తేన సంగప్రసంగేన మమైష మతినిశ్చయః । యథా కాంత తవ ప్రోక్తం మయైవ చ పరం శుభమ్
ఆ సత్సంగతివల్ల నాకు ఈ నిశ్చయం కలిగింది. నీవు చెప్పినట్లే, నేనూ చెప్పినట్లే, ఇది పరమ శుభానికి దారి తీస్తుంది.
తస్మాచ్ఛ్రుతం మహాసిద్ధాత్సర్వసందేహనాశనమ్ । విప్రధర్మం సమాశ్రిత్య అనువర్త్తస్వ సర్వదా
అందుకే, ఆ మహాసిద్ధుని మాట విని, అన్ని సందేహాలు తొలగిపోతాయి. బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ పాటించు.
సోమశర్మోవాచ- ధర్మేణ కీదృశో మృత్యుర్జన్మ చైవ వదస్వ మే । ఉభయోర్లక్షణం కాంతే తత్సర్వం హి వదస్వ మే
సోమశర్మ ఇలా అడిగాడు— ధర్మాన్ని పాటిస్తే మరణం, జన్మ ఎలా ఉంటాయో చెప్పు. రెండింటి లక్షణాలు వివరంగా చెప్పు ప్రియమైనవాడా.
సుమనోవాచ- సత్య శౌచ క్షమా శాంతి తీర్థపుణ్యాదికైస్తథా । ధర్మశ్చ పాలితో యేన తస్య మృత్యుం వదామ్యహమ్
సుమనుడు ఇలా అన్నాడు— సత్యం, శౌచం, క్షమ, శాంతి, తీర్థపుణ్యాదులు, ఇంకా ధర్మాన్ని పాటించడం వల్ల, అతని మరణం ఎలా ఉంటుందో చెబుతాను.
రోగో న జాయతే తస్య న చ పీడా కలేవరే । న శ్రమో వై న చ గ్లానిర్న చ స్వేదో భ్రమస్తథా
అతనికి ఎలాంటి వ్యాధి రాదు, శరీరంలో బాధ ఉండదు. అలసట, నీరసం, చెమట, మతిమరుపు ఏదీ ఉండదు.
దివ్యరూపధరా భూత్వా గంధర్వా బ్రాహ్మణాస్తథా । వేదపాఠసమాయుక్తా గీతజ్ఞానవిశారదాః
దివ్యరూపంతో గంధర్వులు, బ్రాహ్మణులు, వేదపఠనంలో నిపుణులు, పాటల జ్ఞానంలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవారు అతని దగ్గరకు వస్తారు.
తస్య పార్శ్వం సమాయాంతి స్తుతిం కుర్వంతి చాతులామ్ । స్వస్థో హి ఆసనే యుక్తో దేవపూజారతః కిల
వారు అతని పక్కన చేరి, అతడిని ఎంతో ప్రశంసిస్తారు. అతడు సుఖంగా ఆసనంలో కూర్చుని, దేవతల పూజలో తలమునకలై ఉంటాడు.
తీర్థం చ లభతే ప్రాజ్ఞః స్నానార్థం ధర్మతత్పరః । అగ్న్యాగారే చ గోస్థానే దేవతాయతనేషు చ
ధర్మాన్ని మనసారా పాటించే జ్ఞానవంతుడు, స్నానానికి పవిత్ర జలాలను పొందుతాడు. అగ్నిగృహంలో, గోశాలలో, దేవాలయాల్లో ఎక్కడైనా అతడికి ఈ అవకాశం లభిస్తుంది.
ఆరామే చ తడాగే చ యత్రాశ్వత్థో వటస్తథా । బ్రహ్మవృక్షం సమాశ్రిత్య శ్రీవృక్షం చ తథా పునః
ఉద్యానంలో గాని, చెరువు దగ్గర గాని, ఎక్కడ అశ్వత్థ వృక్షం లేదా వట వృక్షం ఉంటే, అక్కడ బ్రహ్మవృక్షాన్ని ఆశ్రయించి, అలాగే శ్రీవృక్షాన్ని కూడా ఆశ్రయిస్తారు.
అశ్వస్థానం సమాశ్రిత్య గజస్థానగతో నరః । అశోకం చూతవృక్షం చ సమాశ్రిత్య యదాస్థితః
అశ్వత్థ స్థలాన్ని ఆశ్రయించి, గజస్థానంలో ఉన్నవాడు, అశోక వృక్షం లేదా మామిడి చెట్టు దగ్గర నిలబడి ఉంటే,
సంనిధౌ బ్రాహ్మణానాం చ రాజవేశ్మగతోథవా । రణభూమిం సమాశ్రిత్య పూర్వం యత్ర మృతో భవేత్
బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో గాని, రాజమహలంలో గాని, యుద్ధభూమిని ఆశ్రయించి, అక్కడ ముందు మరణించిన చోట గాని,
మృత్యుస్థానాని పుణ్యాని కేవలం ధర్మకారణమ్ । గోగ్రహం తు సుసంప్రాప్య తథా చామరకంటకమ్
మరణస్థానాలు ధర్మం కోసం పవిత్రమైనవే; గోశాలలోకి చేరడం, అలాగే అమరకంటకాన్ని పొందడం కూడా శుభమే.
శుద్ధధర్మకరో నిత్యం ధర్మతో ధర్మవత్సలః । ఏవం స్థానం సమాప్నోతి యదా మృత్యుం సమాశ్రితః
ఎప్పుడూ శుద్ధమైన ధర్మాన్ని ఆచరించే, ధర్మాన్ని ప్రేమించే వాడు, మరణాన్ని ఆశ్రయించినప్పుడు అలాంటి స్థలాన్ని పొందుతాడు.
మాతరం పశ్యతే పుణ్యం పితరం చ నరోత్తమః । భ్రాతరం శ్రేయసా యుక్తమన్యం స్వజనబాంధవమ్
పుణ్యశీలుడైన మనిషి తన తల్లిని, తండ్రిని, మంచి లక్షణాలున్న అన్నను, ఇతర బంధువులను చూస్తాడు.
బందీజనైస్తథా పుణ్యైః స్తూయమానం పునఃపునః । పాపిష్ఠం నైవ పశ్యేత మాతృపిత్రాదికం పునః
పుణ్యమైన సేవకులు పదే పదే స్తుతిస్తుంటారు; అతడు పాపిష్ఠుడిని, లేదా తన తల్లి, తండ్రి మొదలైనవారిని మళ్లీ చూడడు.
గీతం గాయంతి గంధర్వాః స్తువంతిస్తావకాః స్తవైః । మంత్రపాఠైస్తథా విప్రా మాతా స్నేహేన పూజయేత్
గంధర్వులు పాటలు పాడుతారు, భక్తులు స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తారు, బ్రాహ్మణులు మంత్రాలు పారాయణం చేస్తారు, తల్లి ప్రేమతో పూజిస్తుంది.
పితాస్వజనవర్గాశ్చ ధర్మాత్మానం మహామతిమ్ । ఏవం దూతాః సమాఖ్యాతాః పుణ్యస్థానాని తే విభో
తండ్రి, బంధువుల సమూహాలు, ధర్మాత్ముడైన మహామతిని ఘనంగా సత్కరిస్తారు; ఇలా దూతలను వివరించాను, ఇవే పవిత్రమైన స్థలాలు, ఓ మహాబలుడా!
ప్రత్యక్షాన్పశ్యతే దూతాన్హాస్యస్నేహసమావిలాన్ । న చ స్వప్నేన మోహేన క్లేదయుక్తేన నైవ సః
అతడు దూతలను ప్రత్యక్షంగా చూస్తాడు, వారు నవ్వుతో, ప్రేమతో నిండివుంటారు; కలల్లో గాని, మాయలో గాని, బాధలో గాని అతడికి కలవరమేమీ ఉండదు.
ధర్మరాజో మహాప్రాజ్ఞో భవంతం తు సమాహ్వయేత్ । ఏహ్యేహి త్వం మహాభాగ యత్ర ధర్మః స తిష్ఠతి
ధర్మరాజు, మహాపండితుడు, అతడిని పిలుస్తాడు: 'రా, రా, ఓ మహాభాగ, ఎక్కడ ధర్మం ఉన్నదో అక్కడికి రా' అని.
తస్య మోహో న చ భ్రాంతిర్న గ్లానిః స్మృతివిభ్రమః । జాయతే నాత్ర సందేహః ప్రసన్నాత్మా స తిష్ఠతి
అతనికి మోహం లేదు, అయోమయం లేదు, అలసట లేదు, జ్ఞాపకశక్తి తప్పిపోవడం లేదు; ఇక్కడ సందేహం లేదు, అతడు ప్రశాంతమైన మనసుతో ఉంటాడు.
జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నః స్మరన్దేవం జనార్దనమ్ । తైః సార్ద్ధం తు ప్రయాత్యేవం సంతుష్టో హృష్టమానసః
జ్ఞానం, వివేకం కలిగి, జనార్దనుని దేవుడిగా స్మరిస్తూ, సంతోషంగా, హర్షభరిత హృదయంతో వారితో కలిసి వెళ్ళిపోతాడు.
ఏకత్వం జాయతే తత్ర త్యజతః స్వంకలేవరమ్ । దశమద్వారమాశ్రిత్య ఆత్మా తస్య స గచ్ఛతి
తన శరీరాన్ని విడిచే సమయంలో అక్కడ ఏకత్వం కలుగుతుంది; పదవ ద్వారం ఆశ్రయించి అతని ఆత్మ వెళ్ళిపోతుంది.
శిబికా తస్య ఆయాతి హంసయానం మనోహరమ్ । విమానమేవ చాయాతి హయో వా గజ ఉత్తమః
అతనికోసం శిఖరం, హంసవాహనం, ఆకర్షణీయమైన విమానం, లేదా మంచి గుర్రము, ఉత్తమమైన ఏనుగు వస్తాయి.
ఛత్రేణ ధ్రియమాణేన చామరైర్వ్యజనైస్తథా । వీజ్యమానః స పుణ్యాత్మా పుణ్యైరేవం సమంతతః
ఒక గొడుగు పట్టి, చామరాలతో వడివీశుతూ, ఆ పుణ్యాత్ముడిని చుట్టూ ఉన్న పుణ్యులు ఘనంగా సత్కరిస్తారు.
గీయమానస్తు ధర్మాత్మా స్తూయమానస్తు పండితైః । బందిభిశ్చారణైర్దివ్యైర్బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః
ఆ ధర్మాత్ముడిని పండితులు, దివ్య బందులు, వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు పాటలు పాడుతూ, స్తుతిస్తూ ఘనత చాటుతారు.
సాధుభిః స్తూయమానస్తు సర్వసౌఖ్యసమన్వితః । యథాదానప్రభావేణ ఫలమాప్నోతి తత్ర సః
సద్బుద్ధిగలవారు స్తుతిస్తూ, అన్ని సుఖాలతో కూడి, తన దానశక్తి ప్రకారం అక్కడ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఆరామవాటికామధ్యే స ప్రయాతి సుఖేన వై । అప్సరోభిః సమాకీర్ణో దివ్యాభిర్మంగలైర్యుతః
ఆనందంగా ఉద్యానవనాల మధ్యకు అతడు వెళ్తాడు. అక్కడ దివ్యమైన అలంకారాలతో అలంకరించబడిన అప్సరసలు చుట్టూ ఉండి, శుభసూచకమైన వస్త్రాభరణాలతో అతడిని ఆహ్వానిస్తారు.
దేవైః సంస్తూయమానస్తు ధర్మరాజం ప్రపశ్యతి । దేవాశ్చ ధర్మసంయుక్తా జగ్ముః సంముఖమేవ తమ్
దేవతలు అతడిని పొగిడుతూ, ధర్మరాజును దర్శించేందుకు అతడు ముందుకు సాగుతాడు. ధర్మంతో కూడిన దేవతలు కూడా నేరుగా అతని ఎదురుగా వస్తారు.
ఏహ్యేహి వై మహాభాగ భుంక్ష్వ భోగాన్మనోనుగాన్ । ఏవం స పశ్యతే ధర్మం సౌమ్యరూపం మహామతిమ్
ఓ మహాభాగ్యవంతుడా! రా, రా, నీ మనసుకు అనుగుణంగా ఉన్న అనేక ఆనందాలను అనుభవించు అని ధర్ముడు మృదువైన రూపంతో, గొప్ప జ్ఞానంతో కనిపిస్తాడు.
స్వస్య పుణ్యప్రభావేణ భుంక్తే చ స్వర్గమేవ సః । భోగక్షయాత్సధర్మాత్మా పునర్జన్మ ప్రయాతి వై
తన స్వంత పుణ్యఫలంతో అతడు స్వర్గంలో సుఖాలు అనుభవిస్తాడు. ఆ సుఖాలు పూర్తయిన తరువాత, ధర్మాత్ముడు మళ్లీ జన్మను పొందుతాడు.