అవతీర్ణో మహాప్రాజ్ఞో వచనాత్తస్య చక్రిణః । ఐంద్రం పదం హి యో భుంక్తే విష్ణోశ్చైవ ప్రసాదతః
ఆ మహాప్రజ్ఞుడు చక్రధారి ఆజ్ఞతో అక్కడ అవతరించాడు. విష్ణువు కృపతో ఇంద్ర పదవిని అనుభవించాడు.
వసుదత్తేతి విఖ్యాతః సర్వదేవైర్నమస్కృతః । ఐంద్రం పదం హి యో భుంక్తే సాంప్రతం వాసవో దివి
వసుదత్తుడు అనే పేరుతో అందరు దేవతలు నమస్కరించేలా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇప్పుడు ఆ వాడు ఇంద్రునిగా స్వర్గంలో ఉన్నాడు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం సృష్టిసంబంధకారణమ్ । అన్యదేవం ప్రవక్ష్యామి యదేవ పరిపృచ్ఛసి
సృష్టితో సంబంధమైన కారణాన్ని నీకు పూర్తిగా చెప్పాను. నువ్వు అడిగే మరేదైనా విషయాన్ని ఇప్పుడు చెబుతాను.
వ్యాస ఉవాచ- ధర్మాఙ్గదో మహాప్రాజ్ఞో రుక్మాఙ్గదసుతో బలీ । ఆద్యే కృతయుగే జాతః సృష్టికాలే స వాసవః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు—ధర్మాంగదుడు, రుక్మాంగదుని కుమారుడు, మహాప్రజ్ఞుడు, బలవంతుడు, మొదటి కృతయుగంలో, సృష్టికాలంలో ఇంద్రునిగా జన్మించాడు.
తత్కథం దేవదేవేశ అన్యో ధర్మాఙ్గదో భువి । అన్యో రుక్మాంఙ్గదో రాజా కిం చాయం త్రిదశాధిపః
దేవతల అధినాయకా! ఒక ధర్మాంగదుడు భూమిపై, మరోక రుక్మాంగదుడు రాజుగా, ఇంకొకరు ఇంద్రునిగా ఎలా ఉన్నారు?
ఏతన్మే సంశయం జాతం తద్భవాన్వక్తుమర్హతి । బ్రహ్మోవాచ- హంత తే కథయిష్యామి సర్వసందేహనాశనమ్
ఈ సందేహం నాకు కలిగింది. దయచేసి వివరించు. బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు— విను, నీ అన్ని సందేహాలను తొలగించేలా చెబుతాను.
దేవస్య లీలాసృష్ట్యర్థే వర్తతే ద్విజసత్తమ । యథా వారాశ్చ పక్షాశ్చ మాసాశ్చ ఋతవో యథా
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ సర్వం భగవంతుని లీలక్రీడ కోసం ఉనికిలో ఉంది. రోజులు, పక్షాలు, నెలలు, ఋతువులు ఎలా ఉంటాయో అలాగే అన్నీ ఆయన సంకల్పానుసారం జరుగుతాయి.
సంవత్సరాశ్చ మనవస్తథా యాంతి యుగాః పునః । పశ్చాత్కల్పః సమాయాతి వ్రజామ్యేవం జనార్దనమ్
సంవత్సరాలు, మనువులు, యుగాలు ఇలా మారిపోతూ ఉంటాయి. ఆ తరువాత కల్పం వస్తుంది. అప్పుడు నేను జనార్దనుని వద్దకు వెళ్తాను.
అహమేవ మహాప్రాజ్ఞ మయి యాంతి చరాచరాః । పునః సృజతి యోగాత్మా పూర్వవద్విశ్వమేవ హి
ఓ మహాపండితా, చరాచర జగత్తు అంతా నాలోనే లీనమవుతుంది. మళ్లీ నేను యోగబలంతో మునుపటిలాగే ఈ విశ్వాన్ని సృష్టిస్తాను.
పునరహం పునర్వేదాః పునస్తే దేవతా ద్విజాః । తథా భూపాశ్చ తే సర్వే స్వచరిత్రసమావిలాః
మళ్ళీ నేను, మళ్ళీ వేదాలు, మళ్ళీ మీరు దేవతలు, ద్విజులు, అలాగే రాజులు—ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వభావంతోనే పుట్టుకొస్తారు.
ప్రభవంతి మహాభాగ విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి । పూర్వకల్పే మహాభాగో యథా రుక్మాంగదో నృపః
ఓ మహాభాగ, వీరు పుట్టి పెరుగుతారు. జ్ఞానులు అక్కడ మాయలో పడరు. మునుపటి కల్పంలో రుక్మాంగదుడు అనే రాజు ఎలా ఉన్నాడో అలాగే.
తథా ధర్మాంగదశ్చాయం సంజాతః ఖ్యాతిమాన్ద్విజః । రామాదయో మహాప్రాజ్ఞా యయాతిర్నహుషస్తథా
అలాగే ఈ ధర్మాంగదుడు కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన ద్విజుల్లో పుట్టాడు. రాముడు, ఇతర మహాపండితులు, యయాతి, నహుషుడు కూడా పుట్టారు.
మన్వాదయో మహాత్మానః ప్రభవంతి లయంతి చ । ఐంద్రం పదం ప్రభుంజంతి రాజానో ధర్మతత్పరాః
మనువులు మొదలైన మహాత్ములు పుట్టి మళ్ళీ లయమవుతారు. ధర్మాన్ని పాటించే రాజులు ఇంద్రుని స్థానం అనుభవిస్తారు.
యథా ధర్మాంగదో వీరః ప్రభుంజతి మహత్పదమ్ । ఏవం వేదాశ్చ దేవాశ్చ పురాణాః స్మృతిపూర్వకాః
ధర్మాంగదుడు ఎలా మహత్తరమైన స్థానం పొందాడో, అలాగే వేదాలు, దేవతలు, పురాణాలు, స్మృతులు కూడా పునఃపునః ప్రాప్తిస్తాయి.
ఏతత్తు సర్వమాఖ్యాతం తవాగ్రే ద్విజసత్తమ । చరితం సువ్రతస్యాథ పుణ్యం సుగతిదాయకమ్
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నీ ముందే ఈ సర్వం చెప్పాను. సువ్రతుడి పవిత్రమైన చరిత్ర, పుణ్యఫలదాయకమైనది, మిమ్మల్ని మోక్షానికి చేర్చుతుంది.
అవ్యక్తం తు మహాభాగ ప్రబ్రవీమి తవాగ్రతః
ఓ మహాభాగ, ఇప్పుడు నేను నీ ముందే అవ్యక్తాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
ఋషయ ఊచుః- విచిత్రేయం కథా పుణ్యా ధన్యా యశోవిధాయినీ । సర్వపాపహరా ప్రోక్తా భవతా వదతాం వర
ఋషులు అన్నారు—ఈ కథ ఎంతో విచిత్రమైనది, పవిత్రమైనది, ధన్యమైనది, కీర్తిని కలిగించేది. భగవంతుడు, మీరు చెప్పిన ఈ కథ అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
సృష్టిసంబంధమేతన్నస్తద్భవాన్వక్తుమర్హతి । పూర్వమేవ యథాసృష్టిర్విస్తరాత్సూతనందన
ఈ సృష్టి కథను మాకు వివరంగా చెప్పండి, ఓ సూతునందనా. మునుపు ఎలా సృష్టి జరిగింది, దయచేసి వివరంగా చెప్పండి.
సూత ఉవాచ- విస్తరేణ ప్రవక్ష్యామి సృష్టిసంహారకారణమ్ । శ్రుతమాత్రేణ యస్యాపి నరః సర్వజ్ఞతాం వ్రజేత్
సూతుడు చెప్పాడు—నేను సృష్టి, లయ కారణాన్ని పూర్తిగా వివరంగా చెప్పుతాను. దీన్ని వినడమే మనిషికి సమస్త జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది.
హిరణ్యకశ్యపేనాపి వ్యాపితం భువనత్రయమ్ । తపసారాధ్య ప్రబహ్మాణం వరం ప్రాప్తం సుదుర్లభమ్
హిరణ్యకశిపుడు కూడా తపస్సుతో బ్రహ్మను ఆరాధించి, దుర్లభమైన వరాన్ని పొందాడు. తన శక్తితో మూడు లోకాలను వ్యాపించాడు.
తస్మాద్దేవాన్మహాభాగాదమరత్వం తథైవ చ । దేవాఁల్లోకాన్స సంవ్యాప్య ప్రభుత్వం స్వయమర్జితమ్
అందువల్ల, ఓ మహాభాగ, అతడు దేవతల నుండి అమరత్వాన్ని పొందాడు. దేవతల లోకాలను ఆక్రమించి, తనే ప్రభుత్వాన్ని సంపాదించుకున్నాడు.
తతో దేవాః సగంధర్వా మునయో వేదపారగాః । నాగాశ్చ కిన్నరాః సిద్ధా యక్షాశ్చైవ తథాపరే
ఆ తరువాత దేవతలు, గంధర్వులు, వేదపారంగత మునులు, నాగులు, కిన్నరులు, సిద్ధులు, యక్షులు మరియు ఇతరులు కూడి,
బ్రహ్మాణం తు పురస్కృత్య జగ్ముర్నారాయణం ప్రభుమ్ । క్షీరసాగరసంసుప్తం యోగనిద్రాం గతం ప్రభుమ్
బ్రహ్మను ముందుగా తీసుకొని, వారు పాలసముద్రంలో యోగనిద్రలో ఉన్న నారాయణుని వద్దకు వెళ్లారు.
తం సంబోధ్య మహాస్తోత్రైర్దేవాః ప్రాంజలయస్తథా । సంబుద్ధే సతి దేవేశే వృత్తం తస్య దురాత్మనః
వారు గొప్ప స్తోత్రాలతో ఆయనను మేల్కొలిపారు. దేవతల అధిపతి మేల్కొన్న తరువాత, ఆ దుష్టుని చేసిన పనులను వివరంగా చెప్పారు.
ఆచచక్షుర్మహాప్రాజ్ఞ సమాకర్ణ్య జగత్పతిః । నృసింహరూపమాస్థాయ హిరణ్యకశిపుం వ్యహన్
అతిశయమైన జ్ఞానంతో కూడిన జగత్పతి ఆ మాటలు విని, నరసింహరూపాన్ని ధరించి, హిరణ్యకశిపును సంహరించాడు.
పునర్వారాహరూపేణ హిరణ్యాక్షో మహాబలః । ఉద్ధృతా వసుధా పుణ్యా అసురో ఘాతితస్తదా
తర్వాత మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుడు, వరాహరూపంలో పుణ్యమైన భూమిని పైకి ఎత్తి, ఆ అసురుడిని అక్కడే సంహరించాడు.
అన్యాంశ్చఘాతయామాస దానవాన్ఘోరదర్శనాన్ । ఏవం చైతేషు నష్టేషు దానవేషు మహత్సు చ
ఇంకా భయంకరంగా కనిపించే ఇతర దానవులను కూడా ఆయన సంహరించాడు. ఇలా ఆ మహా దానవులు అంతమయ్యారు.
అన్యేషు తేషు నష్టేషు దితిపుత్రేషు వై తదా । పునః స్థానేషు ప్రాప్తేషు దేవేషు చ మహత్సు చ
ఆ దితిపుత్రులు అంతమై, దేవతలు మరియు మహానుభావులు తిరిగి తమ స్థానాల్లో స్థిరపడ్డారు.
యజ్ఞేష్వేవ ప్రవృత్తేషు సర్వేషు ధర్మకర్మసు । సుస్థేషు సర్వలోకేషు సా దితిర్దుఃఖపీడితా
యజ్ఞాలు, ధర్మకార్యాలు అన్నీ జరుగుతుండగా, అన్ని లోకాలు సుఖంగా ఉండగా, ఆ దితి మాత్రం దుఃఖంతో బాధపడింది.
పుత్రశోకేన సంతప్తా హాహాభూతా విచేతనా । భర్తారం సూర్యసంకాశం తపస్తేజః సమన్వితమ్
కుమారుల కోసం శోకంతో తపించి, మనసు కలవరపడి, సూర్యుడి వలె ప్రకాశించే, తపస్సుతో నిండిన భర్తవద్దకు వెళ్లింది.