గుణవాన్రూపవాంశ్చైవ సర్వలక్షణసంయుతః । భక్తిం తు దర్శయంస్తస్య పుత్రో భూత్వా దినేదినే
అతడు అన్ని మంచి లక్షణాలతో, సౌందర్యంతో, గొప్ప గుణాలతో కలిగి, ప్రతి రోజు ఆ మనిషికి కుమారుడిగా అవతరించి, అతనికి భక్తిని చూపిస్తాడు.
ప్రియవాఙ్మధురో రోగీ బహుస్నేహం విదర్శయన్ । స్వీయం ద్రవ్యం సముద్గృహ్య ప్రీతిముత్పాద్య చోత్తమామ్
తియ్యని మాటలు మాట్లాడుతూ, అనారోగ్యంతో ఉన్నా, ఎంతో ప్రేమను చూపిస్తూ, తన సొంత ధనాన్ని తీసుకుని, గొప్ప ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు.
యథా యేన ప్రదత్తం స్యాన్న్యాసస్య హరణాత్పురా । దుఃఖమేవ మహాభాగ దారుణం ప్రాణనాశనమ్
ఎవరైతే అప్పటికే ఎవరికైనా అప్పగించిన దాన్ని తిరిగి తీసుకుంటారో, వారికీ భయంకరమైన, ప్రాణాన్ని పోగొట్టే బాధ తప్ప మరొకటి ఉండదు, ఓ భాగ్యవంతుడా.
తాదృశం తస్య సౌహృద్యాత్పుత్రో భూత్వా మహాగుణైః । అల్పాయుషస్తథా భూత్వా మరణం చోపగచ్ఛతి
అలానే, అతనిపై స్నేహంతో, గొప్ప గుణాలతో కుమారుడిగా జన్మించి, తక్కువ ఆయుష్షుతో ఉండి, మరణాన్ని పొందుతాడు.
దుఃఖం దత్వా ప్రయాత్యేవం భూత్వాభూత్వా పునఃపునః । యదా హా పుత్రపుత్రేతి ప్రలాపం హి కరోతి సః
బాధను కలిగించి, మళ్లీ మళ్లీ జన్మించి మరణిస్తూ, 'అయ్యో నా కుమారుడా, నా కుమారుడా!' అని ఎప్పుడైనా విలపిస్తే, అతడు వెళ్లిపోతాడు.
తదా హాస్యం కరోత్యేవ కస్య పుత్రో హి కః పితా । అనేనాపహృతం న్యాసం మదీయస్యోపకారణమ్
అప్పుడు అతడు నవ్వుతూ, 'ఇతడు ఎవరి కుమారుడు? ఎవరు తండ్రి? నా మేలు కోసం ఇచ్చిన న్యాసాన్ని ఇతడు తీసుకున్నాడు,' అని అంటాడు.
ద్రవ్యాపహరణేనాపి న మే ప్రాణా గతాః కిల । దుఃఖేన మహతా చైవ అసహ్యేన చ వై పురా
నా ధనం పోయినా, నా ప్రాణం పోనలేదు; కానీ అప్పట్లో నాకు తట్టుకోలేని పెద్ద బాధ కలిగింది.
తథా దుఃఖం ప్రదత్వాహం ద్రవ్యముద్గృహ్య చోత్తమమ్ । గంతాస్మి సుభృశం చాద్య కస్యాహం సుత ఈదృశః
ఇలానే బాధను కలిగించి, ఉత్తమమైన ధనాన్ని తీసుకుని, నేను ఈ రోజు త్వరగా వెళ్ళిపోతాను; నేను ఎవరి కుమారుడిని, ఇలాంటి వాడిని?
న చైష మే పితా పుత్రః పూర్వమేవ న కస్యచిత్ । పిశాచత్వం మయా దత్తమస్యైవేతి దురాత్మనః
ఇతడు నా తండ్రి కాదు, నేనూ ఇతని కుమారుడిని కాదు, ముందు ఎవరికి కూడా కాదు; నేను ఇతడికి పిశాచత్వాన్ని ఇచ్చాను, దుష్టుల స్వభావం ఇలాంటిదే.
ఏవముక్త్వా ప్రయాత్యేవం తం ప్రహస్య పునఃపునః । ప్రయాత్యనేన మార్గేణ దుఃఖం దత్వా సుదారుణమ్
ఇలా చెప్పి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ, అతడు వెళ్ళిపోతాడు; ఆ మార్గంలో, భయంకరమైన బాధను కలిగించి, వెళ్లిపోతాడు.
ఏవం న్యాసం సముద్ధర్తుః పుత్రాః కాంత భవంతి వై । సంసారే దుఃఖబహులా దృశ్యంతే యత్రతత్ర చ
ఇలాగే, ప్రియమైనవాడా, న్యాసాన్ని తీసుకెళ్లే కుమారులు ఈ లోకంలో ఎక్కడ చూసినా ఎక్కువగా బాధతో కనిపిస్తారు.
ఋణసంబంధినః పుత్రాన్ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః
ఋణ సంబంధం ఉన్న కుమారుల గురించి నీ ముందు చెప్పబోతున్నాను.
సుమనోవాచ- ఋణసంబంధినం పుత్రం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః । ఋణం యస్య గృహీత్వా యః ప్రయాతి మరణం కిల
సుమనసు ఇలా అన్నాడు—ఋణ సంబంధం ఉన్న కుమారుని గురించి నీ ముందు చెప్పుతాను. ఎవడు ఋణాన్ని తీసుకుని, మరణానికి వెళ్ళిపోతాడో అతడే.
అర్థదాతా సుతో భూత్వా భ్రాతా చాథ పితా ప్రియా । మిత్రరూపేణ వర్త్తేత అతిదుష్టః సదైవ సః
అతడు కొన్నిసార్లు కుమారుడిగా, కొన్నిసార్లు అన్నగా, మరికొన్నిసార్లు తండ్రిగా, లేదా స్నేహితుడిగా ఉండి, ఎప్పుడూ అతి దుర్మార్గంగా ప్రవర్తిస్తాడు.
గుణం నైవ ప్రపశ్యేత స క్రూరో నిష్ఠురాకృతిః । జల్పతే నిష్ఠురం వాక్యం సదైవ స్వజనేషు చ
అతడు ఎప్పుడూ మంచి గుణాన్ని గమనించడు; అతడు క్రూరుడూ, కఠినమైన రూపంతో, తనవాళ్లకే ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడతాడు.
మిష్టంమిష్టం సమశ్నాతి భోగాన్భుంజతి నిత్యశః । ద్యూతకర్మరతో నిత్యం చౌరకర్మణి సస్పృహః
తియ్యని, తియ్యని కాని అన్నీ తినిపోతాడు; ఎప్పుడూ సుఖాలను అనుభవిస్తాడు; ఎల్లప్పుడూ జూదంలో మునిగిపోతూ, దొంగతనానికి ఆశపడతాడు.
గృహద్రవ్యం బలాద్భుంక్తే వార్యమాణః స కుప్యతి । పితరం మాతరం చైవ కుత్సతే చ దినేదినే
ఇంటి ధనాన్ని బలవంతంగా వినియోగిస్తాడు; ఆపితే కోపపడతాడు; తండ్రిని, తల్లిని ప్రతిరోజూ నిందిస్తాడు.
ద్రావకస్త్రాసకశ్చైవ బహునిష్ఠురజల్పకః । ఏవం భుక్త్వాథ తద్ద్రవ్యం సుఖేన పరితిష్ఠతి
అతడు దోచుకునే వాడు, భయపెట్టే వాడు, ఎన్నో కఠినమైన మాటలు మాట్లాడే వాడు; అలా ఆ ధనాన్ని తినిపోయి, సుఖంగా ఉంటాడు.
జాతకర్మాదిభిర్బాల్యే ద్రవ్యం గృహ్ణాతి దారుణః । పునర్వివాహసంబంధాన్నానాభేదైరనేకధా
పుట్టినప్పటి సంస్కారాలు మొదలైన వాటి పేరుతో చిన్నప్పుడే ఆ క్రూరుడు ధనం తీసుకుంటాడు. తరువాత మళ్లీ పెళ్లిళ్లు, ఇతర సంబంధాల వల్ల ఎన్నో విధాలుగా ఆస్తి విడిపోతుంది.
ఏవం సంజాయతే ద్రవ్యమేవమేతద్దదాత్యపి । గృహక్షేత్రాదికం సర్వం మమైవ హి న సంశయః
ఇలా ధనం సంపాదించబడుతుంది, అలాగే దానం కూడా చేయబడుతుంది. ఇల్లు, భూమి మొదలైన అన్నీ నాదే అని నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పితరం మాతరం చైవ హినస్త్యేవ దినేదినే । సుఖండైర్ముశలైశ్చైవ సర్వఘాతైః సుదారుణైః
ఆయన తన తండ్రిని, తల్లిని ప్రతిరోజూ దుర్భాషలు, ముషలాలతో, భయంకరమైన హింసలతో బాధిస్తాడు.
మృతే తు తస్మిన్పితరి మాతర్యేవాతినిష్ఠురః । నిఃస్నేహో నిష్ఠురశ్చశ్చైవ జాయతే నాత్ర సంశయః
తండ్రి చనిపోతే, ఆ తర్వాత తల్లిపట్ల కూడా అతడు మరింత క్రూరంగా, ప్రేమ లేకుండా, కఠినంగా మారిపోతాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
శ్రాద్ధకర్మాణి దానాని న కరోతి కదైవ సః । ఏవంవిధాశ్చ వై పుత్రాః ప్రభవంతి మహీతలే
అతడు శ్రాద్ధకర్మలు, దానాలు ఎప్పుడూ చేయడు. ఇలాంటి కొడుకులు ఈ భూమిపై పుడతారు.
రిపుం పుత్రం ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రే ద్విజపుంగవ । బాల్యే వయసి సంప్రాప్తే రిపుత్వే వర్తతే సదా
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! శత్రువులాంటి కొడుకును నీకు చెబుతాను. చిన్నప్పుడే వయస్సు వచ్చినప్పుడు ఎప్పుడూ శత్రుత్వంతో ప్రవర్తిస్తాడు.
పితరం మాతరం చైవ క్రీడమానో హి తాడయేత్ । తాడయిత్వా ప్రయాత్యేవ ప్రహస్యైవ పునఃపునః
ఆడుకుంటూ తండ్రిని, తల్లిని కొడతాడు. కొట్టి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతాడు.
పునరాయాతి సంత్రస్తః పితరం మాతరం ప్రతి । సక్రోధో వర్తతే నిత్యం కుత్సతే చ పునఃపునః
తర్వాత భయపడి మళ్లీ తండ్రి, తల్లి దగ్గరకు వస్తాడు. ఎప్పుడూ కోపంగా ఉంటూ వారిని మళ్లీ మళ్లీ అవమానిస్తాడు.
ఏవం సంవర్తతే నిత్యం వైరకర్మణి సర్వదా । పితరం మారయిత్వా చ మాతరం చ తతః పునః
ఇలా ఎప్పుడూ శత్రుత్వపు పనుల్లోనే కొనసాగుతాడు. తండ్రిని, తల్లిని చంపిన తర్వాత కూడా—
ప్రయాత్యేవం స దుష్టాత్మా పూర్వవైరానుభావతః । అథాతః సంప్రవక్ష్యామి యస్మాల్లభ్యం భవేత్ప్రియమ్
అలా ఆ దుష్టాత్మ తన పూర్వ వైరం వల్ల వెళ్లిపోతాడు. ఇప్పుడు, ప్రియమైన కొడుకును ఎలా పొందాలో నేను చెబుతాను.
జాతమాత్రః ప్రియం కుర్యాద్బాల్యే లాలనక్రీడనైః । వయః ప్రాప్య ప్రియం కుర్యాన్మాతృపిత్రోరనన్తరమ్
పుట్టిన వెంటనే ప్రేమతో ప్రవర్తించాలి. చిన్నప్పుడు ముద్దు, ఆటలతో ఆదరించాలి. వయస్సు వచ్చిన తర్వాత తల్లి, తండ్రి ఇద్దరికీ ప్రేమ చూపాలి.
భక్త్యా సంతోషయేన్నిత్యం తావుభౌ పరితోషయేత్ । స్నేహేన వచసా చైవ ప్రియసంభాషణేన చ
భక్తితో, ప్రేమతో, మంచి మాటలతో, మధురంగా మాట్లాడుతూ ఇద్దరినీ ఎప్పుడూ సంతృప్తిపర్చాలి.