గాయతే సుస్వరం గీతం సర్వవిశ్వప్రమోహనమ్ । తత్ర వృత్రః సమాయాతః కామాకులితమానసః
ఆమె మధురమైన గీతాన్ని పాడుతూ, మొత్తం లోకాన్ని మోహింపజేసింది. అక్కడ వృత్రుడు, మనసు కోరికతో నిండిపోయి, వచ్చాడు.
దోలారూఢాం సమాలోక్య రంభాం చారుసులోచనామ్
ఆ ఊయలపై కూర్చున్న, అందమైన కన్నుల రంభను చూసాడు.
సూత ఉవాచ- ఇయం హి కా గాయతి చారులోచనా విలాసభావైః పరివిశ్వమేవ । అతీవ బాలా శుశుభే మనోహరా సంపూర్ణభావైః పరిమోహయేజ్జనమ్
సూతుడు చెప్పాడు — ఈ అందమైన కన్నులవాడెవరు? ఆమె వినూత్న హావభావాలతో పాట పాడుతూ, చుట్టూ ఉన్నవారిని ఆకట్టుకుంటోంది. ఎంతో యవ్వనంతో, ఆకర్షణీయంగా మెరిసిపోతూ, ఆమె రూపం ఎవ్వరినైనా మోహింపజేయగలదు.
దృష్ట్వా స రంభాం కమలాయతాక్షీం పీనస్తనీం చర్చితకుంకుమాంగీమ్ । పద్మాననాం కామగృహం మమైషా నో వా రతిశ్చారుమనోహరేయమ్
ఆ రంభను — పద్మాకారమైన కన్నులతో, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలతో, కుంకుమతో అలంకరించబడిన అవయవాలతో, పద్మ ముఖంతో, కోరికల నిలయంగా చూసి — "ఈ అందమైనది నాది కాదా? నిజంగా ఎంతో మధురంగా ఉంది" అని అనుకున్నాడు.
సంపూర్ణభావాం పరిరూపయుక్తాం కామాంగశీలామతిశీలభావామ్ । యాస్యామ్యహం వశ్యమిహైవ అస్యా మనోభవేనాద్య ఇహైవ ప్రేషితః
ఈరోజు ఆమె మనసు ఆకర్షణతో, ఆమె అందం, రూపం, కామకళల్లో నైపుణ్యం, మంచితనంతో నిండిన ఆమె దగ్గరకు నేను వెళ్ళిపోతున్నాను.
ఇతీవ దైత్యః సువిచింతయాన్వితః కామేన ముగ్ధో బహుకాలనోదితః । సమాతురస్తత్ర జగామ సత్వరమువాచ తాం దీనమనాః సులోచనామ్
ఈ విధంగా, ఆ దైత్యుడు, ఎన్నో రోజులుగా పెరిగిన కోరికతో మనసు కలవరపడి, ఆ అందమైన విశాల నేత్రాల యువతిని తడబడిన హృదయంతో వేగంగా చేరి, ఆమెతో మాట్లాడాడు.
కస్యాసి వా సుందరి కేన ప్రేషితా కిం నామ తే పుణ్యతమం వదస్వ మే । తవైవ రూపేణ మహాతితేజసా ముగ్ధోస్మి బాలే మమ వశ్యతాం వ్రజ
అమ్మాయీ! నువ్వెవరిది? నిన్ను ఎవరు పంపారు? నీకు అత్యుత్తమమైన పేరు ఏమిటో చెప్పు. నీ అందంతో, తేజస్సుతో నేను మంత్రముగ్దుడయ్యాను. నా ఆధీనంలోకి రా.
ఏవముక్తా విశాలాక్షీ వృత్రం కామాకులం ప్రతి । అహం రంభా మహాభాగ క్రీడార్థం వనముత్తమమ్
విశాల నేత్రాల ఆ యువతి, కోరికతో మునిగిపోయిన వృత్రుని చూసి, "ఓ భాగ్యవంతుడా! నేను రంభ, వినోదం కోసం ఈ అద్భుతమైన అడవికి వచ్చాను" అని చెప్పింది.
సఖీసార్ధం సమాయాతా నందనం వనముత్తమమ్ । త్వం తు కో వా కిమర్థం హి మమ పార్శ్వం సమాగతః
నా స్నేహితులతో కలిసి ఈ నందనవనానికి వచ్చాను. మరి నువ్వెవరు? ఏ కారణంతో నా దగ్గరకు వచ్చావు?
వృత్ర ఉవాచ- శ్రూయతామభిధాస్యామి యోహం బాలే సమాగతః । హుతాశనాత్సముత్పన్నః కశ్యపస్య సుతః శుభే
వృత్రుడు ఇలా అన్నాడు— "బాలికా! నేను ఎవరో, ఎందుకు వచ్చానో విను. నేను అగ్నిలోనుంచి జన్మించిన కశ్యపుని కుమారుడిని, ఓ మంగళకరమైనవాడా!"
సఖాహం దేవదేవస్య ఇంద్ర స్యాపి వరాననే । ఐంద్రం పదం వరారోహే అర్ధం మే భుక్తిమాగతమ్
నేను దేవేంద్రుని స్నేహితుడిని, ఓ అందమైన ముఖవంతురాలా! ఇంద్రుని పదవిలో సగం భాగాన్ని అనుభవించాను, ఓ సుందర నడుము కలదానివా!
అహం వృత్రః కథం దేవి మామేవం న తు విందసి । త్రైలోక్యం వశమాయాతం యస్యైవ వరవర్ణిని
నేనే వృత్రుడిని, ఓ దేవతా! నువ్వు నన్ను గుర్తుపట్టకపోవడం ఎలా? మూడు లోకాలు నా వశంలోకి వచ్చాయి, ఓ మధురవర్ణముగలవాడా!
అహం శరణమాయాతః కామాద్రక్ష వరాననే । భజస్వ మాం విశాలాక్షి కామేనాకులితం ప్రియే
కామంతో నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను, ఓ సుందర ముఖవంతురాలా! నన్ను అంగీకరించు, ఓ విశాల నేత్రాలదానివా! నేను కోరికతో మునిగిపోయాను, ప్రియమైనవాడా!
రంభోవాచ- వశగా హం తవైవాద్య భవిష్యామి న సంశయః । యం యం వదామ్యహం వీర తం తం కార్యం త్వయైవ హి
రంభ ఇలా చెప్పింది— "ఈరోజు నేను నిస్సందేహంగా నీ ఆధీనంలో ఉంటాను. నేను ఏది చెప్పినా, ఓ వీరుడా! అది నువ్వే చేయాలి."
ఏవమస్తు మహాభాగే తం తం సర్వం కరోమ్యహమ్ । ఏవం సంబంధకం కృత్వా తయా సహ మహాబలః
"అలా జరుగనీ, ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా! నీవు చెప్పినదంతా నేను చేస్తాను." ఇలా ఒప్పందం చేసుకుని, ఆ మహాబలుడు ఆమెతో కలిసుండిపోయాడు.
తస్మిన్వనే మహాపుణ్యే రేమే దానవసత్తమః । తస్యా గీతేన నృత్యేన హాస్యేన లలితేన చ
ఆ పవిత్రమైన అడవిలో, దానవులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆమె పాట, నృత్యం, నవ్వు, లాలిత్యంతో ఆనందంగా కాలక్షేపం చేశాడు.
అతిముగ్ధో మహాదైత్యః స తస్యాః సురతేన చ । తమువాచ మహాభాగం వృత్రం దానవసత్తమమ్
ఆ మహాదైత్యుడు, ఆమె ప్రేమలో, సంయోగంలో మునిగిపోయి ఉండగా, రంభ అనే మహాభాగ్యవంతురాలు, దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వృత్రునితో ఇలా మాట్లాడింది.
సురాపానం కురుష్వేహ పిబస్వ మధుమాధవీమ్ । తామువాచ విశాలాక్షీం రంభాం శశినిభాననామ్
"ఇక్కడ మద్యం తాగు, తీపిగా తేనెలతో కలిసిన పానాన్ని ఆస్వాదించు," అని చంద్రబింబవదనురాలైన విశాల నేత్రాల రంభతో చెప్పింది.
పుత్రోహం బ్రాహ్మణస్యాపి వేదవేదాంగపారగః । సురాపానం కథం భద్రే కరిష్యమి వినిందితమ్
"నేను బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని, వేదాలు, వాటి శాఖల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని. నిందించదగిన మద్యం త్రాగడాన్ని ఎలా చేస్తాను, ఓ మంచి మనసుగలవాడా?"
తయా తు రంభయా దేవ్యా ప్రీత్యా దత్తా సురా హఠాత్ । తస్యా దాక్షిణ్యభావేన సురాపానం కృతం తదా
కానీ రంభ దేవి, ప్రేమతో అతనికి బలవంతంగా మద్యం ఇచ్చింది. ఆమె దయతో, అప్పుడతడు మద్యం తాగాడు.
అతీవముగ్ధం సురయా జ్ఞానభ్రష్టో యదాభవత్ । తదంతరే సురేంద్రేణ వజ్రేణ నిహతస్తదా
మద్యం తాగి అతడు పూర్తిగా మత్తులో జ్ఞానం కోల్పోయినప్పుడు, ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అతనిని సంహరించాడు.
బ్రహ్మహత్యాదికైః పాపైః స లిప్తో వృత్రహా తతః । బ్రాహ్మణాస్తు తతః ప్రోచురింద్ర పాపం కృతం త్వయా
వృత్రుని సంహరించిన ఇంద్రుడు, బ్రాహ్మణ హత్య మొదలైన పాపాలలో చిక్కుకున్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు ఇంద్రుని చూసి, "నువ్వు పాపం చేశావు" అని అన్నారు.
అస్మాద్వాక్యాత్తు విశ్వస్తో వృత్రో నామ మహాబలః । హతో విశ్వాసభావేన ఏవం పాపం త్వయా కృతమ్
ఈ మాట విని, మహాబలుడు వృత్రుడు నిన్ను నమ్మాడు. ఆ విశ్వాసంతోనే అతను హతమయ్యాడు. అందువల్ల నీవు ఈ పాపాన్ని చేసావు.
ఇంద్ర ఉవాచ- యేన కేనాప్యుపాయేన హంతవ్యోరిః సదైవ హి । దేవబ్రాహ్మణహంతారం యజ్ఞానాం ధర్మకంటకమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతలు, బ్రాహ్మణులను సంహరించేవాడు, యజ్ఞాలకు, ధర్మానికి అడ్డుగా ఉన్నవాడు ఎలాగైనా తప్పక సంహరించాల్సిందే.
నిహతం దానవం దుష్టం త్రైలోక్యస్యాపి నాయకమ్ । తదర్థం కుపితా యూయమేతన్న్యాయస్య లక్షణమ్
త్రిలೋಕాలకు నాయకుడైన ఆ దుష్ట దానవుడు సంహరించబడ్డాడు. అందుకే మీరు కోపంగా ఉన్నారు. కానీ ఇదే న్యాయానికి గుర్తు.
విచారమేవం కర్త్తవ్యం భవద్భిర్ద్విజసత్తమాః । పశ్చాత్కోపం ప్రకర్త్తవ్యమన్యాయం మమ చింత్యతామ్
ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మీరు ముందుగా విచారించాలి. ఆ తరువాత ఏదైనా అన్యాయం జరిగితే, అప్పుడు నాపై కోపపడండి.
ఏవం సంబోధితా విప్రా ఇంద్రేణాపి మహాత్మనా । బ్రహ్మాదిభిః సురైః సర్వైర్బోధితాస్తే చ సత్తమాః
ఇలా మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు చెప్పగా, బ్రహ్మా మరియు ఇతర దేవతలు కూడా వారికి ఉపదేశం చేశారు. అప్పుడు ఆ మహానుభావులు బోధించబడ్డారు.
జగ్ముః స్వస్థానమేవం హి నిహతే ధర్మకంటకే
ధర్మానికి అడ్డుగా ఉన్నవాడు సంహరించబడిన తరువాత, వారు తమ తమ స్థానాలకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
సూత ఉవాచ- తం పుత్రం నిహతం శ్రుత్వా సా దితిర్దుఃఖపీడితా । పుత్రశోకేన తేనైవ సందగ్ధా ద్విజసత్తమాః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — తన కుమారుడు హతమయ్యాడని విని, దితి తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది. కుమారుని వियोग బాధతో ఆమె అంతరంగంలో కాలిపోయింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
పునరూచే మహాత్మానం కశ్యపం మునిపుంగవమ్ । ఇంద్రస్యాపి సుదుష్టస్య వధార్థం ద్విజసత్తమ
ఆమె మళ్లీ మహాత్ముడైన కశ్యప మహర్షిని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైనవారిని, దురాత్ముడైన ఇంద్రుడి వధకోసం అడిగింది, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!