సర్వపాపసమాచారో నీయతే యమకింకరైః । యమం పశ్యతి దుష్టాత్మా కృష్ణాంజనచయోపమమ్
అన్ని రకాల పాపాలు చేసినవాడిని యముని సేవకులు లాగిపోతారు. ఆ దుష్టాత్ముడు నల్ల మజ్జిగ వంటి యముని దర్శిస్తాడు.
తముగ్రం దారుణం భీమం భీమదూతైః సమావృతమ్ । సర్వవ్యాధిసమాకీర్ణం చిత్రగుప్తసమన్వితమ్
అతడు భయంకరమైన, ఘోరమైన, భయపెట్టే యముని, భయానక దూతలతో చుట్టుముట్టబడి, అన్ని రకాల వ్యాధులతో నిండిన, చిత్రగుప్తుడితో కూడినవాడిని చూస్తాడు.
ఆరూఢం మహిషం దేవం ధర్మరాజం ద్విజోత్తమ । దంష్ట్రాకరాలమత్యుగ్రం తస్యాస్యం కాలసంనిభమ్
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అతడు మహిషంపై కూర్చున్న ధర్మరాజును చూచాడు. ఆయన ముఖం భయంకరంగా, పెద్ద దంతాలతో, మరణాన్ని పోలినట్లు ఉగ్రంగా కనిపించింది.
పీతవాసం గదాహస్తం రక్తగంధానులేపనమ్ । రక్తమాల్యకృతాభూషం గదాహస్తం భయంకరమ్
ఆయన పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చేతిలో గదా పట్టుకుని, శరీరమంతా ఎర్ర గంధాన్ని రాసుకుని, ఎర్ర పూలతో అలంకరించబడి, భయపెట్టే రూపంలో నిలిచివున్నాడు.
ఏవంవిధం మహాకాయం యమం పశ్యతి దుర్మతిః । తం దృష్ట్వా సమనుప్రాప్తం సర్వధర్మబహిష్కృతమ్
అలా మహా శరీరంతో యముడిని ఆ దుర్మార్గుడు చూస్తాడు. అతడిని దగ్గరకి వస్తున్నట్టు చూసి, అన్ని ధర్మాలనుండి తన్నివేయబడ్డాడని గ్రహిస్తాడు.
యమః పశ్యతి తం దుష్టం పాపిష్ఠం ధర్మకంటకమ్ । శాసయేత్తు మహాదుఃఖైః పీడాభిర్దారుముద్గలైః
యముడు ఆ దుష్టుడిని, పాపిష్ఠుడిని, ధర్మానికి శత్రువైనవాడిని చూసి, అతడిని గొప్ప బాధలతో, హింసలతో, క్రూరమైన దండాలతో శిక్షిస్తాడు.
యావద్యుగసహస్రాంతం తావత్కాలం ప్రపచ్యతే । నానావిధే చ నరకే పచ్యతే చ పునః పునః
వెయ్యు యుగాలంతకాలం అతడు అలా నరకంలో కడగబడతాడు. ఎన్నోరకాల నరకాల్లో తిరిగి తిరిగి హింసించబడతాడు.
నారకీం యాతి వై యోనిం కృమికోటిషు పాపకృత్ । అమేధ్యే పచ్యతే నిత్యం హాహాభూతో విచేతనః
పాపం చేసినవాడు కోట్ల కీటకాలలో ఒక నరక జన్మను పొందుతాడు. అపవిత్ర స్థలంలో ఎప్పుడూ కాలిపోతూ, బాధతో అరుస్తూ, జ్ఞానం కోల్పోతాడు.
మరణం చ స పాపాత్మా ఏవం యాతి సునిశ్చితమ్ । ఏవం పాపస్య సంయోగం భుంక్తే చైవ సు దుర్మతిః
అటువంటి పాపాత్ముడు తప్పక అలాంటి మరణాన్ని పొందుతాడు. అలా ఆ దుర్మతి తన పాపఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
పునర్జన్మ ప్రవక్ష్యామి యాసు యోనిషు యాతి చ । శునాం యోనిశతం ప్రాప్య భుంక్తే వై పాతకం పునః
ఇప్పుడు అతడు ఏ జన్మలు పొందుతాడో చెబుతాను. వంద సార్లు కుక్కగా పుట్టి, మళ్లీ పాపాన్ని అనుభవిస్తాడు.
వ్యాఘ్రో భవతి దుష్టాత్మా రాసభీం యాతి వై పునః । మార్జార శూకరీం యోనిం సర్పయోనిం తథైవ చ
ఆ దుష్టాత్ముడు పులిగా అవుతాడు, మళ్లీ గాడిదగా, పిల్లిగా, పంది జన్మగా, సర్ప జన్మగా కూడా పుడతాడు.
నానాభేదాసు సర్వాసు తిర్యక్షు చ పునః పునః । పాపపక్షిషు సంయాతి అన్యాసు మహతీషు చ
అతడు ఎన్నోరకాల జంతువులలో, పాపపక్షుల్లో, ఇతర పెద్ద రూపాల్లో కూడా పునఃపునః జన్మిస్తాడు.
చాండాల భిల్లయోనిం చ పులిందీం యాతి పాపకృత్ । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం పాపినాం జన్మ చైవ హి
పాపం చేసినవాడు చాండాల, భిల్ల, పులింద జన్మలను పొందుతాడు. పాపుల జన్మ గురించి నేను నీకు మొత్తం వివరించాను.
మరణే శృణు కాంత త్వం చేష్టాం తేషాం సుదారుణామ్ । పాపపుణ్యసమాచారస్తవాగ్రే కథితో మయా
ప్రియమైనవాడా, మరణ సమయంలో వారి అత్యంత భయంకరమైన స్థితిని విను. పుణ్యపాపాల కార్యాలను నీకు వివరించాను.
అన్యదేవం ప్రవక్ష్యామి యది పృచ్ఛసి మానద
మరొకటి చెబుతాను, నీవు అడిగితే, ఓ గౌరవప్రదాతా.
సోమశర్మోవాచ- సర్వం దేవి సమాఖ్యాతం ధర్మసంస్థానముత్తమమ్ । కథం పుత్రమహం వింద్యాం సర్వజ్ఞం గుణసంయుతమ్
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — ఓ దేవీ, నీవు నాకు ధర్మానికి సంబంధించిన గొప్ప విషయాన్ని పూర్తిగా వివరించావు. జ్ఞానం, గుణాలతో నిండిన కుమారుడిని నేను ఎలా పొందగలను?
వద త్వం మే మహాభాగే యది జానాసి సువ్రతే । దానధర్మాదికం భద్రే పరత్రేహ న సంశయః
ఓ మహాభాగ్యవతీ, నీకు తెలుసు కదా, చెప్పు. దానం, ధర్మం మొదలైనవి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ సందేహం లేదు.
సుమనోవాచ- వసిష్ఠం గచ్ఛ ధర్మజ్ఞం తం ప్రార్థయ మహామునిమ్ । తస్మాత్ప్రాప్స్యసి వై పుత్రం ధర్మజ్ఞం ధర్మవత్సలమ్
సుమన ఇలా అన్నది — నీవు ధర్మాన్ని తెలిసిన వసిష్ఠుడి వద్దకు వెళ్లి, ఆ మహామునిని ప్రార్థించు. ఆయన ద్వారా నీకు ధర్మాన్ని తెలిసిన, ధర్మాన్ని ప్రేమించే కుమారుడు కలుగుతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే తయా వాక్యే సోమశర్మా ద్విజోత్తమః । ఏవం కరిష్యే కల్యాణి తవ వాక్యం న సంశయః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఆమె మాటలు విన్న సోమశర్మ, ద్విజశ్రేష్ఠుడు, 'నీ మాట తప్పకుండా పాటిస్తాను, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీ మాటల్లో సందేహం లేదు' అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా జగామాశు సోమశర్మా ద్విజోత్తమః । వసిష్ఠం సర్వవేత్తారం దివ్యం తం తపతాం వరమ్
అలా చెప్పి, సోమశర్మ ద్విజశ్రేష్ఠుడు, అంతటా తెలిసిన, దివ్యమైన, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుని వద్దకు త్వరగా వెళ్లాడు.
గంగాతీరే స్థితం పుణ్యమాశ్రమస్థం ద్విజోత్తమమ్ । తేజోజ్వాలాసమాకీర్ణం ద్వితీయమివ భాస్కరమ్
గంగానది ఒడ్డున ఉన్న పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో వెలుగుతో మెరిసిపోతున్న, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఒక మహర్షి నిలబడి ఉన్నాడు. ఆయన చుట్టూ ప్రకాశం పరచి, ఇంకొక సూర్యుడిలా కనిపిస్తున్నాడు.
రాజమానం మహాత్మానం బ్రహ్మణ్యం చ ద్విజోత్తమమ్ । భక్త్యా ప్రణమ్య విప్రేశం దండవచ్చ పునః పునః
ఆ మహాత్ముడిని, మహిమాన్వితుడిని, బ్రాహ్మణ ధర్మానికి నిబద్ధుడైన మహర్షిని చూసిన రాజు, భక్తితో ఆ బ్రాహ్మణాధిపతికి పాదాభివందనం చేసి, పునఃపునః నమస్కరించాడు.
తమువాచ మహాతేజా బ్రహ్మసూనురకల్మషః । ఉపావిశాసనే పుణ్యే సుఖేన సుమహామతే
పాపరహితుడైన బ్రహ్మ కుమారుడు, మహా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహామతి! ఈ పవిత్ర ఆసనంపై సుఖంగా కూర్చో.'
ఏవముక్త్వా స యోగీంద్రః పునః ప్రాహ తపోధనమ్ । గృహే పుత్రేషు తే వత్స దారభృత్యేషు సర్వదా
ఇలా చెప్పిన యోగీశ్వరుడు మళ్లీ ఆ తపస్విని అడిగాడు: 'బిడ్డా! నీ ఇంట్లో, పిల్లలతో, భార్యతో, సేవకులతో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా? ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉన్నారా?'
క్షేమమస్తి మహాభాగ పుణ్యకర్మసు చాగ్నిషు । నిరామయోసి చాంగేషు ధర్మం పాలయసే సదా
'ఓ మహాభాగ! నీ పుణ్యకర్మలు, హోమాగ్నులు అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా? నీ శరీరంలో ఎలాంటి వ్యాధి లేకుండా ఉన్నావా? నీవు ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నావా?'
ఏవముక్త్వా మహాప్రాజ్ఞః పునః ప్రాహ సుశర్మణమ్ । కిం కరోమి ప్రియం కార్యం సుప్రియం తే ద్విజోత్తమ
అలా అడిగిన తర్వాత, ఆ మహాపండితుడు మళ్లీ సుశర్మన్ను ఇలా అడిగాడు: 'ఓ ద్విజశ్రేష్ఠ! నేను నీకు ఏది ప్రీతికరంగా, అత్యంత ఇష్టంగా చేయగలను చెప్పు.'
ఏవం సంభాషితం విప్రం విరరామ స కుంభజః । తస్మిన్నుక్తే మహాభాగే వసిష్ఠే మునిపుంగవే
అలా అడిగాక, కుంభజుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడటం ఆపాడు. ఆ సమయంలో మహాభాగుడైన వసిష్ఠుడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు, ఇలా అడిగబడ్డాడు.
స హోవాచ మహాత్మానం వసిష్ఠం తపతాం వరమ్ । భగవఞ్ఛ్రూయతాం వాక్యం సుప్రసన్నేన చేతసా
అతడు మహాత్ముడైన వసిష్ఠుని, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైనవారిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు: 'భగవంతుడా! మీరు నా మాటలు ప్రశాంతమైన మనసుతో వినండి.'
యది మే సుప్రియం కార్యం త్వయైవ మునిపుంగవ । మమ ప్రశ్నార్థసందేహం విచ్ఛేదయ ద్విజోత్తమ
'ఓ మునిశ్రేష్ఠా! మీరు నిజంగా నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది చేయాలనుకుంటే, నా ప్రశ్నకు, సందేహానికి సమాధానం చెప్పండి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా!'
దారిద్ర్యం కేన పాపేన పుత్రసౌఖ్యం కథం నహి । ఏతన్మే సంశయం తాత కస్మాత్పాపాద్వదస్వ మే
'ఏ పాపం వల్ల దారిద్ర్యం వస్తుంది? ఎందుకు కుమారుల వల్ల సంతోషం ఉండదు? తండ్రీ! ఈ సందేహానికి కారణమైన పాపం ఏదో నాకు చెప్పండి.'