సూత ఉవాచ- ఏకదా వ్యాస దేవోఽసౌ బ్రహ్మాణం జగతః పతిమ్ । సువ్రతాఖ్యానకం సర్వం పప్రచ్ఛాతీవ విస్మితః
సూతుడు చెప్పాడు— ఒకసారి వ్యాసదేవుడు, ప్రపంచానికి అధిపతైన బ్రహ్మను ఆశ్చర్యంతో, సువ్రతుని కథను పూర్తిగా అడిగాడు.
వ్యాస ఉవాచ- లోకాత్మఁల్లోకవిన్యాస దేవదేవ మహాప్రభో । సువ్రతస్యాథ చరితం శ్రోతుమిచ్ఛామి సాంప్రతమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— ఓ లోకాత్మా, లోకాలను ఏర్పరిచిన దేవదేవా, మహాప్రభూ! ఇప్పుడు సువ్రతుని కథను వినాలని నాకు కోరిక.
బ్రహ్మోవాచ- పారాశర్యమహాభాగ శ్రూయతాం పుణ్యముత్తమమ్ । సువ్రతస్య సువిప్రస్య తపశ్చర్యాసమన్వితమ్
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు— ఓ పరాశరుని కుమారుడా, మహాభాగుడా! సువ్రతుడు అనే మహాబ్రాహ్మణుని తపస్సుతో కూడిన పుణ్యమైన కథను విను.
సువ్రతో నామ మేధావీ బాల్యాదపి స చింతయన్ । గర్భే నారాయణం దేవం దృష్టవాన్పురుషోత్తమమ్
సువ్రతుడు అనే జ్ఞానవంతుడు చిన్నప్పటి నుండే ఆలోచిస్తూ, గర్భంలోనే నారాయణుడైన పరమాత్మను దర్శించాడు.
స పూర్వకర్మాభ్యాసేన హరేర్ధ్యానం గతస్తదా । శంఖచక్రధరం దేవం పద్మనాభం సుపుణ్యదమ్
ఆ బాలుడు తన పూర్వజన్మల పుణ్యఫలంతో హరిదేవుని ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు. శంఖం, చక్రం ధరించిన పద్మనాభుని దర్శించి, ఆయన అనుగ్రహంతో మహా పుణ్యాన్ని పొందాడు.
ధ్యాయతే చింతయేత్సో హి గీతే జ్ఞానే ప్రపాఠనే । ఏవం దేవం హరిం ధ్యాయన్సదైవ ద్విజసత్తమః
అతడు పాటల్లోనైనా, జ్ఞానంలోనైనా, పఠనంలోనైనా ఎప్పుడూ హరిదేవుని ధ్యానిస్తూ, ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు. ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా, అతడు ఎల్లప్పుడూ హరిని మనసులో ఉంచుతాడు.
క్రీడత్యేవం సదా డింభైః సార్ద్ధం చ బాలకోత్తమః । బాలకానాం స్వకం నామ హరేశ్చైవ మహాత్మనః
అలా ఆ గొప్ప బాలుడు తనతోటి పిల్లలతో కలిసి ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఆడుకుంటూ, తన పేరు కూడా, హరిదేవుని పేరు కూడా పలుకుతూ ఉంటాడు.
చకార స హి మేధావీ పుణ్యాత్మా పుణ్యవత్సలః । సమాహ్వయతి వై మిత్రం హరేర్నామ్నా మహామతిః
ఆ తెలివైన, పుణ్యాత్ముడు, పుణ్యాన్ని ఇష్టపడే బాలుడు తన మిత్రుడిని హరిదేవుని పేరుతో పిలిచేవాడు.
భోభోః కేశవ ఏహ్యేహి ఏహి మాధవచక్రధృక్ । క్రీడస్వ చ మయా సార్ధం త్వమేవ పురుషోత్తమ
"ఓ కేశవా! రా రా! ఓ మాధవా, చక్రాన్ని ధరించినవాడా! నాతో కలిసి ఆడు, నీవే పురుషోత్తముడు!" అని పిలిచేవాడు.
సమమేవం ప్రగంతవ్యమావాభ్యాం మధుసూదన । ఏవమేవ సమాహ్వానం నామభిశ్చ హరేర్ద్విజః
"మనిద్దరం కలసి పోదాం, ఓ మధుసూదనా!" అని హరిదేవుని పేర్లతో తన మిత్రుడిని పిలిచేవాడు ఆ ద్విజుడు.
క్రీడనే పఠనే హాస్యే శయనే గీతప్రేక్షణే । యానే చ హ్యాసనే ధ్యానే మంత్రే జ్ఞానే సుకర్మసు
ఆడుతూనా, పాఠాలు చదువుతూనా, నవ్వుతూనా, పడుకుంటూనా, పాటలు చూస్తూనా, ప్రయాణించునా, కూర్చుంటూనా, ధ్యానించునా, మంత్రాలు జపించునా, జ్ఞానం సాధించునా, మంచి పనులు చేస్తూనా—
పశ్యత్యేవం వదత్యేవం జగన్నాథం జనార్దనమ్ । స ధ్యాయతే తమేకం హి విశ్వనాథం మహేశ్వరమ్
అతడు జగన్నాథుడిని, జనార్దనుడిని చూస్తూ, ఆయన గురించే మాట్లాడుతూ, ఆ విశ్వనాథుడిని, మహేశ్వరుడిని ధ్యానిస్తూ ఉంటాడు.
తృణే కాష్ఠే చ పాషాణే శుష్కే సార్ద్రే హి కేశవమ్ । పశ్యత్యేవం స ధర్మాత్మా గోవిందం కమలేక్షణమ్
పుల్లలోనైనా, కట్టెలోనైనా, రాయిలోనైనా, పొడిగా ఉన్నదానిలోనైనా, తడిగా ఉన్నదానిలోనైనా, ఆ ధర్మాత్ముడు కేశవుడిని, గోవిందుడిని, కమలనేత్రుడిని చూస్తాడు.
ఆకాశే భూమిమధ్యే తు పర్వతేషు వనేషు చ । జలే స్థలే చ పాషాణే జీవేష్వేవ మహామతిః
ఆకాశంలోనూ, భూమి మధ్యలోనూ, పర్వతాల్లోనూ, అడవుల్లోనూ, నీటిలోనూ, భూమిపై, రాయిలో, జీవుల్లో కూడా ఆ మహామతి ఆయనను దర్శిస్తాడు.
నృసింహం పశ్యతే విప్రః సువ్రతః సుమనాసుతః । బాలక్రీడాం సమాసాద్య రమత్యేవం దినేదినే
ఆ సువ్రతుడు, మంచి మనసున్న బ్రాహ్మణుడు నరసింహుడిని దర్శిస్తూ, బాలల ఆటల్లో పాల్గొని ప్రతి రోజూ ఆనందంగా గడుపుతాడు.
గీతైశ్చ గాయతే కృష్ణం సురాగైర్మధురాక్షరైః । తాలైర్లయసమాయుక్తైః సుస్వరైర్మూర్చ్ఛనాన్వితైః
అతడు కృష్ణుని గురించి మధురమైన, రాగభావంతో కూడిన, తాళం, లయతో, మధురమైన స్వరాలతో, రాగాలతో పాటలు పాడుతాడు.
సువ్రత ఉవాచ- ధ్యాయంతి వేదవిదుషః సతతం సురారిం యస్యాంగమధ్యే సకలం హి విశ్వమ్ । యోగేశ్వరం సకలపాపవినాశనం చ వ్రజామి శరణం మధుసూదనస్య
సువ్రతుడు ఇలా అన్నాడు— వేదాన్ని తెలిసినవారు ఎప్పుడూ దేవతలకు శత్రువైన వాడిని ధ్యానిస్తారు. ఆయన శరీరంలో మొత్తం విశ్వం ఉంది. యోగేశ్వరుడైన, పాపాలను నశింపజేసే మధుసూదనుని ఆశ్రయంగా నేను వెళ్తున్నాను.
లోకేషు యో హి సకలేష్వనువర్తతే యో లోకాశ్చ యస్మిన్నివసంతి సర్వే । దోషైర్విహీనమఖిలైః పరమేశ్వరం తం తస్యైవ పాదయుగలం సతతం నమామి
అన్ని లోకాల్లో వ్యాపించి, అన్ని లోకాలు ఆయనలోనే నివసించే, అన్ని దోషాల నుండి విముక్తుడైన పరమేశ్వరుని పాదయుగళానికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.
నారాయణం గుణనిధానమనంతవీర్యం వేదాంతశుద్ధమతయః ప్రపఠంతి నిత్యమ్ । సంసారసాగరమనంతమగాధదుర్గముత్తారణార్థమఖిలం శరణం ప్రపద్యే
నారాయణుడు గుణాలనిధి, అనంతవీర్యుడు, వేదాంతసారంగా పవిత్రమైనవాడు. పవిత్రమనస్సున్నవారు ఎల్లప్పుడూ ఆయనను స్మరిస్తారు. ఈ అంతులేని, లోతులేని, దుర్గమమైన సంసారసముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి నేను ఆయనను పూర్తిగా ఆశ్రయిస్తున్నాను.
యోగీంద్ర మానససరోవరరాజహంసం శుద్ధం ప్రభావమఖిలం సతతం హి యస్య । తస్యైవ పాదయుగలం విమలం విశాలం దీనస్య మేఽసురరిపో కురు తస్య రక్షామ్
ఓ అసురారిపూ! యోగుల మనస్సు సరస్సులో రాజహంసవంటి నీవు, ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమైన నీ మహిమను కలిగి ఉన్నావు. నీ విశాలమైన, నిర్మలమైన పాదయుగళ రక్షణ నాకు దయచేయుము.
ధ్యాయేఽఖిలస్య భువనం స్వపతిం చ దేవం దుఃఖాంధకారదలనార్థమిహైవ చంద్రమ్ । లోకస్య పాలనకృతే పరిణీతధర్మం సత్యాన్వితం సకలలోకగురుం సురేశమ్
ఈ లోకంలోని అన్ని భువనాలకు అధిపతియైన దేవుణ్ని, దుఃఖాంధకారాన్ని చంద్రుడిలా తొలగించేవాడిని, లోకాన్ని రక్షించేవాడిని, ధర్మంలో స్థిరుడైనవాడిని, సత్యంతో కూడినవాడిని, అన్ని లోకాలకు గురువైన దేవతాధిపతిని నేను ఇక్కడ ధ్యానిస్తున్నాను.
గాయామ్యహం సురసగీతకతాలమానైః శ్రీరంగమేకమనిశం భువనస్య దేవమ్ । అజ్ఞాననాశకమలం చ దినేశతుల్యమానందకందమఖిలం మహిమా సమేతమ్
నేను రాగభావంతో, తాళంతో కూడిన మధురమైన పాటలతో, రాత్రింబవళ్ళు శ్రీరంగంలోని ఏకైక దేవుడిని పాడుతుంటాను. ఆయన అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసేవాడు, సూర్యునిలా ప్రకాశించే వాడు, ఆనందానికి మూలమైనవాడు, సమస్త మహిమతో కూడినవాడు.
సంపూర్ణమేవమమృతస్యకలానిధానం తం గీతకౌశలమనన్యరసైః ప్రగాయే । యుక్తం స్వయోగకరణైః పరమార్థదృష్టిం విశ్వం స పశ్యతి చరాచరమేవ నిత్యమ్
అమృతస్వరూపంతో నిండినవాడు, సంగీతంలో నైపుణ్యంతో, ఇతర రుచుల్లో ఆసక్తి లేకుండా పాడుతూ, తన యోగ సాధనాలతో ఏకమై, ఎల్లప్పుడూ పరమార్థ దృష్టితో ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా చూస్తుంటాడు.
పశ్యంతి నైవ యమిహాథ సుపాపలోకాస్తం కేశవం శరణమేవముపైతి నిత్యమ్
ఈ లోకంలో దుష్టులు అతన్ని చూడలేరు; అయినా అతడు ఎప్పుడూ ఆ కేశవుని శరణు వెళ్తాడు.
కరాభ్యాం వాద్యమానస్తు తాలం తాలసమన్వితమ్ । గీతేనగాయతే కృష్ణం బాలకైః సహ మోదతే
తన చేతులతో తాళం వేసుకుంటూ, సమయానికి తగినట్టు, బాలురతో కలిసి కృష్ణుని గురించి పాడుతూ ఆనందిస్తాడు.
ఏవం క్రీడారతో నిత్యం బాలభావేన వై తదా । సువ్రతః సుమనాపుత్రో విష్ణుధ్యానపరాయణః
ఇలా బాలబావంతో ఎల్లప్పుడూ ఆటలలో మునిగిపోయి, సుమనా కుమారుడు, సువ్రతుడు, విష్ణు ధ్యానంలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.
క్రీడమానం ప్రాహ మాతా సువ్రతం చారులక్షణమ్ । భోజనం కురు మే వత్స క్షుధా త్వాం పరిపీడయేత్
ఆడుకుంటున్న తన కుమారుడైన సువ్రతుని చూసి, మాత తీయని లక్షణాలతో, "నా బిడ్డా, భోజనం చేయు, ఆకలి నిన్ను బాధించకముందే," అని అన్నది.
తామువాచ పునః ప్రాజ్ఞః సుమనా మాతరం పునః । మహామృతేన తృప్తోస్మి హరిధ్యానరసేన వై
అప్పుడు జ్ఞానవంతుడైన సుమనా తన తల్లిని ఇలా అన్నాడు: "తల్లి, నేను మహామృతంతో, హరిధ్యానరసంతో తృప్తిపడుతున్నాను."
భోజనాసనమారూఢో మిష్టమన్నం ప్రపశ్యతి । ఇదమన్నం స్వయం విష్ణురాత్మా హ్యన్నం సమాశ్రితః
భోజనానికి కూర్చొని, రుచికరమైన అన్నాన్ని చూసి, "ఈ అన్నం విష్ణువు స్వరూపమే; నిజంగా ఆత్మ అన్నంలోనే ఆశ్రయించిందని" భావించాడు.
ఆత్మరూపేణ యో విష్ణురనేనాన్నేన తృప్యతు । క్షీరసాగరసంవాసో యస్యైవ పరిసంస్థితః
"ఆత్మరూపంగా ఉన్న విష్ణువు ఈ అన్నంతో తృప్తి పొందాలి; పాలసముద్రంలో నివసించే, అందరూ ఆయనలోనే నిలిచినవాడు."