సఖాహం దేవదేవస్య ఇంద్ర స్యాపి వరాననే । ఐంద్రం పదం వరారోహే అర్ధం మే భుక్తిమాగతమ్
నేను దేవేంద్రుని స్నేహితుడిని, ఓ అందమైన ముఖవంతురాలా! ఇంద్రుని పదవిలో సగం భాగాన్ని అనుభవించాను, ఓ సుందర నడుము కలదానివా!
అహం వృత్రః కథం దేవి మామేవం న తు విందసి । త్రైలోక్యం వశమాయాతం యస్యైవ వరవర్ణిని
నేనే వృత్రుడిని, ఓ దేవతా! నువ్వు నన్ను గుర్తుపట్టకపోవడం ఎలా? మూడు లోకాలు నా వశంలోకి వచ్చాయి, ఓ మధురవర్ణముగలవాడా!
అహం శరణమాయాతః కామాద్రక్ష వరాననే । భజస్వ మాం విశాలాక్షి కామేనాకులితం ప్రియే
కామంతో నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను, ఓ సుందర ముఖవంతురాలా! నన్ను అంగీకరించు, ఓ విశాల నేత్రాలదానివా! నేను కోరికతో మునిగిపోయాను, ప్రియమైనవాడా!
రంభోవాచ- వశగా హం తవైవాద్య భవిష్యామి న సంశయః । యం యం వదామ్యహం వీర తం తం కార్యం త్వయైవ హి
రంభ ఇలా చెప్పింది— "ఈరోజు నేను నిస్సందేహంగా నీ ఆధీనంలో ఉంటాను. నేను ఏది చెప్పినా, ఓ వీరుడా! అది నువ్వే చేయాలి."
ఏవమస్తు మహాభాగే తం తం సర్వం కరోమ్యహమ్ । ఏవం సంబంధకం కృత్వా తయా సహ మహాబలః
"అలా జరుగనీ, ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా! నీవు చెప్పినదంతా నేను చేస్తాను." ఇలా ఒప్పందం చేసుకుని, ఆ మహాబలుడు ఆమెతో కలిసుండిపోయాడు.
తస్మిన్వనే మహాపుణ్యే రేమే దానవసత్తమః । తస్యా గీతేన నృత్యేన హాస్యేన లలితేన చ
ఆ పవిత్రమైన అడవిలో, దానవులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆమె పాట, నృత్యం, నవ్వు, లాలిత్యంతో ఆనందంగా కాలక్షేపం చేశాడు.
అతిముగ్ధో మహాదైత్యః స తస్యాః సురతేన చ । తమువాచ మహాభాగం వృత్రం దానవసత్తమమ్
ఆ మహాదైత్యుడు, ఆమె ప్రేమలో, సంయోగంలో మునిగిపోయి ఉండగా, రంభ అనే మహాభాగ్యవంతురాలు, దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వృత్రునితో ఇలా మాట్లాడింది.
సురాపానం కురుష్వేహ పిబస్వ మధుమాధవీమ్ । తామువాచ విశాలాక్షీం రంభాం శశినిభాననామ్
"ఇక్కడ మద్యం తాగు, తీపిగా తేనెలతో కలిసిన పానాన్ని ఆస్వాదించు," అని చంద్రబింబవదనురాలైన విశాల నేత్రాల రంభతో చెప్పింది.
పుత్రోహం బ్రాహ్మణస్యాపి వేదవేదాంగపారగః । సురాపానం కథం భద్రే కరిష్యమి వినిందితమ్
"నేను బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని, వేదాలు, వాటి శాఖల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని. నిందించదగిన మద్యం త్రాగడాన్ని ఎలా చేస్తాను, ఓ మంచి మనసుగలవాడా?"
తయా తు రంభయా దేవ్యా ప్రీత్యా దత్తా సురా హఠాత్ । తస్యా దాక్షిణ్యభావేన సురాపానం కృతం తదా
కానీ రంభ దేవి, ప్రేమతో అతనికి బలవంతంగా మద్యం ఇచ్చింది. ఆమె దయతో, అప్పుడతడు మద్యం తాగాడు.
అతీవముగ్ధం సురయా జ్ఞానభ్రష్టో యదాభవత్ । తదంతరే సురేంద్రేణ వజ్రేణ నిహతస్తదా
మద్యం తాగి అతడు పూర్తిగా మత్తులో జ్ఞానం కోల్పోయినప్పుడు, ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అతనిని సంహరించాడు.
బ్రహ్మహత్యాదికైః పాపైః స లిప్తో వృత్రహా తతః । బ్రాహ్మణాస్తు తతః ప్రోచురింద్ర పాపం కృతం త్వయా
వృత్రుని సంహరించిన ఇంద్రుడు, బ్రాహ్మణ హత్య మొదలైన పాపాలలో చిక్కుకున్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు ఇంద్రుని చూసి, "నువ్వు పాపం చేశావు" అని అన్నారు.
అస్మాద్వాక్యాత్తు విశ్వస్తో వృత్రో నామ మహాబలః । హతో విశ్వాసభావేన ఏవం పాపం త్వయా కృతమ్
ఈ మాట విని, మహాబలుడు వృత్రుడు నిన్ను నమ్మాడు. ఆ విశ్వాసంతోనే అతను హతమయ్యాడు. అందువల్ల నీవు ఈ పాపాన్ని చేసావు.
ఇంద్ర ఉవాచ- యేన కేనాప్యుపాయేన హంతవ్యోరిః సదైవ హి । దేవబ్రాహ్మణహంతారం యజ్ఞానాం ధర్మకంటకమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతలు, బ్రాహ్మణులను సంహరించేవాడు, యజ్ఞాలకు, ధర్మానికి అడ్డుగా ఉన్నవాడు ఎలాగైనా తప్పక సంహరించాల్సిందే.
నిహతం దానవం దుష్టం త్రైలోక్యస్యాపి నాయకమ్ । తదర్థం కుపితా యూయమేతన్న్యాయస్య లక్షణమ్
త్రిలೋಕాలకు నాయకుడైన ఆ దుష్ట దానవుడు సంహరించబడ్డాడు. అందుకే మీరు కోపంగా ఉన్నారు. కానీ ఇదే న్యాయానికి గుర్తు.
విచారమేవం కర్త్తవ్యం భవద్భిర్ద్విజసత్తమాః । పశ్చాత్కోపం ప్రకర్త్తవ్యమన్యాయం మమ చింత్యతామ్
ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మీరు ముందుగా విచారించాలి. ఆ తరువాత ఏదైనా అన్యాయం జరిగితే, అప్పుడు నాపై కోపపడండి.
ఏవం సంబోధితా విప్రా ఇంద్రేణాపి మహాత్మనా । బ్రహ్మాదిభిః సురైః సర్వైర్బోధితాస్తే చ సత్తమాః
ఇలా మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు చెప్పగా, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలు కూడా వారికి ఉపదేశం చేశారు. అప్పుడు ఆ మహానుభావులు బోధించబడ్డారు.
జగ్ముః స్వస్థానమేవం హి నిహతే ధర్మకంటకే
ధర్మానికి అడ్డుగా ఉన్నవాడు సంహరించబడిన తరువాత, వారు తమ తమ స్థానాలకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
సూత ఉవాచ- తం పుత్రం నిహతం శ్రుత్వా సా దితిర్దుఃఖపీడితా । పుత్రశోకేన తేనైవ సందగ్ధా ద్విజసత్తమాః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — తన కుమారుడు హతమయ్యాడని విని, దితి తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది. కుమారుని వियोग బాధతో ఆమె అంతరంగంలో కాలిపోయింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
పునరూచే మహాత్మానం కశ్యపం మునిపుంగవమ్ । ఇంద్రస్యాపి సుదుష్టస్య వధార్థం ద్విజసత్తమ
ఆమె మళ్లీ మహాత్ముడైన కశ్యప మహర్షిని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైనవారిని, దురాత్ముడైన ఇంద్రుడి వధకోసం అడిగింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
బ్రహ్మతేజోమయం తీవ్రం దుఃసహం సర్వదైవతైః । పుత్రైకం దీయతాం కాంత సుప్రియాహం యదా విభో
ప్రభూ! బ్రహ్మతేజంతో ప్రకాశించే, దేవతలకు కూడా భరించలేని, భయంకరమైన కుమారుణ్ని నాకు ప్రసాదించండి. అప్పుడు నేను సంతోషిస్తాను.
కశ్యప ఉవాచ- నిహతౌ బలవృత్రౌ చ మమ పుత్రౌ మహాబలౌ । అఘమాశ్రిత్య దేవేన ఇంద్రేణాపి దురాత్మనా
కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు — నా ఇద్దరు మహాబలశాలులు అయిన బలుడు, వృత్రుడు కూడా, పాపాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, దురాత్ముడైన ఇంద్రునిచేత హతమయ్యారు.
తస్యైవ చ వధార్థాయ పుత్రమేకం దదామ్యహమ్ । వర్షాణాం తు శతైకం త్వం శుచిర్భవ యశస్విని
అతని వధ కోసం నేను నీకు ఒక కుమారుణ్ని ప్రసాదిస్తాను. కానీ, నీవు శత సంవత్సరాలు పవిత్రంగా ఉండాలి, మహాత్మా!
ఏవముక్త్వా స యోగీంద్రో హస్తం శిరసి వై తదా । దత్త్వాదిత్యా సహైవాసౌ గతో మేరుం తపోవనమ్
ఇలా చెప్పి, యోగేశ్వరుడు తన చేయిని ఆమె తలపై ఉంచాడు. ఆ తరువాత, ఆదితితో కలిసి, మేరు పర్వత上的 తపోవనానికి వెళ్లిపోయాడు.
తపస్తతాప సా దేవీ తపోవననివాసినీ । శుచిష్మతీ సదా భూత్వా పుత్రార్థా ద్విజసత్తమ
ఆ దేవి తపోవనంలో నివసిస్తూ, ఎప్పుడూ పవిత్రంగా ఉండి, కుమారుని కోసం కఠిన తపస్సు చేసింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
తతో దేవః సహస్రాక్షో జ్ఞాత్వా ఉద్యమమేవ చ । దిత్యాశ్చైవ మహాభాగ అంతరప్రేక్షకోఽభవత్
అప్పుడు సహస్రాక్షుడు అయిన దేవుడు, ఆమె తపస్సును తెలుసుకొని, దితి యత్నాన్ని గమనిస్తూ, అంతరంగంగా పరిశీలించేవాడయ్యాడు, మహాభాగుడా!
పంచవింశాబ్దికో భూత్వా దేవరాడ్దైవతోపమః । బ్రాహ్మణస్య చ రూపేణ తస్యాశ్చాంతికమాగతః
ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు వయస్సు కలిగి, దేవతలకు సమానమైన దేవేంద్రుడు, బ్రాహ్మణుని రూపంలో ఆమె దగ్గరకు వచ్చాడు.
స తాం ప్రణమ్య ధర్మాత్మా మాతరం తపసాన్వితామ్ । తయోక్తస్తు సహస్రాక్షో భవాన్కో ద్విజసత్తమ
ఆయన తపస్సుతో నిండిన తల్లిని నమస్కరించాడు. అప్పుడు ఆమె, సహస్రాక్షుడిని ఇలా అడిగింది — 'నీవెవరు, ద్విజశ్రేష్ఠుడా?'
తామువాచ సహస్రాక్షః పుత్రోఽహం తవ శోభనే । బ్రాహ్మణో వేదవిద్వాంశ్చ ధర్మం జానామి భామిని
సహస్రాక్షుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు — 'ఓ శోభనే! నేను నీ కుమారుడిని, బ్రాహ్మణుడిని, వేదాలు తెలిసినవాడిని, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిని, భామినీ!'
తపసస్తవ సాహాయ్యం కరిష్యే నాత్ర సంశయః । శుశ్రూషతి స తాం దేవీం మాతరం తపసాన్వితామ్
నీ తపస్సుకు నేను సహాయం చేస్తాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అప్పుడు అతడు తపస్సుతో నిండిన తల్లిని సేవించసాగాడు.