ద్వితీయాయాం మహోత్సర్గో నారకీయాశ్చ తర్పితాః । పాపేభ్యో విప్రయుక్తాస్తే ముక్తాః సర్వనిబంధనాత్
ద్వితీయ రోజున గొప్ప తర్పణం జరుగుతుంది. నరకానికి-bound అయినవారు తృప్తి పొందుతారు. వారు పాపాల నుంచి విడిపడి, అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.
ఆశంసితాశ్చ సంతుష్టాః స్థితాః సర్వే యదృచ్ఛయా । తేషాం మహోత్సవో వృత్తో యమరాష్ట్రసుఖావహః
ఆశతో, సంతృప్తిగా ఉన్నవారు తమ ఇష్టానుసారం ఉంటారు. వారికి యమలోకంలో ఆనందాన్ని ఇచ్చే గొప్ప పండుగ జరుగుతుంది.
అతో యమద్వితీయేయం త్రిషులోకేషు విశ్రుతా । తస్మాన్నిజగృహే విప్ర న భోక్తవ్యం తతో బుధైః
అందుకే యమ ద్వితీయ అనే ఈ పండుగ మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది. అందువల్ల, ఓ విద్వానా, ఆ రోజు తన ఇంట్లో భోజనం చేయరాదు.
స్నేహేన భగినీహస్తాద్భోక్తవ్యం పుష్టివర్ద్ధనం । దానాని చ ప్రదేయాని భగినీభ్యో విధానతః
అక్కచెల్లెళ్ల ప్రేమతో ఇచ్చిన భోజనం తినాలి, అది ఆరోగ్యాన్ని పెంచుతుంది. అలాగే, అక్కచెల్లెళ్లకు యథావిధిగా దానాలు ఇవ్వాలి.
స్వర్ణాలంకారవస్త్రాణి పూజాసత్కారసంయుతమ్ । భోక్తవ్యం సహ జాయాశ్చ భగిన్యాహస్తతః పరమ్
బంగారం, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, పూజ, ఆతిథ్యం — ఇవన్నీ భార్యతో కలిసి అనుభవించాలి. తర్వాత అక్కచెల్లెళ్ల చేతిలోని భోజనం స్వీకరించాలి.
సర్వాసు భగినీహస్తాద్భోక్తవ్యం బలవర్ద్ధనమ్ । ఊర్జే శుక్లద్వితీయాయాం పూజితస్తర్పితో యమః
అన్ని అక్కచెల్లెళ్ల చేతిలోనుంచి శక్తిని పెంచే భోజనం తినాలి. ఊర్జ మాసంలో శుక్ల ద్వితీయ రోజున యముడు పూజింపబడి తృప్తి చెందుతాడు.
మహిషాసనమారూఢో దండముద్గరభృత్ప్రభుః । వేష్టితః కింకరైహృష్టైస్తస్మై యామ్యాత్మనే నమః 6.122.
మహిషంపై కూర్చొని, దండం, గదను పట్టుకుని, ఆనందంగా ఉన్న సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న యముని, నియమానికి రూపమైన ఆ యముని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యైర్భగిన్యః సువాసిన్యో వస్త్రదానాది తోషితాః । న తేషాం వత్సరం యావత్కలహో న రిపోర్భయమ్
ఎవరి అక్కచెల్లెళ్లను వస్త్రాదులు ఇచ్చి సంతోషపెట్టారో, వారికి ఆ సంవత్సరం అంతా గొడవలు ఉండవు, శత్రువుల భయం ఉండదు.
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం ధర్మకామార్థసాధనమ్ । వ్యాఖ్యాతం సకలం పుత్ర సరహస్యం మయానఘ
ఈ విధంగా, ధన్యమైనది, కీర్తివంతమైనది, దీర్ఘాయుష్కమైనది, ధర్మార్ధకామాల సాధనకు ఉపయుక్తమైన రహస్యాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా వివరించాను, ఓ పాపరహితుడా!
యస్యాం తిథౌ యమునయా యమరాజదేవః సంభోజితః ప్రతితిథౌ స్వసృసౌహృదేన । తస్మాత్స్వసుః కరతలాదిహ యో భునక్తి ప్రాప్నోతి విత్తశుభసంపదముత్తమాం సః
యమునా యముని భోజనం పెట్టిన ఆ తిథినాడు, ప్రతి సంవత్సరం అక్కచెల్లెళ్ల ప్రేమతో ఎవరు అక్కచెల్లెళ్ల చేతిలో భోజనం చేస్తారో, వారు ఉత్తమమైన ధనం, శుభం, సంపదను పొందుతారు.
ఇతి శ్రీపాద్మేమహాపురాణే పంచపంచాశత్ససహస్రసంహితాయాముత్తరఖండే కార్తికమాహాత్మ్యే। ద్వావింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ పద్మ మహాపురాణంలోని ఉత్తరకాణ్డలో కార్తీక మాస మహిమను వివరించే యాభై ఐదు వేల శ్లోకాల సంగ్రహంలో నూరి ఇరవై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
కార్తవీర్య ఉవాచ। హేతునా కేన విప్రర్షే మాఘస్నానే మహాద్భుతః । ప్రభావో వర్ణ్యతే నూనం తన్మే కథయ సువ్రత
కార్తవీర్యుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ మునిశ్రేష్ఠా! మాఘ మాస స్నానానికి ఇంత అద్భుతమైన ఫలితం ఎందుకు చెప్పబడింది? దయచేసి నాకు వివరించు, ఓ సత్ప్రవర్తకుడా!
గతపాపో యదేకేన ద్వితీయేన దివం గతః । వైశ్యోఽసౌ మాఘపుణ్యేన బ్రూహి మే తత్కుతూహలమ్
ఒక వ్యాపారి ఒక కార్యంతో పాపం నుండి విముక్తి పొంది, మరొక కార్యంతో స్వర్గానికి చేరాడు. మాఘ మాస పుణ్యంతో అతనికి ఈ ఫలితం ఎలా లభించింది? దయచేసి నాకు చెప్పు, నాకు ఆసక్తిగా ఉంది.
దత్తాత్రేయ ఉవాచ। నిసర్గాత్సలిలం మేధ్యం నిర్మలం శుచిపాండురమ్ । మలహం పురుషవ్యాఘ్ర ద్రావకం దాహనాశనమ్ । తారకం సర్వభూతానాం పోషణం జీవనం చ యత్
దత్తాత్రేయుడు ఇలా చెప్పాడు: నీటికి సహజంగా పవిత్రత, స్వచ్ఛత, తెలుపు రంగు ఉంటాయి. అది మలినాన్ని తొలగిస్తుంది, కరిగిస్తుంది, దహాన్ని పోగొడుతుంది, అన్ని జీవులను రక్షిస్తుంది, పోషిస్తుంది, జీవం ఇస్తుంది.
ఆపో నారాయణోదేవః సర్వవేదేషు పఠ్యతే । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ । మాసానాం చ తథా మాఘః శ్రేష్ఠః సర్వేషు కర్మసు
నీరు అన్నీ వేదాల్లో నారాయణుడిగా చెప్పబడింది. గ్రహాల్లో సూర్యుడు ఎలాగో, నక్షత్రాల్లో చంద్రుడు ఎలాగో, మాసాల్లో మాఘ మాసం అన్ని కర్మలకు శ్రేష్ఠమైనది.
మకరస్థే రవౌ మాఘే ప్రాతః కాలే తథాఽమలే । గోష్పదేఽపి జలే స్నానం స్వర్గదం పాపినామపి
మాఘ మాసంలో సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు, తెల్లవారుజామున, గోవు అడుగుజాడలో ఉన్న నీటిలోనైనా స్నానం చేసినా, అది పాపులకు కూడా స్వర్గఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
యోగోఽయం దుర్లభో రాజంస్త్రైలోక్యే సచరాచరే । అస్మిన్యోగే త్వశక్తోఽపి స్నాయాద్యది దినత్రయమ్
ఓ రాజా! ఈ యోగం మూడు లోకాలన్నిటిలోని జీవులకు చాలా అరుదైనది. ఈ యోగాన్ని చేయలేకపోయినా, ఎవరు మూడు రోజులు స్నానం చేస్తే,
దద్యాత్కించిదశక్తోఽపి దరిద్రాభావవాంచ్ఛయా । త్రిస్నానేనాపి మాఘస్య ధనినో దీర్ఘజీవినః
లేకపోతే, ఎవరు తమ దారిద్య్రాన్ని పోగొట్టుకోవాలనే కోరికతో కొంతైనా దానం చేస్తే, మాఘ మాసంలో మూడుసార్లు స్నానం చేసినవారికి ధనవంతులు, దీర్ఘాయుష్మంతులు అయినా లాభం కలుగుతుంది.
పంచ వా సప్త వాహాని చంద్రవద్వర్ధతే ఫలమ్ । సంప్రాప్తే మకరాదిత్యే పుణ్యే పుణ్యప్రదే నృణామ్
ఐదు లేదా ఏడు రోజులు స్నానం చేసినా, ఫలం చంద్రునిలా పెరుగుతుంది. మకర రాశిలో సూర్యుడు ప్రవేశించే పవిత్ర సమయంలో, అది మనుషులకు పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
సత్కార్యాస్తిథయః సర్వా స్నానదానాది కర్మసు । కర్తారం దాపయంతీహ హ్యక్షయం శాశ్వతం పదమ్
స్నానం, దానం వంటి సత్కార్యాలలో చేసిన ప్రతి మంచి పని, అతిథులకు చేసిన ఆతిథ్యం, ఇవన్నీ చేసే వారికి ఇక్కడే నశించని, శాశ్వతమైన స్థానం ఇస్తాయి.
తస్మాన్మాఘే బహిః స్నాయాదాత్మనో హితకామ్యయా । అథాతః సంప్రవక్ష్యామి మాఘస్నానవిధిం పరమ్
కాబట్టి మాఘ మాసంలో, తన మేలుకోసం బయట స్నానం చేయాలి. ఇప్పుడు మాఘ స్నానానికి ఉన్న ఉత్తమ నియమాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
కర్తవ్యో నియమః కశ్చిద్వ్రతరూపీ నరోత్తమైః । ఫలాతిశయహేతోర్వై కించిద్భోజ్యం త్యజేద్బుధః
ఉత్తమ పురుషులు ఏదైనా వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. ఎక్కువ ఫలితాల కోసం, జ్ఞానులు కొంత భోజనం వదిలేయాలి.
భూమౌ శయీత హోతవ్యమాజ్యం తిలవిమిశ్రితమ్ । త్రికాలం చార్చయేద్విష్ణుం వాసుదేవం సనాతనమ్
భూమిపై పడుకుని నిద్రించాలి, నెయ్యి మరియు నువ్వుల మిశ్రమాన్ని హోమంలో సమర్పించాలి. రోజుకు మూడుసార్లు శాశ్వతమైన వాసుదేవుడైన విష్ణువును పూజించాలి.
దాతవ్యో దీపకోఽఖండో దేవముద్దిశ్య మాధవమ్ । ఇంధనం కంబలం వస్త్రముపానత్కుంకుమం ఘృతమ్
మాధవుని కోసం ఒక అఖండ దీపం వెలిగించి దానం చేయాలి. అలాగే ఇంధనం, దుప్పట్లు, వస్త్రాలు, చెప్పులు, కుంకుమ, నెయ్యి కూడా ఇవ్వాలి.
తైలం కార్పాసకోష్ఠం చ తూలీం తూలవటీం పటీమ్ । అన్నం చైవ యథాశక్తి దేయం మాఘే నరాధిప
నూనె, పత్తి, వత్తులు, పత్తి ముద్దలు, బట్టలు, ఆహారం — వీటిని తన శక్తికి తగినట్టు మాఘ మాసంలో దానం చేయాలి, ఓ రాజా!
సువర్ణం రత్తికామాత్రం దద్యాద్వేదవిదే తథా । తద్దానమక్షయం రాజన్సముద్ర ఇవ సర్వదా
ఒక వేదపండితునికి యవపు పరిమాణంలో బంగారం దానం చేయాలి. ఓ రాజా! ఆ దానం ఎప్పటికీ నశించదు, సముద్రంలా శాశ్వతంగా ఉంటుంది.
పరస్యాగ్నిం న సేవేత త్యజేచ్చైవ ప్రతిగ్రహమ్ । మాఘాంతే భోజయేద్విప్రాన్యథాశక్తి నరాధిప
ఇతరుల అగ్నిని ఉపయోగించకూడదు, ఎవరి నుండి కానుకలు తీసుకోకూడదు. మాఘాంతంలో తన శక్తికి తగినట్టు బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి.
దేయా చ దక్షిణా తేభ్య ఆత్మనః శ్రేయ ఇచ్ఛతా । ఏకాదశీవిధానేన మాఘస్యోద్యాపనం తథా
తన మేలుకోరే వారు వారికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. అలాగే మాఘ మాసాన్ని ఏకాదశి విధానం ప్రకారం ముగించాలి.
కర్తవ్యం శ్రద్దధానేన హ్యక్షయ్య స్వర్గవాంఛయా । అనంతపుణ్యావాప్త్యర్థం విష్ణుసంప్రీతిహేతవే
ఎవరు నమ్మకంతో, నశించని స్వర్గాన్ని కోరుతూ, అనంతమైన పుణ్యాన్ని పొందడానికీ, విష్ణువును సంతోషపెట్టడానికీ ఈ విధంగా ఆచరించాలి.
మకరస్థే రవౌ మాఘే గోవిందాచ్యుతమాధవ । స్నానేనానేన భో దేవ యథోక్తఫలదో భవ
మకర రాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, మాఘ మాసంలో, ఓ దేవా! గోవిందా, అచ్యుత, మాధవా! ఈ స్నానంతో చెప్పిన ఫలితాన్ని ప్రసాదించు.