యః శృణోతి నరో భక్త్యా భావధ్యానసమన్వితః । అశ్వమేధఫలం తస్య జాయతే నాత్ర సంశయః
ఎవరైనా భక్తితో, మనస్సును ధ్యానంలో లీనంచేసి దీనిని వినితే, అతనికి అశ్వమేధయాగ ఫలం లభిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అష్టావింశతితమోఽధ్యాయః ఋషయ ఊచుః- విస్తరేణ సమాఖ్యాహి జన్మ తస్య మహాత్మనః । పృథోశ్చైవ మహాభాగ శ్రోతుకామా వయం పునః
ఋషులు ఇలా అడిగారు — మహాభాగుడైన పృథువు జన్మాన్ని మళ్లీ విస్తృతంగా వివరించు. మేము వినాలనుకుంటున్నాము.
రాజ్ఞా తేన యథా దుగ్ధా ఇయం ధాత్రీ మహాత్మనా । పునర్దేవైశ్చ పితృభిర్మునిభస్తత్త్వవేదిభిః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు ఈ భూమిని ఎలా పాలు పీల్చాడో, మళ్లీ దేవతలు, పితృదేవతలు, తత్త్వజ్ఞులైన మునులు ఎలా పాలు పీల్చారో చెప్పు.
యథా దైత్యైశ్చ నాగైశ్చ యథా యక్షైర్యథా ద్రుమైః । శైలైశ్చైవ పిశాచైశ్చ గంధర్వైః పుణ్యకర్మభిః
దైత్యులు, నాగులు, యక్షులు, చెట్లు, పర్వతాలు, పిశాచులు, పుణ్యకర్మలు చేసిన గంధర్వులు కూడా భూమిని ఎలా పాలు పీల్చారో వివరించు.
బ్రాహ్మణైశ్చ తథా సిద్ధై రాక్షసైర్భీమవిక్రమైః । పూర్వమేవ యథా దుగ్ధా అన్యైశ్చ సుమహాత్మభిః
బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు, భయంకరమైన రాక్షసులు, ఇంకా గొప్ప మనసున్న ఇతరులు కూడా, ఈ ముందే దీనిని మథించారు.
తేషామేవ హి సర్వేషాం విశేషం పాత్రధారణమ్ । క్షీరస్యాపి విధిం బ్రూహి విశేషం చ మహామతే
వారందరిలో ప్రత్యేకత ఆ పాత్రను పట్టడంలో ఉంది. పాలు మథించే విధానాన్ని, దాని విశేషాలను కూడా మాకు వివరించు, మహామతి!
వేనస్యాపి నృపస్యైవ పాణిరేవ మహాత్మనః । ఋషిభిర్మథితః పూర్వం స కస్మాదిహ కారణాత్
అందులో మహాత్ముడైన వేనునరిపతి చేతిని ఋషులు ముందుగా మథించారు. అది ఇక్కడ ఎందుకు జరిగింది?
క్రుద్ధశ్చైవ మహాపుణ్యైః సూతపుత్ర వదస్వ నః । విచిత్రేయం కథా పుణ్యా సర్వపాపప్రణాశినీ
మహాపుణ్యులు కోపగించినా, పాపాలను నశింపజేసే ఈ అద్భుతమైన పవిత్ర కథను మాకు చెప్పు, ఓ సూతపుత్ర!
శ్రోతుకామా మహాభాగ తృప్తిర్నైవ ప్రజాయతే । సూత ఉవాచ- వైన్యస్య హి పృథోశ్చైవ తస్య విస్తరమేవ చ
మహాభాగా! మేము వినాలనుకుంటున్నాము, కానీ తృప్తి కలగడం లేదు. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు— వేనుడు, పృథువు వారి కథను పూర్తిగా వివరిస్తాను.
జన్మవీర్యం తథా క్షేత్రం పౌరుషం ద్విజసత్తమాః । ప్రవక్ష్యామి యథా సర్వం చరిత్రం తస్య ధీమతః
ఆ మహాత్ముని జననం, పరాక్రమం, వంశం, ధైర్యం, అన్నీ కార్యాలను కూడా, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, నేను వివరంగా చెప్పుతాను.
శుశ్రూషధ్వం మహాభాగా మామేవం ద్విజసత్తమాః । అభక్తాయ న వక్తవ్యమశ్రద్ధాయ శఠాయ చ
మహాభాగులారా! మీరు శ్రద్ధగా వినండి. భక్తి లేని వారికి, విశ్వాసం లేనివారికి, మోసపూరితులకూ ఈ కథ చెప్పకూడదు.
సుమూర్ఖాయ సుమోహాయ కుశిష్యాయ తథైవ చ । శ్రద్ధాహీనాయ కూటాయ సర్వనాశాయ మా ద్విజాః
మూర్ఖులకు, మాయలో పడిన వారికి, చెడు శిష్యులకు, నమ్మకం లేనివారికి, మోసగాళ్లకు, నాశనానికి ప్రయత్నించే వారికి చెప్పకూడదు, ఓ బ్రాహ్మణులారా!
అన్యథా పఠతే యో హి నిరయం చ ప్రయాతి హి । భవంతో భావసంయుక్తాః సత్యధర్మపరాయణాః
ఇది వేరే విధంగా చదివేవాడు నరకానికి పోతాడు. కానీ మీరు భావపూరితులు, సత్యధర్మానికి నిబద్ధులు.
భవతామగ్రతః సర్వం చరిత్రం పాపనాశనమ్ । సంప్రవక్ష్యామ్యశేషేణ శృణుధ్వం ద్విజసత్తమాః
మీ ముందే పాపాలను తొలగించే ఈ కథను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను. వినండి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
స్వర్గ్యం యశస్యమాయుష్యం ధన్యం వేదైశ్చ సంమితమ్ । రహస్యమృషిభిః ప్రోక్తం ప్రవక్ష్యామి ద్విజోత్తమాః
ఇది స్వర్గాన్ని, కీర్తిని, దీర్ఘాయువును, భాగ్యాన్ని ఇస్తుంది. వేదాలకు అనుగుణంగా, ఋషులు చెప్పిన రహస్యాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, ఓ బ్రాహ్మణులారా!
యశ్చైనం కీర్తయేన్నిత్యం పృథోర్వైన్యస్య విస్తరమ్ । బ్రాహ్మణేభ్యో నమస్కృత్వా న స శోచేత్కృతాకృతమ్
వేనునందు పృథువు కథను ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి చదివేవాడు, చేసినా చేయనివన్నీ విషయాల్లో బాధపడడు.
సప్తజన్మార్జితం పాపం శ్రుతమాత్రేణ నశ్యతి । బ్రాహ్మణో వేదవిద్వాంశ్చ క్షత్రియో విజయీ భవేత్
ఏడు జన్మల పాపం వినడానికే నశిస్తుంది. బ్రాహ్మణుడు వేదజ్ఞుడవుతాడు, క్షత్రియుడు విజయవంతుడవుతాడు.
వైశ్యో ధనసమృద్ధః స్యాచ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ । ఏవం ఫలం సమాప్నోతి పఠనాచ్ఛ్రవణాదపి
వైశ్యుడు ధనవంతుడవుతాడు, శూద్రుడు సుఖంగా జీవిస్తాడు. చదవడం లేదా వినడం వలన ఇలాంటి ఫలితాలు కలుగుతాయి.
పృథోర్జన్మచరిత్రం చ పవిత్రం పాపనాశనమ్ । ధర్మగోప్తా మహాప్రాజ్ఞో వేదశాస్త్రార్థకోవిదః
పృథువు జననచరిత్ర పవిత్రమైనది, పాపాలను నశింపజేసేది. ఆయన ధర్మరక్షకుడు, మహాజ్ఞాని, వేదశాస్త్రార్థాలను బాగా తెలిసినవాడు.
అత్రివంశసముత్పన్నః పూర్వమత్రిసమః ప్రభుః । స్రష్టా సర్వస్య ధర్మస్య అంగో నామ ప్రజాపతిః
అత్రివంశంలో పుట్టినవాడు, మునుపు అత్రికి సమానుడైన ప్రభువు, అన్ని ధర్మాలకు సృష్టికర్త అయిన అంగుడు అనే ప్రజాపతి.
య ఆసీత్తస్య పుత్రో వై వేనో నామ ప్రజాపతిః । ధర్మమేవం పరిత్యజ్య సర్వదైవ ప్రవర్తతే
ఆయన కుమారుడు వేను అనే ప్రజాపతి. అతడు ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి ఎప్పుడూ వేరే మార్గంలో నడిచేవాడు.
మృత్యోః కన్యా మహాభాగా సునీథా నామ నామతః । తాం తు అంగో మహాభాగః సునీథాముపయేమివాన్
మృత్యువు కుమార్తె అయిన సునీత అనే మహాభాగురాలు. ఆ సునీతను అంగుడు మహాభాగుడు పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
తస్యాముత్పాదయామాస వేనం ధర్మప్రణాశనమ్ । మాతామహస్య దోషేణ వేనః కాలాత్మజాత్మజః
ఆమె నుండి ధర్మాన్ని నాశనం చేసే వేనుడు జన్మించాడు. అతని మామగారి తప్పు వల్ల కలాత్మజుని కుమారుడైన వేనుడు పుట్టాడు.
నిజధర్మం పరిత్యజ్య అధర్మనిరతోభవత్ । కామాల్లోభాన్మహామోహాత్పాపమేవ సమాచరత్
తన ధర్మాన్ని వదిలేసి, వేనుడు అధర్మంలో నిమగ్నమయ్యాడు. కోరిక, లోభం, గొప్ప మాయ వల్ల పాపమైన పనులే చేశాడు.
వేదాచారమయం ధర్మం పరిత్యజ్య నరాధిపః । అన్వవర్తత పాపేన మదమత్సరమోహితః
వేదాలు చెప్పిన ధర్మాచరణను వదిలేసి, ఆ రాజు గర్వం, అసూయ, మాయ వల్ల పాప మార్గాన్ని అనుసరించాడు.
వేదాధ్యాయం వినా లోకే ప్రావర్తంత తదా జనాః । నిఃస్వాధ్యాయవషట్కారాః ప్రజాస్తస్మిన్ప్రజాపతౌ
ఆ సమయంలో ప్రజలు వేదపఠనాన్ని మానేశారు. ఆ రాజు పాలనలో ప్రజలు వేదాధ్యయనం, వషట్ అనే మంత్రోచ్చారణ చేయలేదు.
ప్రవృత్తం న పపుః సోమం హుతం యజ్ఞేషు దేవతాః । ఇత్యువాచ స దుష్టాత్మా బ్రాహ్మణాన్ప్రతి నిత్యశః
యజ్ఞంలో సోమరసం త్రాగలేదు, దేవతలకు హవిస్సు సమర్పించలేదు. ఆ దుష్టుడు బ్రాహ్మణులకు పదే పదే ఇలా చెప్పేవాడు.
నాధ్యేతవ్యం న హోతవ్యం న దేయం దానమేవ చ । న యష్టవ్యం న హోతవ్యమితి తస్య ప్రజాపతేః
"వేదాలు చదవకూడదు, హోమాలు చేయకూడదు, దానం ఇవ్వకూడదు, యజ్ఞాలు చేయకూడదు" అని ఆ ప్రజాపతి ప్రకటించాడు.
ఆసీత్ప్రతిజ్ఞా క్రూరేయం వినాశే ప్రత్యుపస్థితే । అహమిజ్యశ్చ యష్టా చ యజ్ఞశ్చేతి పునః పునః
వినాశం సమీపించినప్పుడు అతడు క్రూరమైన ప్రతిజ్ఞ చేశాడు: "నేనే ఆరాధించబడే వాడిని, నేనే యజ్ఞం చేసే వాడిని, నేనే యజ్ఞమూ" అని పదే పదే చెప్పేవాడు.
మయి యజ్ఞా విధాతవ్యా మయి హోతవ్యమిత్యపి । ఇత్యబ్రవీత్సదా వేనో హ్యహం విష్ణుః సనాతనః
"నా కోసమే యజ్ఞాలు చేయాలి, నా కోసమే హవిస్సు సమర్పించాలి" అని వేనుడు ఎప్పుడూ చెప్పేవాడు. "నేనే శాశ్వతుడు అయిన విష్ణువు" అని ప్రకటించేవాడు.