సా దితిః సర్వధర్మజ్ఞా చారుకర్మా మనస్వినీ । శతవర్షప్రమాణం సా శుచి స్వాంతా బభూవ హ
అన్ని ధర్మాలను తెలిసిన, చక్కని కార్యాలు చేసే, మనసు స్థిరంగా ఉంచుకున్న దితి, వంద సంవత్సరాలు పవిత్రంగా ఉండింది.
తయా వై జనితః పుత్రో బ్రహ్మతేజః సమన్వితః । అథ కశ్యప ఆయాతో హర్షేణ మహతాన్వితః
ఆమె ద్వారా బ్రాహ్మతేజస్సుతో కూడిన కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ తరువాత కశ్యపుడు అపారమైన ఆనందంతో అక్కడికి వచ్చాడు.
చకార నామ మేధావీ తస్య పుత్రస్య సత్తమః । బలమిత్యబ్రవీత్పుత్రం నామతః సదృశో మహాన్
ఆ జ్ఞానవంతుడు తన గొప్ప కుమారుడికి 'బల' అని పేరు పెట్టి, 'ఈ పేరు నీకు తగినదే' అని చెప్పాడు.
ఏవం నామ చకారాథ వ్రతబంధం చకార సః । ప్రాహ పుత్ర మహాభాగ బ్రహ్మచర్యం ప్రసాధయ
అలా పేరు పెట్టిన తరువాత, అతనికి ఒక వ్రతాన్ని కూడా నిర్ణయించాడు. 'నా కుమారా, నీవు బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించు' అని చెప్పాడు.
ఏవమేవం కరిష్యామి తవ వాక్యం ద్విజోత్తమ । వేదస్యాధ్యయనం కుర్యాం బ్రహ్మచర్యేణ సత్తమ
'మీరు చెప్పినట్లు నేను చేస్తాను, ద్విజశ్రేష్ఠా. బ్రహ్మచర్యంతో వేదాన్ని నేర్చుకుంటాను' అని అతడు సమాధానమిచ్చాడు.
ఏవం వర్షశతం సాగ్రం గతం తస్య తపస్యతః । మాతుః సమక్షమాయాతస్తపస్తేజః సమన్వితః
అలా అతడు తపస్సు చేస్తూ నూరు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఆ తపస్సు వల్ల మెరుపుతో కూడి, తన తల్లిదగ్గరకు వచ్చాడు.
తపోవీర్యమయం దివ్యం బ్రహ్మచర్యం మహాత్మనః । దితిః పశ్యతి పుత్రస్య హర్షేణ మహతాన్వితా
తన కుమారుడి తపస్సు శక్తితో నిండిన దివ్యమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని చూసి, దితి ఎంతో ఆనందంతో ఉప్పొంగింది.
తమువాచ మహాత్మానం బలం పుత్రం తపస్వినమ్ । మేధావినం మహాత్మానం ప్రజ్ఞాజ్ఞానవిశారదమ్
ఆమె తన కుమారుడైన బలుడిని, తపస్సులో నిపుణుడైన, జ్ఞానవంతుడైన, వివేకశీలుడైన మహాత్ముడిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.
త్వయి జీవతి మేధావిన్ప్రజీవంతి సుతా మమ । హిరణ్యకశిపాద్యాస్తే యే హతాశ్చక్రపాణినా
'బుద్ధిమంతుడా, నీవు బ్రతికినంతకాలం నా కుమారులు, హిరణ్యకశిపుడు మొదలైన వారు, చక్రాయుధుడిచేత చనిపోయిన వారు, నీలో జీవిస్తారు.'
వైరం సాధయ మే వత్స జహి దేవాన్రిపూన్రణే । సా దనుస్తమువాచేదం బలం పుత్రం మహాబలమ్
'నా బిడ్డా, నా శత్రుత్వాన్ని నీవు నెరవేర్చు. యుద్ధంలో దేవతలను, మన శత్రువులను సంహరించు' అని దితి తన బలవంతుడైన కుమారుడితో చెప్పింది.
ఆదావింద్రం హి దేవేంద్రం ద్రుతం సూదయ పుత్రక । పశ్చాద్దేవా నిపాత్యంతాం తతో గరుడవాహనః
'మొదటగా, నా కుమారా, వెంటనే దేవేంద్రుడైన ఇంద్రుడిని సంహరించు. తరువాత మిగతా దేవతలను పడగొట్టు. ఆ తరువాత గరుడవాహనుడిని కూడా జయించు.'
తయోరాకర్ణ్య సా దేవీ అదితిః పతిదేవతా । దుఃఖేన మహతావిష్టా పుత్రమింద్రమభాషత
ఇలా వారిద్దరి మాటలు విని, భర్తను భక్తిగా సేవించే అదితి దేవి, గొప్ప దుఃఖంతో తన కుమారుడైన ఇంద్రునితో మాట్లాడింది.
దితిపుత్రో మహాకాయో వర్ద్ధతే బ్రహ్మతేజసా । దేవానాం హి వధార్థాయ తపస్తేపే నిరంజనే
'దితి కుమారుడు మహాకాయుడు, బ్రహ్మతేజంతో పెరుగుతున్నాడు. దేవతలను నాశనం చేయడానికి అతడు పవిత్రమైన తపస్సు చేశాడు.'
ఏవం జానీహి దేవేశ యది క్షేమమిహేచ్ఛసి । ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం స మాతుః పాకశాసనః
'దేవేంద్రా, నీవు రక్షణ కోరుకుంటే ఈ సంగతిని తెలుసుకో.' తల్లి మాటలు విని, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడు—
చింతామవాప దుఃఖేన మహతీం దేవరాట్తదా । మహాభయేన సంత్రస్తశ్చింతయామాస వై తతః
ఆ సమయంలో దేవేంద్రుడు తీవ్రమైన ఆందోళన, దుఃఖంతో నిండిపోయాడు. మహా భయంతో వణిగి, ఆ విషయం గురించి ఆలోచించసాగాడు.
కథమేనం హనిష్యామి దేవధర్మవిదూషకమ్ । ఇతి నిశ్చిత్య దేవేశో బలస్య నిధనం ప్రతి
'దేవత ధర్మాన్ని అతిక్రమించే వాడిని నేను ఎలా సంహరిస్తాను?' అని నిర్ణయించుకుని, దేవేంద్రుడు బలుడి నాశనం గురించి ఆలోచించాడు.
ఏకదా హి బలః సోపి సంధ్యార్థం సింధుమాశ్రితః । కృష్ణాజినేన దివ్యేన దండకాష్ఠేన రాజితః
ఒకసారి, బలుడు కూడా సంధ్యావందనం కోసం సముద్రతీరానికి వెళ్లాడు. అతడు దివ్యమైన మేకచర్మం, పవిత్ర కఠినాన్ని ధరించి ఉన్నాడు.
అమలేనాపి పుణ్యేన బ్రహ్మచర్యేణ తేన సః । సాగరస్యోపకంఠే తం సంధ్యాసనముపాగతమ్
పవిత్రమైన బ్రహ్మచర్యంతో, సముద్రతీరంలో సంధ్యాసనానికి చేరుకున్నాడు.
జపమానం సుశాంతం తం దదృశే పాకశాసనః । వజ్రేణ తేన దివ్యేన తాడితో దితినందనః
అప్పుడు వజ్రాయుధుడు ఇంద్రుడు, జపంలో నిమగ్నమై ప్రశాంతంగా ఉన్న బలుడిని చూచి, తన దివ్య వజ్రాయుధంతో దితి కుమారుడిని కొట్టాడు.
బలం నిపతితం దృష్ట్వా గతసత్వం గతం భువి । హర్షేణ మహతావిష్టో దేవరాణ్ముముదే తదా
బలుడు నేలపై పడి, ప్రాణం విడిచినదాన్ని చూసి, దేవతాధిపతి ఇంద్రుడు అపారమైన ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డాడు.
ఏవం నిపాత్య తం దైత్యం దితినందనమేవ చ । రాజ్యం చకార ధర్మాత్మా సుఖేన పాకశాసనః
అలా ఆ దైత్యుడిని, దితి కుమారుడిని చంపిన తరువాత, ధర్మబద్ధుడైన పాకశాసనుడు సుఖంగా తన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
సూత ఉవాచ- హతం శ్రుత్వా దితిః పుత్రం సుబలం బలమేవ చ । రుదితం కరుణం కృత్వా హా హా కష్టం భృశం మమ
సూతుడు చెప్పాడు — తన కుమారుడు సుబలుడు, అతని బలాన్ని చంపినట్టు విని, దితి గాఢంగా ఏడ్చి, 'హాయ్! నా దుఃఖం ఎంత భారంగా ఉంది!' అని విలపించింది.
ఏవం సుకరుణం కృత్వా బహుకాలం తపస్వినీ । సా గతా కశ్యపం కాంతం తమువాచ యశస్వినీ
అలా ఎంతో కాలం బాధతో ఏడ్చిన ఆ తపస్సు గల మహిళ, తన ప్రియమైన కశ్యపుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతనితో మాట్లాడింది.
తవ పుత్రో మహాపాప ఇంద్రః సురగణేశ్వరః । సాగరోపగతం దృష్ట్వా బలం మే బ్రహ్మలక్షణమ్
నీ కుమారుడైన ఇంద్రుడు, దేవతల అధిపతి, మహా పాపం చేశాడు; సముద్రం దగ్గర బ్రహ్మ లక్షణాలతో ఉన్న నా కుమారుడు బలుడిని చూసి,
వజ్రేణ ఘాతయామాస సంధ్యామాస్యంతమేవ హి । ఏవం శ్రుత్వా తతః క్రుద్ధో మరీచితనయస్తదా
సంధ్యాకాలంలో, అంత్య సమయాన, వజ్రాయుధంతో అతన్ని చంపాడు; ఇది విని మరీచి కుమారుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
క్రోధేన మహతావిష్టః ప్రజజ్వాలేవ వహ్నినా । అవలుంచ్య జటామేకాం శుచ్యగ్నౌ స ద్విజోత్తమః
భారీ కోపంతో అగ్నిలా మండుతూ, ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఒక జటను పీకి పవిత్రమైన అగ్నిలో వేసాడు.
ఇంద్రస్యైవ వధార్థాయ పుత్రముత్పాదయామ్యహమ్ । తస్మాత్కుండాత్సముత్పన్నో హుతాశనముఖాదపి
ఇంద్రుడిని సంహరించేందుకు నేను కుమారుడిని సృష్టిస్తాను; అందుకే ఆ హోమకుండం నుండి, అగ్నిముఖం నుంచి అతడు జన్మించాడు.
కృష్ణాంజనచయోపేతః పింగాక్షో భీషణాకృతిః । దంష్ట్రాకరాలవక్త్రాంతో జగతాం భయదాయకః
అతడు నల్లని మైనంలా ఉండి, పింగళమైన కళ్లతో, భయంకరమైన రూపంతో, దంతాలతో భయానకమైన నోటితో, సమస్త లోకాలకు భయాన్ని కలిగించే వాడిగా పుట్టాడు.
మహాచర్వరికో ఘోరః ఖడ్గచర్మధరస్తథా । సర్వాంగతేజసా దీప్తో మహామేఘోపమో బలీ
ఆ మహా భయంకరుడు, ఖడ్గం, కవచం ధరించి, తన శరీరమంతా తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, గొప్ప మేఘంలా బలంగా కనిపించాడు.
ఉవాచ కశ్యపం విప్రమాదేశో మమ దీయతామ్ । కస్మాదుత్పాదితో విప్ర భవతా కారణం వద
అతడు కశ్యపుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'మీ ఆజ్ఞ చెప్పండి; మీరు నన్నెందుకు సృష్టించారో చెప్పండి' అని అడిగాడు.