి, నగ్నంగా, పెద్ద దేహంతో, తల ముండగా, గొప్ప కాంతితో ఉన్నాడు.
మార్జనీం శిఖిపత్రాణాం కక్షాయాం స హి ధారయన్ । గృహీతం పానపాత్రం తు నాలికేరమయం కరే
అతడు మయూరపక్షాలతో చేసిన ఊదను కక్షలో పెట్టుకొని, చేతిలో కొబ్బరి చెక్కతో చేసిన పానపాత్రను పట్టుకున్నాడు.
పఠమానో హ్యసచ్ఛాస్త్రం వేదధర్మవిదూషకమ్ । యత్ర వేనో మహారాజస్తత్రాయాతస్త్వరాన్వితః
అతడు వేదధర్మాన్ని అపహాస్యం చేసే అసత్యశాస్త్రాన్ని పఠిస్తూ, వేణుడు ఉన్న చోటికి త్వరగా వచ్చాడు.
సభాయాం తస్య వేనస్య ప్రవివేశ స పాపవాన్ । తం దృష్ట్వా సమనుప్రాప్తం వేనః ప్రశ్నం తదాకరోత్
ఆ పాపాత్ముడు వేణుని సభలోకి ప్రవేశించాడు. అతడిని వచ్చినదాన్ని చూసి వేణుడు ప్రశ్నించాడు.
భవాన్కో హి సమాయాత ఈదృగ్రూపధరో మమ । సభాయాం వర్తమానస్య పురః కస్మాత్సమాగతః
ఈ రూపంలో నీవెవరు? నా సభలో నన్ను ఎదుర్కొనడానికి ఎందుకు వచ్చావు?
కో వేషః కిం ను తే నామ కో ధర్మః కర్మ తే వద । కో వేదస్తే క ఆచారః కిం తపః కా ప్రభావనా
నీ వేషం ఏమిటి? నీ పేరు ఏమిటి? నీ ధర్మం ఏమిటి? నీవు చేసే పనులు ఏమిటి? నీ వేదం ఏది? నీ ఆచారం ఏమిటి? నీ తపస్సు ఏమిటి? నీ శక్తి ఏంటి?
కిం జ్ఞానం కః ప్రభావస్తే కిం సత్యం ధర్మలక్షణమ్ । తత్త్వం సర్వం సమాచక్ష్వ మమాగ్రే సత్యమేవ చ
నీ జ్ఞానం ఏమిటి? నీ ప్రభావం ఏమిటి? సత్యం, ధర్మ లక్షణం ఏమిటి? నన్ను ఎదుట ఉంచి, నిజమైనది, సారాంశాన్ని అన్నీ చెప్పు.
శ్రుత్వా వేనస్య తద్వాక్యం పాపో వాక్యముదాహరత్ । పాతక ఉవాచ- కరోష్యేవం వృథా రాజ్యం మహామూఢో న సంశయః
వేణుడు అడిగిన మాటలు విని ఆ పాపాత్ముడు ఇలా అన్నాడు — రాజ్యం నీవు వృథాగా పాలిస్తున్నావు, నీవు మూర్ఖుడివి, ఇందులో సందేహం లేదు.
అహం ధర్మస్య సర్వస్వమహం పూజ్యతమోసురైః । అహం జ్ఞానమహం సత్యమహం ధాతా సనాతనః
నేనే ధర్మమంతా, దేవతలందరికీ నేను అత్యంత పూజ్యుడిని. నేనే జ్ఞానం, నేనే సత్యం, నేనే శాశ్వత సృష్టికర్తను.
అహం ధర్మం అహం మోక్షః సర్వదేవమయో హ్యహమ్ । బ్రహ్మదేహాత్సముద్భూతః సత్యసంధోఽస్మి నాన్యథా
నేనే ధర్మం, నేనే మోక్షం, అన్ని దేవతల స్వరూపుడిని. బ్రహ్మదేహం నుండి పుట్టినవాడిని, సత్యవ్రతుడిని, వేరే ఎవ్వరూ కాదు.
జినరూపం విజానీహి సత్యధర్మకలేవరమ్ । మామేవ హి ప్రధావంతి యోగినో జ్ఞానతత్పరాః
జినుని రూపం అనగా సత్యం, ధర్మం కలసిన శరీరం అని తెలుసుకో. జ్ఞానంలో నిమగ్నమైన యోగులు నన్నే చేరేందుకు త్వరగా వస్తారు.
వేన ఉవాచ- తవైవ కీదృశం కర్మ కిం తే దర్శనమేవ చ । కిమాచారో వదస్వైహి ఇత్యుక్తం తేన భూభుజా
వేనుడు ఇలా అడిగాడు — నీ కార్యం ఎలా ఉంటుంది? నీ రూపం ఎలా ఉంటుంది? నీ నడవడిక ఎలా ఉంటుంది? రాజు అడిగినట్టు నువ్వు చెప్పు.
పాతక ఉవాచ- అర్హంతో దేవతా యత్ర నిర్గ్రంథో దృశ్యతే గురుః । దయా చైవ పరో ధర్మస్తత్ర మోక్షః ప్రదృశ్యతే
పాతకుడు ఇలా చెప్పాడు — అర్హంతులు దేవతలుగా కనిపించే చోట, నిర్గ్రంథుడు గురువుగా ఉండే చోట, గొప్ప దయే ధర్మంగా ఉండే చోట, అక్కడే మోక్షం లభిస్తుంది.
దర్శనేస్మిన్న సందేహ ఆచారాన్ప్రవదామ్యహమ్ । యజనం యాజనం నాస్తి వేదాధ్యయనమేవ చ
ఈ మార్గంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు; ఇప్పుడు నేను ఆచరణ గురించి చెబుతాను — ఇక్కడ యజ్ఞం చేయడం, ఇతరులతో చేయించడం, వేదాలు చదవడం ఉండవు.
నాస్తి సంధ్యా తపో దానం స్వధాస్వాహావివర్జితమ్ । హవ్యకవ్యాదికం నాస్తి నైవ యజ్ఞాదికా క్రియా
ఇక్కడ సంధ్యావందనం, తపస్సు, దానం ఉండవు; పితృదేవతలకు లేదా దేవతలకు హవిస్సు ఇవ్వడం లేదు; హవ్యకవ్యాదులు, యజ్ఞాదిక క్రియలు కూడా లేవు.
పితౄణాం తర్పణం నాస్తి నాతిథిర్వైశ్వదేవికమ్ । క్షపణస్య వరా పూజా అర్హతో ధ్యానముత్తమమ్
పితృదేవతలకు తర్పణం లేదు, అతిథి సత్కారం లేదా వైశ్వదేవకర్మ కూడా లేదు; క్షపణుని పూజే ఉత్తమమైనది, అర్హంతుని ధ్యానమే శ్రేష్ఠమైనది.
అయం ధర్మసమాచారో జైనమార్గే ప్రదృశ్యతే । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం నిజధర్మస్యలక్షణమ్
ఇదే జైనమార్గంలో కనిపించే ధర్మాచరణ. నా ధర్మ లక్షణాలన్నీ నీకు వివరంగా చెప్పాను.
వేన ఉవాచ- వేదప్రోక్తో యథా ధర్మో యత్ర యజ్ఞాదికాః క్రియాః । పితౄణాం తర్పణం శ్రాద్ధం వైశ్వదేవం న దృశ్యతే
వేనుడు ఇలా అన్నాడు — వేదాల్లో చెప్పినట్టు ధర్మం, యజ్ఞాదిక క్రియలు ఉన్న చోట, పితృదేవతలకు తర్పణం, శ్రాద్ధం, వైశ్వదేవం కనిపించవు.
న దానం తప ఏవాస్తి క్వాస్తే ధర్మస్య లక్షణమ్ । వద సత్యం మమాగ్రే తు దయాధర్మం చ కీదృశమ్
ఇక్కడ దానం, తపస్సు లేవు — మరి ధర్మానికి లక్షణం ఏమిటి? నిజంగా చెప్పు, దయా ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
పాతక ఉవాచ- పంచతత్త్వప్రవృద్ధోయం ప్రాణినాం కాయ ఏవ చ । ఆత్మా వాయుస్వరూపోయం తేషాం నాస్తి ప్రసంగతా
పాతకుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ ప్రాణుల శరీరం ఐదు భూతాల సమ్మేళనంతో ఏర్పడింది; ఆత్మ వాయువు స్వరూపంలో ఉంటుంది; వీటికి పరస్పర సంబంధం లేదు.
యథా జలేషు భూతానామపిసంగమవేహి తత్ । జాయతే బుద్బుదాకారం తద్వద్భూతసమాగమః
నీటిలో జీవులు కలిసిపోవడం లేనట్టే తెలుసుకో; బుడబుడలు పుట్టినట్టు, భూతాలు కలిసినప్పుడు కూడా అలా జరుగుతుంది.
పృథ్వీభావో రజఃస్థస్తు చాపస్తత్రైవ సంస్థితాః । జ్యోతిస్తత్ర ప్రదృశ్యేత సువాయుర్వర్తతే త్రిషు
భూమి లక్షణం ధూళిలో ఉంటుంది; నీరు అక్కడే ఉంటుంది; అక్కడే వెలుగు కనిపిస్తుంది; ఆ మూడు మధ్యలో సున్నితమైన వాయువు సంచరిస్తుంది.
ఆకాశమావృణోత్పశ్చాద్బుద్బుదత్వం ప్రజాయతే । అప్సుమధ్యే ప్రభాత్యేవ సుతేజో వర్తులం వరమ్
తర్వాత ఆకాశం చుట్టుముడుతుంది, అప్పుడు బుడబుడ రూపం ఏర్పడుతుంది; నీటిలో మధ్యలో ప్రకాశవంతమైన వృత్తాకార తేజస్సు కనిపిస్తుంది.
క్షణమాత్రం ప్రదృశ్యేత క్షణాన్నైవ చ దృశ్యతే । తద్వద్భూతసమాయోగః సర్వత్ర పరిదృశ్యతే
అది క్షణం మాత్రమే కనిపిస్తుంది, తర్వాత కనిపించదు; అలాగే, భూతాల కలయిక ఎక్కడైనా అలా కనిపిస్తుంది.
అంతకాలే ప్రయాత్యాత్మా పంచ పంచసు యాంతి తే । మోహముగ్ధాస్తతో మర్త్యా వర్తంతే చ పరస్పరమ్
చివర్లో ఆత్మ వెళ్ళిపోతుంది, ఐదు భూతాలు మళ్లీ వాటి మూలానికి చేరుతాయి; మాయలో మునిగిన మానవులు పరస్పరం వ్యవహరిస్తూనే ఉంటారు.
శ్రాద్ధం కుర్వంతి మోహేన క్షయాహే పితృతర్పణమ్ । క్వాస్తే మృతః సమశ్నాతి కీదృశోఽసౌ నృపోత్తమ
మాయ వల్ల వారు శ్రాద్ధం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తారు; మరణించినవాడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? అతడు ఎలా ఉన్నాడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా?
కిం జ్ఞానం కీదృశం కాయం కేన దృష్టం వదస్వ నః । మిష్టాన్నం భోజయిత్వా చ తృప్తా యాంతి చ బ్రాహ్మణాః
ఏ జ్ఞానం? ఏ శరీరం? ఎవరు చూశారు? చెప్పు. బ్రాహ్మణులకు రుచికరమైన భోజనం పెట్టిన తర్వాత వారు తృప్తిగా వెళ్ళిపోతారు.
కస్య శ్రాద్ధం ప్రదీయేత సా తు శ్రద్ధా నిరర్థికా । అన్యదేవం ప్రవక్ష్యామి వేదానాం కర్మ దారుణమ్
ఈ శ్రాద్ధం ఎవరి కోసం చేస్తారు? ఆ విశ్వాసం వృథా. ఇప్పుడు వేదకర్మల కఠినత గురించి వేరే విషయాన్ని చెబుతాను.