సుశీలా జ్ఞానసంపన్నాః సత్యధర్మరతాః సదా । సంభవంతి గృహే తస్య యస్య విష్ణుః ప్రసీదతి
ఎవరింట్లో మంచి స్వభావం ఉన్న, జ్ఞానం కలిగిన, సత్యధర్మాన్ని పాటించే పిల్లలు ఉంటారో, వారికి విష్ణువు అనుగ్రహిస్తాడు.
ధనం ధాన్యం కలత్రం తు పుత్రపౌత్రమనంతకమ్ । స భుంక్తే మర్త్యలోకే వై యస్య విష్ణుః ప్రసన్నవాన్
విష్ణువు అనుగ్రహించినవాడు ఈ మానవ లోకంలో ధనం, ధాన్యం, భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు, అంతులేని ఐశ్వర్యాన్ని అనుభవిస్తాడు.
వినా విష్ణోః ప్రసాదేన దారాపుత్రాన్న చాప్నుయాత్ । సుజన్మ చ కులం విప్ర తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విష్ణువు అనుగ్రహం లేకుండా భార్య, పిల్లలు, మంచి జన్మ, మంచి వంశం కూడా లభించవు బ్రాహ్మణా. అదే విష్ణువు పరమ పదం.
సోమశర్మోవాచ- పూర్వజన్మకృతం పాపం త్వయాఖ్యాతం చ మే మునే । శూద్రత్వేన తు విప్రేన్ద్ర మయైవ పరివర్జితమ్
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు—మునీశ్వరా! మీరు నా పూర్వజన్మలో చేసిన పాపాన్ని చెప్పారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నేను శూద్రుడిగా ఉన్నప్పుడు ఆ పాపాన్ని తప్పించుకున్నాను.
విప్రత్వం హి మయా ప్రాప్తం తత్కథం ద్విజసత్తమ । తత్సర్వం కారణం బ్రూహి జ్ఞానవిజ్ఞానపండిత
నిజంగా నేను బ్రాహ్మణ స్థితిని పొందాను. ఇది ఎలా జరిగింది, ద్విజశ్రేష్ఠా? దయచేసి, దీనికి పూర్తి కారణం ఏమిటో చెప్పు, జ్ఞానవిజ్ఞానంలో నిపుణుడవు కదా.
వసిష్ఠ ఉవాచ-। యత్త్వయా చేష్టితం పూర్వం కర్మధర్మాశ్రితంద్విజ । తదహం సంప్రవక్ష్యామి శ్రూయతాం యది మన్యసే
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — నీవు గతంలో చేసిన కార్యధర్మాలకు సంబంధించిన పనులను నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను. వినాలని అనుకుంటే శ్రద్ధగా విను.
బ్రాహ్మణః కశ్చిదనఘః సదాచారః సుపండితః । విష్ణుభక్తస్తు ధర్మాత్మా నిత్యం విష్ణుపరాయణః
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు పాపరహితుడు, మంచి ఆచారాన్ని పాటించేవాడు, ఎంతో పండితుడు, విష్ణుభక్తుడు, ధర్మబద్ధుడూ, ఎప్పుడూ విష్ణువులోనే మనస్సు పెట్టేవాడు.
యాత్రావ్యాజేన తీర్థానాం భ్రమత్యేకః సమేదినీమ్ । అటమానః సమాయాతస్తవ గేహం మహామతిః
యాత్ర పేరుతో ఆ మహాత్ముడు ఎన్నో రోజుల పాటు పవిత్ర క్షేత్రాలలో ఒంటరిగా తిరిగి, చివరికి నీ ఇంటికి వచ్చాడు.
యాచితం స్థానమేకం వై వాసార్థం ద్విజసత్తమ । తవైవ భార్యయా దత్తం త్వయా చ సహ పుత్రకైః
ఆ బ్రాహ్మణుడు నివాసానికి ఒక చోటు అడిగాడు. నీ భార్యతో పాటు నీవు, నీ పిల్లలతో కలిసి ఆ స్థలాన్ని అతనికి ఇచ్చారు.
ఏయతామేయతాం బ్రహ్మన్సుఖేన సుగృహే మమ । వైష్ణవం బ్రాహ్మణం పుణ్యమిత్యువాచ పునః పునః
ఆ బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా, నేను నీ మంచి ఇంట్లో సంతోషంగా ఉండనివ్వు. ఈ వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడు నిజంగా పుణ్యవంతుడు.'
సుఖేన స్థీయతామత్ర గృహోయం తవ సువ్రత । అద్య ధన్యోస్మ్యహం పుణ్యమద్య తీర్థమహం గతః
'ఇక్కడ సుఖంగా ఉండు. ఈ ఇల్లు నీదే, సద్బ్రతుడా. నేడు నేను ధన్యుడిని, నేడు నాకు పుణ్యం లభించింది, నేడు నేను పవిత్ర క్షేత్రాన్ని చేరాను.'
అద్య తీర్థఫలం ప్రాప్తం తవాంఘ్రిద్వయదర్శనాత్ । గవాం స్థానం వరం పుణ్యం నివాసాయ నివేదితమ్
'నేడు నీ రెండు పాదాలను దర్శించటం వలన నాకు యాత్ర ఫలం లభించింది. ఆ గోవుల పవిత్ర స్థలాన్ని నీ నివాసానికి సమర్పించాను.'
అంగసంవాహనం కృత్వా పాదౌ చైవ ప్రమర్దితౌ । క్షాలితౌ చపునస్తోయైః స్నాతః పాదోదకేన హి
అతని అవయవాలను మర్దనం చేసి, పాదాలను బాగా నలికి, మళ్లీ నీళ్లతో కడిగి, ఆ నీటితో అతడు స్నానం చేశాడు.
సద్యో ఘృతం దధిక్షీరమన్నం తక్రం ప్రదత్తవాన్ । తస్మై చ బ్రాహ్మణాయైవ భవానిత్థం మహాత్మనే
వెంటనే నీవు ఆ మహాత్మ బ్రాహ్మణుడికి నెయ్యి, పెరుగు, పాలు, అన్నం, మజ్జిగ ఇచ్చావు.
ఏవం సంతోషితో విప్రస్త్వయా చ సహ భార్యయా । పుత్రైః సార్ధం మహాభాగో వైష్ణవో జ్ఞానపండితః
ఈ విధంగా, నీవు నీ భార్య, పిల్లలతో కలిసి ఆ వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడిని సంతోషపరిచావు.
అథ ప్రభాతే సంప్రాప్తే దినే పుణ్యే సుభాగ్యదే । ఆషాఢస్య తు శుద్ధస్యైకాదశీ పాపనాశనీ
తర్వాత, శుభదాయకమైన దినం ఉదయించింది. అది ఆశాఢ మాసంలోని పవిత్రమైన పదకొండవ తిథి, పాపాలను తొలగించే రోజు.
తస్మిన్దినే సుసంప్రాప్తా సర్వపాతకనాశినీ । యస్యాం దేవో హృషీకేశో యోగనిద్రాం ప్రగచ్ఛతి
ఆ రోజు, అన్ని పాపాలను హరించే రోజు వచ్చింది. ఆ రోజున దేవుడు హృషీకేశుడు యోగనిద్రలోకి వెళ్ళుతాడు.
తాం ప్రాప్య చ తతో లోకాస్తత్యజుర్బుద్ధిపండితాః । గృహస్య సర్వకర్మాణి విష్ణుధ్యానరతా ద్విజ
ఆ పవిత్రమైన రోజున, జ్ఞానులు గృహకార్యాలన్నింటినీ వదిలిపెట్టి, విష్ణువును ధ్యానిస్తూ ఉండిపోయారు.
ఉత్సవం పరమం చక్రుర్గీతమంగలవాదనైః । స్తువంతి బ్రాహ్మణాః సర్వే వేదైః స్తోత్రైః సుమంగలైః
అందరూ గొప్ప ఉత్సవాన్ని పాటలు, మంగళవాయిద్యాలతో జరిపారు. బ్రాహ్మణులు వేదమంత్రాలు, మంగళశ్లోకాలతో విష్ణువును స్తుతించారు.
ఏవం మహోత్సవం ప్రాప్య స చ బ్రాహ్మణసత్తమః । తస్మిన్దినే స్థితస్తత్ర సంప్రాప్తం సముపోషణమ్
అలా ఆ మహోత్సవాన్ని అందుకుని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆ రోజంతా అక్కడే ఉండి, ఉపవాసాన్ని ఆచరించాడు.
ఏకాదశ్యాస్తు మాహాత్మ్యం పఠితం బ్రాహ్మణేన వై । భార్యా పుత్రైః సుతైః సార్ద్ధం శ్రుతం ధర్మమనుత్తమమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఏకాదశి మహిమను చదివి వినిపించాడు. భార్య, పిల్లలతో కలిసి ఆ ఉత్తమమైన ధర్మాన్ని వినారు.
శ్రుతే తస్మిన్మహాపుణ్యే భార్యా పుత్రైస్తు ప్రేరితః । సంసర్గాదస్య విప్రస్య వ్రతమేతత్సమాచర
ఆ మహాపుణ్యమైన విషయాన్ని విని, భార్య, పిల్లలు ప్రేరేపించగా, ఆ బ్రాహ్మణుడి సహవాసంలో నీవు ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించావు.
తదాకర్ణ్య మహద్వాక్యం సర్వపుణ్యప్రదాయకమ్ । వ్రతమేతం కరిష్యామి ఇతి నిశ్చితమానసః
ఆ గొప్ప మాట విని, అన్ని పుణ్యాలను ఇచ్చే ఆ మాటను గమనించి, "ఈ వ్రతాన్ని నేను తప్పక చేయాలి" అని మనసులో నిశ్చయించుకున్నాడు.
భార్యా పుత్రైః సమం గత్వా నద్యాం స్నానం కృతం త్వయా । హృష్టేన మనసా విప్ర పూజితో మధుసూదనః
భార్య, కుమారులతో కలిసి నదిలో స్నానం చేసి, ఆనందభరితమైన హృదయంతో, బ్రాహ్మణా, మధుసూదనుని పూజించావు.
సర్వోపహారైః పుణ్యైశ్చ గంధధూపాదిభిస్తథా । రాత్రౌ జాగరణం కృత్వా నృత్యగీతాదిభిస్తథా
అన్ని విధాలైన పుణ్యఫలములు కలిగిన నైవేద్యాలతో, పరిమళాలు, ధూపాదులతో పాటు, రాత్రంతా నృత్యం, పాటలు మొదలైనవాటితో జాగరణ చేశావు.
బ్రాహ్మణస్య ప్రసంగేన నద్యాం స్నానం పునః కృతమ్ । పూజితో దేవదేవేశః పుష్పధూపాదిమంగలైః
బ్రాహ్మణుని సాంగత్యంతో మళ్లీ నదిలో స్నానం చేసి, పుష్పాలు, ధూపం, మంగళద్రవ్యాలతో దేవదేవుని పూజించావు.
భక్త్యా ప్రణమ్య గోవిందం స్నాపయిత్వా పునః పునః । నిర్వాపం తాదృశం దత్తం బ్రాహ్మణాయ మహాత్మనే
భక్తితో గోవిందుని వందించి, పునఃపునః అభిషేకం చేసి, అటువంటి నైవేద్యాన్ని మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునికి సమర్పించావు.
భక్త్యా ప్రణమ్య తం విప్రం దత్తా తస్మై సుదక్షిణా । కృతవాన్పారణం విప్ర పుత్రైర్భార్యాదిభిః సమమ్
భక్తితో ఆ బ్రాహ్మణునికి వందించి, మంచి దక్షిణా ఇచ్చి, కుమారులు, భార్యతో కలిసి పారణం నిర్వహించావు.
ప్రేషితో భక్తిపూర్వేణ సద్భావేన త్వయైవ సః । ఏవం వ్రతం సమాచీర్ణం త్వయా వై ద్విజసత్తమ
భక్తితో, సత్యభావంతో, నీవే అతడిని పంపించావు. అలా ఈ వ్రతాన్ని నీవు సముచితంగా ఆచరించావు, ద్విజశ్రేష్ఠా.
సంగత్యా బ్రాహ్మణస్యైవ విష్ణోశ్చైవ ప్రసాదతః । భవాన్బ్రాహ్మణతాం ప్రాప్తః సత్యధర్మసమన్వితః
బ్రాహ్మణుని సాంగత్యం వల్ల, విష్ణువుని కృపతో, నీవు బ్రాహ్మణత్వాన్ని, సత్యధర్మాలతో కూడిన జీవితాన్ని పొందావు.