ఏవం న్యాసం సముద్ధర్తుః పుత్రాః కాంత భవంతి వై । సంసారే దుఃఖబహులా దృశ్యంతే యత్రతత్ర చ
ఇలాగే, ప్రియమైనవాడా, న్యాసాన్ని తీసుకెళ్లే కుమారులు ఈ లోకంలో ఎక్కడ చూసినా ఎక్కువగా బాధతో కనిపిస్తారు.
ఋణసంబంధినః పుత్రాన్ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః
ఋణ సంబంధం ఉన్న కుమారుల గురించి నీ ముందు చెప్పబోతున్నాను.
సుమనోవాచ- ఋణసంబంధినం పుత్రం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః । ఋణం యస్య గృహీత్వా యః ప్రయాతి మరణం కిల
సుమనసు ఇలా అన్నాడు—ఋణ సంబంధం ఉన్న కుమారుని గురించి నీ ముందు చెప్పుతాను. ఎవడు ఋణాన్ని తీసుకుని, మరణానికి వెళ్ళిపోతాడో అతడే.
అర్థదాతా సుతో భూత్వా భ్రాతా చాథ పితా ప్రియా । మిత్రరూపేణ వర్త్తేత అతిదుష్టః సదైవ సః
అతడు కొన్నిసార్లు కుమారుడిగా, కొన్నిసార్లు అన్నగా, మరికొన్నిసార్లు తండ్రిగా, లేదా స్నేహితుడిగా ఉండి, ఎప్పుడూ అతి దుర్మార్గంగా ప్రవర్తిస్తాడు.
గుణం నైవ ప్రపశ్యేత స క్రూరో నిష్ఠురాకృతిః । జల్పతే నిష్ఠురం వాక్యం సదైవ స్వజనేషు చ
అతడు ఎప్పుడూ మంచి గుణాన్ని గమనించడు; అతడు క్రూరుడూ, కఠినమైన రూపంతో, తనవాళ్లకే ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడతాడు.
మిష్టంమిష్టం సమశ్నాతి భోగాన్భుంజతి నిత్యశః । ద్యూతకర్మరతో నిత్యం చౌరకర్మణి సస్పృహః
తియ్యని, తియ్యని కాని అన్నీ తినిపోతాడు; ఎప్పుడూ సుఖాలను అనుభవిస్తాడు; ఎల్లప్పుడూ జూదంలో మునిగిపోతూ, దొంగతనానికి ఆశపడతాడు.
గృహద్రవ్యం బలాద్భుంక్తే వార్యమాణః స కుప్యతి । పితరం మాతరం చైవ కుత్సతే చ దినేదినే
ఇంటి ధనాన్ని బలవంతంగా వినియోగిస్తాడు; ఆపితే కోపపడతాడు; తండ్రిని, తల్లిని ప్రతిరోజూ నిందిస్తాడు.
ద్రావకస్త్రాసకశ్చైవ బహునిష్ఠురజల్పకః । ఏవం భుక్త్వాథ తద్ద్రవ్యం సుఖేన పరితిష్ఠతి
అతడు దోచుకునే వాడు, భయపెట్టే వాడు, ఎన్నో కఠినమైన మాటలు మాట్లాడే వాడు; అలా ఆ ధనాన్ని తినిపోయి, సుఖంగా ఉంటాడు.
జాతకర్మాదిభిర్బాల్యే ద్రవ్యం గృహ్ణాతి దారుణః । పునర్వివాహసంబంధాన్నానాభేదైరనేకధా
పుట్టినప్పటి సంస్కారాలు మొదలైన వాటి పేరుతో చిన్నప్పుడే ఆ క్రూరుడు ధనం తీసుకుంటాడు. తరువాత మళ్లీ పెళ్లిళ్లు, ఇతర సంబంధాల వల్ల ఎన్నో విధాలుగా ఆస్తి విడిపోతుంది.
ఏవం సంజాయతే ద్రవ్యమేవమేతద్దదాత్యపి । గృహక్షేత్రాదికం సర్వం మమైవ హి న సంశయః
ఇలా ధనం సంపాదించబడుతుంది, అలాగే దానం కూడా చేయబడుతుంది. ఇల్లు, భూమి మొదలైన అన్నీ నాదే అని నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పితరం మాతరం చైవ హినస్త్యేవ దినేదినే । సుఖండైర్ముశలైశ్చైవ సర్వఘాతైః సుదారుణైః
ఆయన తన తండ్రిని, తల్లిని ప్రతిరోజూ దుర్భాషలు, ముషలాలతో, భయంకరమైన హింసలతో బాధిస్తాడు.
మృతే తు తస్మిన్పితరి మాతర్యేవాతినిష్ఠురః । నిఃస్నేహో నిష్ఠురశ్చశ్చైవ జాయతే నాత్ర సంశయః
తండ్రి చనిపోతే, ఆ తర్వాత తల్లిపట్ల కూడా అతడు మరింత క్రూరంగా, ప్రేమ లేకుండా, కఠినంగా మారిపోతాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
శ్రాద్ధకర్మాణి దానాని న కరోతి కదైవ సః । ఏవంవిధాశ్చ వై పుత్రాః ప్రభవంతి మహీతలే
అతడు శ్రాద్ధకర్మలు, దానాలు ఎప్పుడూ చేయడు. ఇలాంటి కొడుకులు ఈ భూమిపై పుడతారు.
రిపుం పుత్రం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రే ద్విజపుంగవ । బాల్యే వయసి సంప్రాప్తే రిపుత్వే వర్తతే సదా
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! శత్రువులాంటి కొడుకును నీకు చెబుతాను. చిన్నప్పుడే వయస్సు వచ్చినప్పుడు ఎప్పుడూ శత్రుత్వంతో ప్రవర్తిస్తాడు.
పితరం మాతరం చైవ క్రీడమానో హి తాడయేత్ । తాడయిత్వా ప్రయాత్యేవ ప్రహస్యైవ పునఃపునః
ఆడుకుంటూ తండ్రిని, తల్లిని కొడతాడు. కొట్టి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతాడు.
పునరాయాతి సంత్రస్తః పితరం మాతరం ప్రతి । సక్రోధో వర్తతే నిత్యం కుత్సతే చ పునఃపునః
తర్వాత భయపడి మళ్లీ తండ్రి, తల్లి దగ్గరకు వస్తాడు. ఎప్పుడూ కోపంగా ఉంటూ వారిని మళ్లీ మళ్లీ అవమానిస్తాడు.
ఏవం సంవర్తతే నిత్యం వైరకర్మణి సర్వదా । పితరం మారయిత్వా చ మాతరం చ తతః పునః
ఇలా ఎప్పుడూ శత్రుత్వపు పనుల్లోనే కొనసాగుతాడు. తండ్రిని, తల్లిని చంపిన తర్వాత కూడా—
ప్రయాత్యేవం స దుష్టాత్మా పూర్వవైరానుభావతః । అథాతః సంప్రవక్ష్యామి యస్మాల్లభ్యం భవేత్ప్రియమ్
అలా ఆ దుష్టాత్మ తన పూర్వ వైరం వల్ల వెళ్లిపోతాడు. ఇప్పుడు, ప్రియమైన కొడుకును ఎలా పొందాలో నేను చెబుతాను.
జాతమాత్రః ప్రియం కుర్యాద్బాల్యే లాలనక్రీడనైః । వయః ప్రాప్య ప్రియం కుర్యాన్మాతృపిత్రోరనన్తరమ్
పుట్టిన వెంటనే ప్రేమతో ప్రవర్తించాలి. చిన్నప్పుడు ముద్దు, ఆటలతో ఆదరించాలి. వయస్సు వచ్చిన తర్వాత తల్లి, తండ్రి ఇద్దరికీ ప్రేమ చూపాలి.
భక్త్యా సంతోషయేన్నిత్యం తావుభౌ పరితోషయేత్ । స్నేహేన వచసా చైవ ప్రియసంభాషణేన చ
భక్తితో, ప్రేమతో, మంచి మాటలతో, మధురంగా మాట్లాడుతూ ఇద్దరినీ ఎప్పుడూ సంతృప్తిపర్చాలి.
మృతే గురౌ సమాజ్ఞాయ స్నేహేన రుదతే పునః । శ్రాద్ధకర్మాణి సర్వాణి పిండదానాదికాం క్రియామ్
గురువు చనిపోతే, ఆ విషయాన్ని గ్రహించి ప్రేమతో మళ్లీ ఏడుస్తాడు. శ్రాద్ధకర్మలు, పిండప్రదానాది అన్నీ కార్యాలు నిర్వహిస్తాడు.
కరోత్యేవ సుదుఃఖార్తస్తేభ్యో యాత్రాం ప్రయచ్ఛతి । ఋణత్రయాన్వితః స్నేహాద్భుంజాపయతి నిత్యశః
వాటిని అతడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో చేస్తాడు. వారి ప్రయాణానికి అవసరమైనదాన్ని ఇస్తాడు. మూడు ఋణాలకు బద్ధుడై ప్రేమతో ఎప్పుడూ వారికి భోజనం పెడతాడు.
యస్మాల్లభ్యం భవేత్కాంత ప్రయచ్ఛతి న సంశయః । పుత్రో భూత్వా మహాప్రాజ్ఞ అనేన విధినా కిల
ఈ విధంగా ప్రియమైన కొడుకు లభిస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ విధానంతో నిజమైన జ్ఞానమున్న కొడుకుగా అవతరిస్తాడు.
ఉదాసీనం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రే ప్రియ సాంప్రతమ్ । ఉదాసీనేన భావేన సదైవ పరివర్తతే
ఇప్పుడు ప్రియమైనవాడా! నిర్లక్ష్యమైన కొడుకును నీకు చెబుతాను. నిర్లిప్తతతో ఎప్పుడూ అలా ప్రవర్తిస్తాడు.
దదాతి నైవ గృహ్ణాతి న చ కుప్యతి తుష్యతి । నో వా దదాతి సంత్యజ్య ఉదాసీనో ద్విజోత్తమ
అతడు ఇవ్వడు, తీసుకోడు, కోపపడడు, సంతోషపడడు కూడా. వదిలేసిన తర్వాత కూడా, ఓ ద్విజోత్తమా! నిర్లిప్తుడై ఇవ్వడు, తీసుకోడు.
తవాగ్రే కథితం సర్వం పుత్రాణాం గతిరీదృశీ । యథా పుత్రస్తథా భార్యా పితా మాతాథ బాంధవాః
కొడుకుల గతి గురించి నీకు అన్నీ చెప్పాను. కొడుకు ఎలా ఉంటే, భార్య, తండ్రి, తల్లి, బంధువులు కూడా అలాగే ఉంటారు.
భృత్యాశ్చాన్యే సమాఖ్యాతాః పశవస్తురగాస్తథా । గజా మహిష్యో దాసాశ్చ ఋణసంబంధినస్త్వమీ
ఇంకా ఇతర సేవకులు, పశువులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, మేకలు, దాసులు, అప్పుతో సంబంధం ఉన్నవారు కూడా చెప్పబడ్డారు.
గృహీతం న ఋణం తేన ఆవాభ్యాం తు న కస్యచిత్ । న్యాసమేవం న కస్యాపి కృతం వై పూర్వజన్మని
మనిద్దరం ఎవరికీ అప్పు తీసుకోలేదు; గత జన్మలో ఎవరి వద్దనుండీ మనం ఏదీ అప్పుగా స్వీకరించలేదు.
ధారయావో న కస్యాపి ఋణం కాంత శృణుష్వహి । న వైరమస్తి కేనాపి పూర్వజన్మని వై కృతమ్
ప్రియమైనవాడా, మనిద్దరం ఎవరి అప్పు భారం మోస్తూ లేము, విను. గత జన్మలో ఎవరికీ మనకు శత్రుత్వం లేదు.
ఆవాభ్యాం హి న విప్రేంద్ర న త్యక్తం హి తథాపతే । ఏవం జ్ఞాత్వా శమం గచ్ఛ త్యజ చింతామనర్థకీమ్
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, మనిద్దరం ఎవ్వరినీ వదిలిపెట్టలేదు, ఎవ్వరూ మనల్ని వదిలిపెట్టలేదు. ఇది తెలుసుకొని మనసు నిశ్చలంగా ఉంచు, వ్యర్థమైన ఆందోళనను వదిలేయి.