జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నః స్మరన్దేవం జనార్దనమ్ । తైః సార్ద్ధం తు ప్రయాత్యేవం సంతుష్టో హృష్టమానసః
జ్ఞానం, వివేకం కలిగి, జనార్దనుని దేవుడిగా స్మరిస్తూ, సంతోషంగా, హర్షభరిత హృదయంతో వారితో కలిసి వెళ్ళిపోతాడు.
ఏకత్వం జాయతే తత్ర త్యజతః స్వంకలేవరమ్ । దశమద్వారమాశ్రిత్య ఆత్మా తస్య స గచ్ఛతి
తన శరీరాన్ని విడిచే సమయంలో అక్కడ ఏకత్వం కలుగుతుంది; పదవ ద్వారం ఆశ్రయించి అతని ఆత్మ వెళ్ళిపోతుంది.
శిబికా తస్య ఆయాతి హంసయానం మనోహరమ్ । విమానమేవ చాయాతి హయో వా గజ ఉత్తమః
అతనికోసం శిఖరం, హంసవాహనం, ఆకర్షణీయమైన విమానం, లేదా మంచి గుర్రము, ఉత్తమమైన ఏనుగు వస్తాయి.
ఛత్రేణ ధ్రియమాణేన చామరైర్వ్యజనైస్తథా । వీజ్యమానః స పుణ్యాత్మా పుణ్యైరేవం సమంతతః
ఒక గొడుగు పట్టి, చామరాలతో వడివీశుతూ, ఆ పుణ్యాత్ముడిని చుట్టూ ఉన్న పుణ్యులు ఘనంగా సత్కరిస్తారు.
గీయమానస్తు ధర్మాత్మా స్తూయమానస్తు పండితైః । బందిభిశ్చారణైర్దివ్యైర్బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః
ఆ ధర్మాత్ముడిని పండితులు, దివ్య బందులు, వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు పాటలు పాడుతూ, స్తుతిస్తూ ఘనత చాటుతారు.
సాధుభిః స్తూయమానస్తు సర్వసౌఖ్యసమన్వితః । యథాదానప్రభావేణ ఫలమాప్నోతి తత్ర సః
సద్బుద్ధిగలవారు స్తుతిస్తూ, అన్ని సుఖాలతో కూడి, తన దానశక్తి ప్రకారం అక్కడ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఆరామవాటికామధ్యే స ప్రయాతి సుఖేన వై । అప్సరోభిః సమాకీర్ణో దివ్యాభిర్మంగలైర్యుతః
ఆనందంగా ఉద్యానవనాల మధ్యకు అతడు వెళ్తాడు. అక్కడ దివ్యమైన అలంకారాలతో అలంకరించబడిన అప్సరసలు చుట్టూ ఉండి, శుభసూచకమైన వస్త్రాభరణాలతో అతడిని ఆహ్వానిస్తారు.
దేవైః సంస్తూయమానస్తు ధర్మరాజం ప్రపశ్యతి । దేవాశ్చ ధర్మసంయుక్తా జగ్ముః సంముఖమేవ తమ్
దేవతలు అతడిని పొగిడుతూ, ధర్మరాజును దర్శించేందుకు అతడు ముందుకు సాగుతాడు. ధర్మంతో కూడిన దేవతలు కూడా నేరుగా అతని ఎదురుగా వస్తారు.
ఏహ్యేహి వై మహాభాగ భుంక్ష్వ భోగాన్మనోనుగాన్ । ఏవం స పశ్యతే ధర్మం సౌమ్యరూపం మహామతిమ్
ఓ మహాభాగ్యవంతుడా! రా, రా, నీ మనసుకు అనుగుణంగా ఉన్న అనేక ఆనందాలను అనుభవించు అని ధర్ముడు మృదువైన రూపంతో, గొప్ప జ్ఞానంతో కనిపిస్తాడు.
స్వస్య పుణ్యప్రభావేణ భుంక్తే చ స్వర్గమేవ సః । భోగక్షయాత్సధర్మాత్మా పునర్జన్మ ప్రయాతి వై
తన స్వంత పుణ్యఫలంతో అతడు స్వర్గంలో సుఖాలు అనుభవిస్తాడు. ఆ సుఖాలు పూర్తయిన తరువాత, ధర్మాత్ముడు మళ్లీ జన్మను పొందుతాడు.
నిజధర్మప్రసాదాత్స కులం పుణ్యం ప్రయాతి వై । బ్రాహ్మణస్య సుపుణ్యస్య క్షత్రియస్య తథైవ చ
తన ధర్మప్రసాదంతో అతడు పుణ్యవంతమైన కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు. అటువంటి గొప్ప పుణ్యశాలి బ్రాహ్మణుడైనా, క్షత్రియుడైనా అదే విధంగా జరుగుతుంది.
ధనాఢ్యస్య సుపుణ్యస్య వైశ్యస్యైవ మహామతే । ధర్మేణ మోదతే తత్ర పునః పుణ్యం కరోతి సః
లేదా గొప్ప ధనవంతుడైన, పుణ్యశాలి వైశ్యుడైనా, అక్కడ ధర్మంలో ఆనందించి, మళ్లీ పుణ్యకార్యాలు చేయడం కొనసాగిస్తాడు.
సోమశర్మోవాచ- పాపినాం మరణం భద్రే కీదృశైర్లక్షణైర్యుతమ్ । తన్మే త్వం విస్తరాద్బ్రూహి యది జానాసి భామిని
సోమశర్మన్ ఇలా అడిగాడు — ఓ మృదువైనవాడా! పాపుల మరణానికి కలిగే లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయో నాకు వివరంగా చెప్పు. నీవు తెలుసు కదా, అందుకు చెప్పు.
సుమనోవాచ- శ్రూయతామభిధాస్యామి తస్మాత్సిద్ధాచ్ఛ్రుతం మయా । పాపినాం మరణే కాంత యాదృశం లింగమేవ చ
సుమనా ఇలా చెప్పింది — విను, నేను సిద్ధుల నుండి విన్నదాన్ని వివరంగా చెబుతాను. పాపుల మరణ సమయంలో కలిగే లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయో చెప్పుతాను, ప్రియుడా.
మహాపాతకినాం చైవ స్థానం చేష్టాం వదామ్యహమ్ । విణ్మూత్రామేధ్యసంయుక్తాం భూమిం పాపసమన్వితామ్
మహాపాతకులు ఉండే ప్రదేశం, వారి ప్రవర్తన గురించి చెబుతాను. మలము, మూత్రం, మలినాలతో నిండిన, పాపంతో కూడిన భూమిలో వారు ఉంటారు.
సతాం ప్రాప్య సుదుష్టాత్మా ప్రాణాన్దుఃఖేన ముంచతి । చాండాలభూమిం సంప్రాప్య మరణం యాతి దుఃస్థితః
సద్గుణులు ఉండే చోటికి చేరిన పాపాత్ముడు, ప్రాణాలు విడిచే సమయంలో తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తాడు. చండాలుల భూమిని చేరి, దుఃఖంతో మరణిస్తాడు.
గర్దభాచరితాం భూమిం వేశ్యాగేహం సమాశ్రితః । కల్పపాలగృహం గత్వా నిధనాయోపగచ్ఛతి
గాడిదలు తిరిగే ప్రదేశంలో లేదా వేశ్యాగృహంలో నివసించి, మరణానికి దగ్గరగా వస్తాడు. లేదా కాలుపాలకుని ఇంటికి వెళ్లి అక్కడ ప్రాణాలు విడిచిపెడతాడు.
అస్థిచర్మనఖైః పూర్ణమాశ్రితం పాపకిల్బిషైః । తాం ప్రాప్య చ స దుష్టాత్మా మృత్యుం యాతి సునిశ్చితమ్
ఎముకలు, చర్మం, గోర్లు నిండిన, పాపకర్మలతో మలినమైన ప్రదేశంలో నివసించే దుష్టాత్ముడు, అటువంటి చోటు చేరగానే ఖచ్చితంగా మరణిస్తాడు.
అన్యాం పాపసమాచారాం ప్రాప్య మృత్యుం స గచ్ఛతి । అథ చేష్టాం ప్రవక్ష్యామి దూతానాం తు తమిచ్ఛతామ్
ఇంకా ఇతర పాపకార్యాలు జరిగే ప్రదేశానికి చేరినా, అతడు మరణాన్ని పొందుతాడు. ఇప్పుడు అతన్ని పట్టుకోవడానికి దూతలు చేసే పనులను నేను చెబుతాను.
భైరవాన్దారుణాన్ఘోరానతికృష్ణాన్మహోదరాన్ । పింగాక్షాన్పీతనీలాంశ్చ అతిశ్వేతాన్మహోదరాన్
భయంకరమైన, దారుణమైన, ఘోరమైన, బాగా నల్లగా, పెద్ద పొట్టలతో, పింగళమైన కళ్లతో, పసుపు, నీలం రంగులతో, చాలా తెల్లగా, పెద్ద పొట్టలతో ఉన్న దూతలు వస్తారు.
అత్యుచ్చాన్వికరాలాంశ్చ శుష్కమాంసవసోపమాన్ । రౌద్రదంష్ట్రాన్కరాలాంశ్చ సింహాస్యాన్సర్పహస్తకాన్
చాలా పొడవుగా, భయంకరంగా, ఎండిపోయిన మాంసంలా కనిపించే, ఉగ్ర దంతాలతో, భయానక ముఖాలతో, సింహపు ముఖం, పాము చేతులతో ఉన్న వారై ఉంటారు.
సతాన్దృష్ట్వా ప్రకంపేత ఖిద్యతే చ ముహుర్ముహుః । శివాసంనాదవద్ఘోరాన్మహారావాన్మహామతే
వారిని చూసి అతడు వణుకుతాడు, మళ్లీ మళ్లీ భయపడతాడు. వారు భయంకరమైన, ఘోరమైన అరుపులతో గర్జిస్తారు, ఓ మహామతి!
ముంచంతి దూతకాః సర్వే కర్ణమూలే తు తస్య హి । గలే పాశైః ప్రబద్ధ్వా తే కటిం బద్ధ్వా తథోదరే
అందరు దూతలు అతడిని చెవిపక్కన పట్టుకుంటారు. మెడ, నడుము, పొట్ట వద్ద కట్టెలతో బంధిస్తారు.
సమాధృష్య నిపాత్యంతే హాహేతి వదతే ముహుః । మ్రియమాణస్య యా చేష్టా తామేవం ప్రవదామ్యహమ్
వారంతా అతడిని బలవంతంగా పట్టుకుని పడగొట్టి, 'హా హా' అని అరుస్తారు. అలా మరణిస్తున్నవాడి ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుందో ఇప్పుడు చెబుతాను.
పరద్రవ్యాపహరణం పరభార్యావిడంబనమ్ । ఋణం పరస్య సర్వస్వం గృహీతం యత్తు పాపిభిః
ఇతరుల ఆస్తిని దొంగిలించడం, పరస్త్రీతో అక్రమంగా ప్రవర్తించడం, పాపులు ఇతరుల సంపదను అప్పుగా తీసుకోవడం ఇవన్నీ మహాపాపాలు.
పునర్నైవ ప్రదత్తం హి లోభాస్వాదవిమోహతః । అన్యదేవం మహాపాపం కుప్రతిగ్రహమేవ చ
లోభం, రుచికి, మాయకు లోనై తిరిగి ఇవ్వకుండా ఉండటం, అలాగే తగినది కాని దానం స్వీకరించడం కూడా మహాపాపమే.
కంఠమాయాంతి తే సర్వే మ్రియమాణస్య తస్య చ । యానికాని చ పాపాని పూర్వమేవ కృతాని చ
ఇలాంటి పాపాలన్నీ మరణిస్తున్నవాడి గొంతులోకి వస్తాయి. అంతకు ముందు చేసిన పాపాలూ అతనిని వెంటాడతాయి.
ఆయాంతి కంఠమూలం తే మహాపాపస్య నాన్యథా । దుఃఖముత్పాదయంత్యేతే కఫబంధేన దారుణమ్
ఈ మహాపాపాలు తప్పకుండా గొంతు మూలానికి చేరుతాయి. అవి ఘోరమైన బాధను కలిగిస్తూ, శ్లేష్మాన్ని అడ్డగిస్తాయి.
పీడాభిర్దారుణాభిస్తు కంఠో ఘురఘురాయతే । రోదతే కంపతేఽత్యర్థం మాతరం పితరం పునః
బలమైన బాధలతో అతని గొంతు ఘురఘురగా శబ్దం చేస్తుంది. అతను ఏడుస్తూ, బాగా వణికిపోతూ, తల్లి, తండ్రిని మళ్లీ మళ్లీ పిలుస్తాడు.
స్మరతే భ్రాతరం తత్ర భార్యాం పుత్రాన్పునఃపునః । పునర్విస్మరణం యాతి మహాపాపేన మోహితః
అక్కడ అతను తన అన్న, భార్య, పిల్లలను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకుంటాడు. కానీ మహాపాపానికి మాయలో పడి మళ్లీ మరచిపోతాడు.