తస్య ప్రాణాన గచ్ఛంతి బహుపీడాసమాకులాః । పతతే కంపతే చైవ మూర్చ్ఛతే చ పునఃపునః
అతని ప్రాణాలు ఎన్నో బాధలతో కలవరపడి బయటకు పోతాయి. అతను పడిపోతూ, వణికిపోతూ, మళ్లీ మళ్లీ మూర్చపోతాడు.
ఏవం పీడాసమాయుక్తో దుఃఖం భుంక్తేతి మోహితః । తస్య ప్రాణాః సుదుఃఖేన మహాకష్టైః ప్రచాలితాః
ఇలా బాధతో నిండినవాడు మాయలో పడిపోయి దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తాడు. అతని ప్రాణాలు తీవ్రమైన కష్టం వల్ల బలహీనపడతాయి.
అపానమార్గమాశ్రిత్య శృణు కాంత ప్రయాంతి తే । ఏవం ప్రాణీ మహాముగ్ధో లోభమోహసమన్వితః
ప్రియమైనవాడా, ఆ ప్రాణాలు కిందికి పోయే మార్గాన్ని ఆశ్రయించి ఎలా వెళ్ళిపోతాయో విను. లోభం, మాయ వల్ల బాగా మోసపోయిన జీవి ఇలా పోతాడు.
నీయతే యమదూతైస్తు తస్య దుఃఖం వదామ్యహమ్
అతనిని యమదూతలు తీసుకెళ్తారు. అతని దుఃఖాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.
సుమనోవాచ- అంగారసంచయే మార్గే ఘృష్యమాణో హి నీయతే । దహ్యమానః స దుష్టాత్మా చేష్టమానః పునః పునః
సుమనా ఇలా అన్నాడు — అంగారాలతో నిండిన మార్గంలో లాగుతూ, దహించుకుంటూ, ఆ దుష్టాత్ముడు మళ్లీ మళ్లీ తపిస్తూ తీసుకెళ్తారు.
యత్రాతపో మహాతీవ్రో ద్వాదశాదిత్యతాపితః । నీయతే తేన మార్గేణ సంతప్తః సూర్యరశ్మిభిః
అక్కడ భయంకరమైన వేడి ఉంటుంది, పన్నెండు సూర్యుల తాపంతో కాలిపోతూ, ఆ మార్గంలో సూర్యకిరణాలతో బాధపడుతూ తీసుకెళ్తారు.
పర్వతేష్వేవ దుర్గేషు ఛాయాహీనేషు దుర్మతిః । నీయతే తేన మార్గేణ క్షుధాతృష్ణాప్రపీడితః
ఛాయలేని కఠినమైన కొండల్లో, ఆ దుర్మతి ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ ఆ మార్గంలో తీసుకెళ్తారు.
స దూతైర్హన్యమానస్తు గదాఖడ్గైః పరశ్వధైః । కశాభిస్తాడ్యమానస్తు నింద్యమానస్తు దూతకైః
అక్కడ దూతలు గదా, ఖడ్గం, పరశు వంటి ఆయుధాలతో కొడుతూ, కొరడాలతో తాడిస్తూ, దూషిస్తూ అతనిని పీడిస్తారు.
తతః శీతమయే మార్గే వాయునా సేవ్యతే పునః । తేన శీతేన దుఃఖీ స భూత్వా యాతి న సంశయః
తర్వాత చలితో నిండిన మార్గంలో, గాలితో మళ్లీ బాధపెడతారు. ఆ చలితో అతడు నిస్సహాయంగా బాధపడతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు.
ఆకృష్యమాణో దూతైస్తు నానాదుర్గేషు నీయతే । ఏవం పాపీ స దుష్టాత్మా దేవబ్రాహ్మణనిందకః
దూతలు లాగుతూ, అనేక కఠినమైన ప్రదేశాల్లో అతడిని తీసుకెళ్తారు. దేవతలు, బ్రాహ్మణులను నిందించిన ఆ పాపి, దుష్టాత్ముడు ఇలాంటి బాధలు అనుభవిస్తాడు.
సర్వపాపసమాచారో నీయతే యమకింకరైః । యమం పశ్యతి దుష్టాత్మా కృష్ణాంజనచయోపమమ్
అన్ని రకాల పాపాలు చేసినవాడిని యముని సేవకులు లాగిపోతారు. ఆ దుష్టాత్ముడు నల్ల మజ్జిగ వంటి యముని దర్శిస్తాడు.
తముగ్రం దారుణం భీమం భీమదూతైః సమావృతమ్ । సర్వవ్యాధిసమాకీర్ణం చిత్రగుప్తసమన్వితమ్
అతడు భయంకరమైన, ఘోరమైన, భయపెట్టే యముని, భయానక దూతలతో చుట్టుముట్టబడి, అన్ని రకాల వ్యాధులతో నిండిన, చిత్రగుప్తుడితో కూడినవాడిని చూస్తాడు.
ఆరూఢం మహిషం దేవం ధర్మరాజం ద్విజోత్తమ । దంష్ట్రాకరాలమత్యుగ్రం తస్యాస్యం కాలసంనిభమ్
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అతడు మహిషంపై కూర్చున్న ధర్మరాజును చూచాడు. ఆయన ముఖం భయంకరంగా, పెద్ద దంతాలతో, మరణాన్ని పోలినట్లు ఉగ్రంగా కనిపించింది.
పీతవాసం గదాహస్తం రక్తగంధానులేపనమ్ । రక్తమాల్యకృతాభూషం గదాహస్తం భయంకరమ్
ఆయన పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చేతిలో గదా పట్టుకుని, శరీరమంతా ఎర్ర గంధాన్ని రాసుకుని, ఎర్ర పూలతో అలంకరించబడి, భయపెట్టే రూపంలో నిలిచివున్నాడు.
ఏవంవిధం మహాకాయం యమం పశ్యతి దుర్మతిః । తం దృష్ట్వా సమనుప్రాప్తం సర్వధర్మబహిష్కృతమ్
అలా మహా శరీరంతో యముడిని ఆ దుర్మార్గుడు చూస్తాడు. అతడిని దగ్గరకి వస్తున్నట్టు చూసి, అన్ని ధర్మాలనుండి తన్నివేయబడ్డాడని గ్రహిస్తాడు.
యమః పశ్యతి తం దుష్టం పాపిష్ఠం ధర్మకంటకమ్ । శాసయేత్తు మహాదుఃఖైః పీడాభిర్దారుముద్గలైః
యముడు ఆ దుష్టుడిని, పాపిష్ఠుడిని, ధర్మానికి శత్రువైనవాడిని చూసి, అతడిని గొప్ప బాధలతో, హింసలతో, క్రూరమైన దండాలతో శిక్షిస్తాడు.
యావద్యుగసహస్రాంతం తావత్కాలం ప్రపచ్యతే । నానావిధే చ నరకే పచ్యతే చ పునః పునః
వెయ్యు యుగాలంతకాలం అతడు అలా నరకంలో కడగబడతాడు. ఎన్నోరకాల నరకాల్లో తిరిగి తిరిగి హింసించబడతాడు.
నారకీం యాతి వై యోనిం కృమికోటిషు పాపకృత్ । అమేధ్యే పచ్యతే నిత్యం హాహాభూతో విచేతనః
పాపం చేసినవాడు కోట్ల కీటకాలలో ఒక నరక జన్మను పొందుతాడు. అపవిత్ర స్థలంలో ఎప్పుడూ కాలిపోతూ, బాధతో అరుస్తూ, జ్ఞానం కోల్పోతాడు.
మరణం చ స పాపాత్మా ఏవం యాతి సునిశ్చితమ్ । ఏవం పాపస్య సంయోగం భుంక్తే చైవ సు దుర్మతిః
అటువంటి పాపాత్ముడు తప్పక అలాంటి మరణాన్ని పొందుతాడు. అలా ఆ దుర్మతి తన పాపఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
పునర్జన్మ ప్రవక్ష్యామి యాసు యోనిషు యాతి చ । శునాం యోనిశతం ప్రాప్య భుంక్తే వై పాతకం పునః
ఇప్పుడు అతడు ఏ జన్మలు పొందుతాడో చెబుతాను. వంద సార్లు కుక్కగా పుట్టి, మళ్లీ పాపాన్ని అనుభవిస్తాడు.
వ్యాఘ్రో భవతి దుష్టాత్మా రాసభీం యాతి వై పునః । మార్జార శూకరీం యోనిం సర్పయోనిం తథైవ చ
ఆ దుష్టాత్ముడు పులిగా అవుతాడు, మళ్లీ గాడిదగా, పిల్లిగా, పంది జన్మగా, సర్ప జన్మగా కూడా పుడతాడు.
నానాభేదాసు సర్వాసు తిర్యక్షు చ పునః పునః । పాపపక్షిషు సంయాతి అన్యాసు మహతీషు చ
అతడు ఎన్నోరకాల జంతువులలో, పాపపక్షుల్లో, ఇతర పెద్ద రూపాల్లో కూడా పునఃపునః జన్మిస్తాడు.
చాండాల భిల్లయోనిం చ పులిందీం యాతి పాపకృత్ । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం పాపినాం జన్మ చైవ హి
పాపం చేసినవాడు చాండాల, భిల్ల, పులింద జన్మలను పొందుతాడు. పాపుల జన్మ గురించి నేను నీకు మొత్తం వివరించాను.
మరణే శృణు కాంత త్వం చేష్టాం తేషాం సుదారుణామ్ । పాపపుణ్యసమాచారస్తవాగ్రే కథితో మయా
ప్రియమైనవాడా, మరణ సమయంలో వారి అత్యంత భయంకరమైన స్థితిని విను. పుణ్యపాపాల కార్యాలను నీకు వివరించాను.
అన్యదేవం ప్రవక్ష్యామి యది పృచ్ఛసి మానద
మరొకటి చెబుతాను, నీవు అడిగితే, ఓ గౌరవప్రదాతా.
సోమశర్మోవాచ- సర్వం దేవి సమాఖ్యాతం ధర్మసంస్థానముత్తమమ్ । కథం పుత్రమహం వింద్యాం సర్వజ్ఞం గుణసంయుతమ్
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — ఓ దేవీ, నీవు నాకు ధర్మానికి సంబంధించిన గొప్ప విషయాన్ని పూర్తిగా వివరించావు. జ్ఞానం, గుణాలతో నిండిన కుమారుడిని నేను ఎలా పొందగలను?
వద త్వం మే మహాభాగే యది జానాసి సువ్రతే । దానధర్మాదికం భద్రే పరత్రేహ న సంశయః
ఓ మహాభాగ్యవతీ, నీకు తెలుసు కదా, చెప్పు. దానం, ధర్మం మొదలైనవి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ సందేహం లేదు.
సుమనోవాచ- వసిష్ఠం గచ్ఛ ధర్మజ్ఞం తం ప్రార్థయ మహామునిమ్ । తస్మాత్ప్రాప్స్యసి వై పుత్రం ధర్మజ్ఞం ధర్మవత్సలమ్
సుమన ఇలా అన్నది — నీవు ధర్మాన్ని తెలిసిన వసిష్ఠుడి వద్దకు వెళ్లి, ఆ మహామునిని ప్రార్థించు. ఆయన ద్వారా నీకు ధర్మాన్ని తెలిసిన, ధర్మాన్ని ప్రేమించే కుమారుడు కలుగుతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే తయా వాక్యే సోమశర్మా ద్విజోత్తమః । ఏవం కరిష్యే కల్యాణి తవ వాక్యం న సంశయః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఆమె మాటలు విన్న సోమశర్మ, ద్విజశ్రేష్ఠుడు, 'నీ మాట తప్పకుండా పాటిస్తాను, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీ మాటల్లో సందేహం లేదు' అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా జగామాశు సోమశర్మా ద్విజోత్తమః । వసిష్ఠం సర్వవేత్తారం దివ్యం తం తపతాం వరమ్
అలా చెప్పి, సోమశర్మ ద్విజశ్రేష్ఠుడు, అంతటా తెలిసిన, దివ్యమైన, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుని వద్దకు త్వరగా వెళ్లాడు.