దక్షిణస్యాం మహాత్మానం కర్దమస్య ప్రజాపతేః । పుత్రం శంఖపదం నామ రాజానం సోభ్యషించత
దక్షిణదిక్కులో ప్రజాపతి కర్దముని మహాత్ముడైన కుమారుడు శంఖపాదుడిని రాజుగా బ్రహ్మ అభిషేకించాడు.
పశ్చిమాయాం తథా బ్రహ్మా వరుణస్య ప్రజాపతేః । పుత్రం చ పుష్కరం నామ సోఽభ్యషించత్ప్రజాపతిః
పశ్చిమదిక్కులో ప్రజాపతి వరుణుని కుమారుడు పుష్కరుడిని ప్రజాపతి బ్రహ్మ రాజుగా నియమించాడు.
ఉత్తరస్యాం దిశి బ్రహ్మ నలకూబరమేవ చ । ఏవం చైవాభ్యషించచ్చ దిక్పాలాన్సమహౌజసః
ఉత్తరదిక్కులో బ్రహ్మ నలకూబరుడిని రాజుగా అభిషేకించాడు. ఇలా సమానబలశాలులైన దిక్పాలులను స్థాపించాడు.
యైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా । యథాప్రదేశమద్యాపి ధర్మేణ ప్రతిపాల్యతే
ఈ భూమి మొత్తం, ఏడు ద్వీపాలతో, పట్టణాలతో సహా, ఇప్పటికీ ఆయా ప్రాంతాల్లో ధర్మబద్ధంగా వీరచేత రక్షించబడుతోంది.
పృథుశ్చైవం మహాభాగః సోభిషిక్తో నరాధిపః । రాజసూయాదిభిః సర్వైరభిషిక్తో మహామఖైః
అలా మహాభాగుడైన పృథువు నరాధిపతిగా, రాజసూయాది మహాయజ్ఞాలతో అభిషేకించబడ్డాడు.
విధినా వేదదృష్టేన రాజరాజ్యే మహీపతిః । చాక్షుషే నామ్ని సంపుణ్యే అతీతే చ మహౌజసి
వేదంలో చెప్పిన విధానంతో, మహీశ్వరుడు రాజ్యాధికారంలో, గతమైన చాక్షుషమంతరంలో ప్రతిష్ఠింపబడ్డాడు.
మన్వంతరే మహాభాగ దేవపుణ్యహితైషిణి । తతో వైవస్వతాయైవ మనవే రాజ్యమాదిశత్
ఆ మంతరంలో, దేవతలు, సద్గుణుల హితాన్ని కోరుతూ, తరువాత వైవస్వత మను వద్ద రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు.
విస్తరం చాపి వ్యాఖ్యాస్యే పృథోశ్చైవ మహాత్మనః । యది మామేవ విప్రేన్ద్ర శుశ్రూషసి అతంద్రితః
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నీవు శ్రద్ధతో వినాలనుకుంటే, ఇప్పుడు నేను మహాత్ముడైన పృథువు జన్మాన్ని విస్తృతంగా వివరిస్తాను.
ఏతదేవమధిష్ఠానం మహత్పుణ్యం ప్రకీర్తితమ్ । సర్వేష్వేవ పురాణేషు ఏతద్ధి నిశ్చితం సదా
ఈ స్థానం మహాపుణ్యంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అన్ని పురాణాల్లో ఇదే నిశ్చయంగా ఎప్పుడూ చెప్పబడింది.
పుణ్యం యశస్యమాయుష్యం స్వర్గవాసకరం శుభమ్ । ధన్యం పవిత్రమాయుష్యం పుత్రదం వృద్ధిదాయకమ్
ఇది పుణ్యదాయకం, కీర్తినిచ్చేది, ఆయుష్షుని పెంచేది, స్వర్గవాసాన్ని కలిగించేది, శుభప్రదం, ధన్యమైనది, పవిత్రమైనది, ఆయుష్షుని పెంచేది, సంతానాన్ని ప్రసాదించేది, వృద్ధిని ఇస్తుంది.
యః శృణోతి నరో భక్త్యా భావధ్యానసమన్వితః । అశ్వమేధఫలం తస్య జాయతే నాత్ర సంశయః
ఎవరైనా భక్తితో, మనస్సును ధ్యానంలో లీనంచేసి దీనిని వినితే, అతనికి అశ్వమేధయాగ ఫలం లభిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అష్టావింశతితమోఽధ్యాయః ఋషయ ఊచుః- విస్తరేణ సమాఖ్యాహి జన్మ తస్య మహాత్మనః । పృథోశ్చైవ మహాభాగ శ్రోతుకామా వయం పునః
ఋషులు ఇలా అడిగారు — మహాభాగుడైన పృథువు జన్మాన్ని మళ్లీ విస్తృతంగా వివరించు. మేము వినాలనుకుంటున్నాము.
రాజ్ఞా తేన యథా దుగ్ధా ఇయం ధాత్రీ మహాత్మనా । పునర్దేవైశ్చ పితృభిర్మునిభస్తత్త్వవేదిభిః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు ఈ భూమిని ఎలా పాలు పీల్చాడో, మళ్లీ దేవతలు, పితృదేవతలు, తత్త్వజ్ఞులైన మునులు ఎలా పాలు పీల్చారో చెప్పు.
యథా దైత్యైశ్చ నాగైశ్చ యథా యక్షైర్యథా ద్రుమైః । శైలైశ్చైవ పిశాచైశ్చ గంధర్వైః పుణ్యకర్మభిః
దైత్యులు, నాగులు, యక్షులు, చెట్లు, పర్వతాలు, పిశాచులు, పుణ్యకర్మలు చేసిన గంధర్వులు కూడా భూమిని ఎలా పాలు పీల్చారో వివరించు.
బ్రాహ్మణైశ్చ తథా సిద్ధై రాక్షసైర్భీమవిక్రమైః । పూర్వమేవ యథా దుగ్ధా అన్యైశ్చ సుమహాత్మభిః
బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు, భయంకరమైన రాక్షసులు, ఇంకా గొప్ప మనసున్న ఇతరులు కూడా, ఈ ముందే దీనిని మథించారు.
తేషామేవ హి సర్వేషాం విశేషం పాత్రధారణమ్ । క్షీరస్యాపి విధిం బ్రూహి విశేషం చ మహామతే
వారందరిలో ప్రత్యేకత ఆ పాత్రను పట్టడంలో ఉంది. పాలు మథించే విధానాన్ని, దాని విశేషాలను కూడా మాకు వివరించు, మహామతి!
వేనస్యాపి నృపస్యైవ పాణిరేవ మహాత్మనః । ఋషిభిర్మథితః పూర్వం స కస్మాదిహ కారణాత్
అందులో మహాత్ముడైన వేనునరిపతి చేతిని ఋషులు ముందుగా మథించారు. అది ఇక్కడ ఎందుకు జరిగింది?
క్రుద్ధశ్చైవ మహాపుణ్యైః సూతపుత్ర వదస్వ నః । విచిత్రేయం కథా పుణ్యా సర్వపాపప్రణాశినీ
మహాపుణ్యులు కోపగించినా, పాపాలను నశింపజేసే ఈ అద్భుతమైన పవిత్ర కథను మాకు చెప్పు, ఓ సూతపుత్ర!
శ్రోతుకామా మహాభాగ తృప్తిర్నైవ ప్రజాయతే । సూత ఉవాచ- వైన్యస్య హి పృథోశ్చైవ తస్య విస్తరమేవ చ
మహాభాగా! మేము వినాలనుకుంటున్నాము, కానీ తృప్తి కలగడం లేదు. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు— వేనుడు, పృథువు వారి కథను పూర్తిగా వివరిస్తాను.
జన్మవీర్యం తథా క్షేత్రం పౌరుషం ద్విజసత్తమాః । ప్రవక్ష్యామి యథా సర్వం చరిత్రం తస్య ధీమతః
ఆ మహాత్ముని జననం, పరాక్రమం, వంశం, ధైర్యం, అన్నీ కార్యాలను కూడా, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, నేను వివరంగా చెప్పుతాను.
శుశ్రూషధ్వం మహాభాగా మామేవం ద్విజసత్తమాః । అభక్తాయ న వక్తవ్యమశ్రద్ధాయ శఠాయ చ
మహాభాగులారా! మీరు శ్రద్ధగా వినండి. భక్తి లేని వారికి, విశ్వాసం లేనివారికి, మోసపూరితులకూ ఈ కథ చెప్పకూడదు.
సుమూర్ఖాయ సుమోహాయ కుశిష్యాయ తథైవ చ । శ్రద్ధాహీనాయ కూటాయ సర్వనాశాయ మా ద్విజాః
మూర్ఖులకు, మాయలో పడిన వారికి, చెడు శిష్యులకు, నమ్మకం లేనివారికి, మోసగాళ్లకు, నాశనానికి ప్రయత్నించే వారికి చెప్పకూడదు, ఓ బ్రాహ్మణులారా!
అన్యథా పఠతే యో హి నిరయం చ ప్రయాతి హి । భవంతో భావసంయుక్తాః సత్యధర్మపరాయణాః
ఇది వేరే విధంగా చదివేవాడు నరకానికి పోతాడు. కానీ మీరు భావపూరితులు, సత్యధర్మానికి నిబద్ధులు.
భవతామగ్రతః సర్వం చరిత్రం పాపనాశనమ్ । సంప్రవక్ష్యామ్యశేషేణ శృణుధ్వం ద్విజసత్తమాః
మీ ముందే పాపాలను తొలగించే ఈ కథను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను. వినండి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
స్వర్గ్యం యశస్యమాయుష్యం ధన్యం వేదైశ్చ సంమితమ్ । రహస్యమృషిభిః ప్రోక్తం ప్రవక్ష్యామి ద్విజోత్తమాః
ఇది స్వర్గాన్ని, కీర్తిని, దీర్ఘాయువును, భాగ్యాన్ని ఇస్తుంది. వేదాలకు అనుగుణంగా, ఋషులు చెప్పిన రహస్యాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, ఓ బ్రాహ్మణులారా!
యశ్చైనం కీర్తయేన్నిత్యం పృథోర్వైన్యస్య విస్తరమ్ । బ్రాహ్మణేభ్యో నమస్కృత్వా న స శోచేత్కృతాకృతమ్
వేనునందు పృథువు కథను ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి చదివేవాడు, చేసినా చేయనివన్నీ విషయాల్లో బాధపడడు.
సప్తజన్మార్జితం పాపం శ్రుతమాత్రేణ నశ్యతి । బ్రాహ్మణో వేదవిద్వాంశ్చ క్షత్రియో విజయీ భవేత్
ఏడు జన్మల పాపం వినడానికే నశిస్తుంది. బ్రాహ్మణుడు వేదజ్ఞుడవుతాడు, క్షత్రియుడు విజయవంతుడవుతాడు.
వైశ్యో ధనసమృద్ధః స్యాచ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్ । ఏవం ఫలం సమాప్నోతి పఠనాచ్ఛ్రవణాదపి
వైశ్యుడు ధనవంతుడవుతాడు, శూద్రుడు సుఖంగా జీవిస్తాడు. చదవడం లేదా వినడం వలన ఇలాంటి ఫలితాలు కలుగుతాయి.
పృథోర్జన్మచరిత్రం చ పవిత్రం పాపనాశనమ్ । ధర్మగోప్తా మహాప్రాజ్ఞో వేదశాస్త్రార్థకోవిదః
పృథువు జననచరిత్ర పవిత్రమైనది, పాపాలను నశింపజేసేది. ఆయన ధర్మరక్షకుడు, మహాజ్ఞాని, వేదశాస్త్రార్థాలను బాగా తెలిసినవాడు.
అత్రివంశసముత్పన్నః పూర్వమత్రిసమః ప్రభుః । స్రష్టా సర్వస్య ధర్మస్య అంగో నామ ప్రజాపతిః
అత్రివంశంలో పుట్టినవాడు, మునుపు అత్రికి సమానుడైన ప్రభువు, అన్ని ధర్మాలకు సృష్టికర్త అయిన అంగుడు అనే ప్రజాపతి.