అధర్మేణాపి పాపేన వర్తితాః పాపచేతసః । సూదితా వాసుదేవేన సమరే చక్రపాణినా
దుర్మార్గంలో, పాపంలో నిమగ్నమై, చెడ్డ మనసుతో ఉన్న వారు యుద్ధంలో చక్రాయుధుడైన వాసుదేవునిచేత సంహరించబడ్డారు.
యోసావాత్మా మయోక్తః పూర్వమేవ తవాగ్రతః । సోయం విష్ణుర్న సందేహో ధర్మాత్మా సర్వపాలకః
నేను ముందుగా నీకు వివరించిన ఆ ఆత్మే విష్ణువు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఆయన ధర్మమయుడు, అందరికీ రక్షకుడు.
దైత్యకాయేషు యః స్వస్థః పాపమేవ సమాస్థితః । జఘ్నివాన్దానవాన్దేవి స చ క్రుద్ధో మహామతిః
దానవుల శరీరాల్లో ఉండి, పాపాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయించిన ఆయన, మహా జ్ఞానంతో, కోపంతో ఆ దానవులను సంహరించాడు, అమ్మా.
స బాహ్యాభ్యంతరే భూత్వా తవ పుత్రా నిపాతితాః । యేన చోత్పాదితా దేవి తేనైవ వినిపాతితాః
ఆయన బయట, లోపల రెండింటిలోనూ ఉండి, నీ కుమారులను పడగొట్టాడు. వారిని సృష్టించినవాడే, అమ్మా, వారిని నాశనం చేశాడు.
నైషాం మోహస్తు కర్తవ్యో భవత్యా వచనం శృణు । పాపేన వర్తతే యోసౌ స ఏవ నిధనం వ్రజేత్
వారివల్ల నీవు మాయలో పడకూడదు. నా మాట విను: ఎవడు పాపంలో నడుస్తాడో, వాడే నాశనమవుతాడు.
తస్మాన్మోహం పరిత్యజ్య సదాధర్మం సమాశ్రయ । దితిరువాచ- ఏవమస్తు మహాభాగ కరిష్యే వచనం తవ
కాబట్టి మాయను వదిలి, ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించు. దితి చెప్పింది: మహానుభావా, నీ మాట తప్పకుండా పాటిస్తాను.
కశ్యపం చ మునిశ్రేష్ఠమేవమాభాష్య దుఃఖితా । సంబోధితా సా మునినా దుఃఖం సంత్యజ్య సంస్థితా
దుఃఖంతో కశ్యపుని ఇలా ఉద్దేశించి, ఆ మునిచేత ఉపదేశం పొందిన దితి, తన దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టి స్థిరంగా నిలిచింది.
ఋషయ ఊచుః- తతస్తే దానవాః సర్వే హిరణ్యకశిపూత్తరాః । యుద్ధాద్భగ్నాస్తు కిం కుర్యుర్వ్యవసాయం మహామతే
ఋషులు అన్నారు: మహాజ్ఞానీ, యుద్ధంలో ఓడిపోయిన అనంతరం, హిరణ్యకశిపు కుమారులైన దానవులు ఏమి చేశారు?
విస్తరేణాపి నో బ్రూహి తేషాం వృత్తమనుత్తమమ్ । శ్రోతుమిచ్ఛామహే సర్వే త్వత్తో వై సాంప్రతం ద్విజ
వారి గొప్ప ప్రవర్తనను పూర్తిగా వివరించు. మేమంతా ఇప్పుడు నీ నుండి వినాలనుకుంటున్నాం, ద్విజశ్రేష్ఠా.
సూత ఉవాచ- భగ్నా రణాత్తు తే సర్వే బలహీనాస్తు వై తదా । గతదర్పాః సుదుఃఖార్తా దైత్యాస్తే పితరం గతాః
సూతుడు చెప్పాడు: యుద్ధంలో ఓడిపోయి, బలహీనులై, గర్వం కోల్పోయి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో ఆ దానవులు తమ తండ్రి వద్దకు వెళ్లారు.
భక్త్యా ప్రణమ్య తే సర్వే సమూచుః కశ్యపం తదా । దానవా ఊచుః- భవద్వీర్యాత్సముత్పత్తిరస్మాకం ద్విజసత్తమ
భక్తితో అందరూ కశ్యపుని పాదాలకు నమస్కరించి, ఇలా మాట్లాడారు.
దేవతానాం మహాభాగ దానవానాం తథైవ చ । వయం చ దానవాః సర్వే బలవీర్యపరాక్రమాః
దానవులు అన్నారు: ద్విజశ్రేష్ఠా, మీ బలంతోనే మాకు జననం కలిగింది. దేవతలకు, దానవులకు కూడా అదే కారణం.
ఉపాయజ్ఞాః సుధీరాశ్చ ఉద్యమేన సమన్వితాః । వయం తు బహవస్తాత దేవాస్త్వల్పాస్తథైవ చ
మేమందరం దానవులు బలవంతులు, పరాక్రమశీలులు, బుద్ధిమంతులు, ప్రయత్నశీలులు. తండ్రి, మేము అనేకమంది, దేవతలు మాత్రం కొంతమంది మాత్రమే.
కథం జయంతి తే సర్వే వయం భగ్నా మహాహవాత్ । తత్కిం వై కారణం తాత బలతేజః సమన్వితాః
మేము ఇంత బలవంతులమై, మహాయుద్ధంలో ఓడిపోతుంటే, ఆ దేవతలు ఎలా గెలుస్తున్నారు? అసలు కారణం ఏమిటి, తండ్రి?
మత్తనాగసహస్రాణామేకైకస్య మహామతే । బలమస్తి చ దైత్యస్య నాస్తి దేవేషు తాదృశమ్
ప్రతి దానవునికి, మహాజ్ఞానీ, వెయ్యి మత్తున్న ఏనుగుల బలం ఉంది. అలాంటి బలం దేవతల్లో లేదు.
జయశ్చ దృశ్యతే తాత దేవేష్వేవ మహాహవే । తత్సర్వం కథయస్వైవ సంశయంఛేత్తుమర్హసి
అయినా కూడా, మహాయుద్ధంలో దేవతలకే విజయం కనిపిస్తోంది. మా సందేహాన్ని తీర్చేందుకు, దయచేసి అన్నీ వివరించు.
కశ్యప ఉవాచ- శృణుధ్వం పుత్రకాః సర్వే జయస్యాపి చ కారణమ్ । యస్మాద్ధి దేవతాః సర్వే సమరే జయినోఽభవన్
కశ్యపుడు చెప్పాడు: పిల్లలారా, మీరు అందరూ వినండి. దేవతలు యుద్ధంలో ఎలా గెలిచారో, దానికి కారణం చెబుతాను.
వీర్యనిర్వాపకస్తాతో మాతాక్షేత్రమిదం సదా । ధారణే పాలనే చైవ పోషణే చ యథైవ హి
తండ్రి, ఈ తల్లి గర్భమే సర్వదా వీరత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది. పోషణ, సంరక్షణ, పెంపకంలో కూడా ఇదే జరుగుతుంది.
కిం కుర్యాద్విషమార్థే తు పితా పుత్రే చ వై తథా । అత్ర ప్రధానం కర్మైవ మామేవం బుద్ధిరాశ్రితా
విషయాన్ని గురించి తండ్రి తన కుమారుడికి, కుమారుడు తన తండ్రికి ఏం చేయాలి? ఇక్కడ ముఖ్యమైనది కర్మే. నా మనసులో ఇదే నిశ్చయంగా ఉంది.
ద్వైవిధ్యం కర్మసంబంధం పాపపుణ్యసముద్భవమ్ । సత్యమేవ సమాశ్రిత్య క్రియతే ధర్మ ఉత్తమః
కర్మకు రెండు విధాల సంబంధం ఉంది, అది పాపం, పుణ్యం రెండింటి వల్ల కలుగుతుంది. నిజాయితీని ఆధారంగా చేసుకుని చేసే పనే ఉత్తమమైన ధర్మం.
తపోధ్యానసమాయుక్తం తారణాయ హి తం సుతాః । పతనాయ పాతకం ప్రోక్తం సర్వదైవ న సంశయః
తపస్సు, ధ్యానం కలిసినది మోక్షానికి దారి తీస్తుంది, పిల్లలారా. పాపంగా చెప్పబడినది ఎప్పుడూ పతనానికి కారణమవుతుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
బలేన పరివారేణ ఆభిజాత్యేన పుత్రకాః । పుణ్యహీనస్య పుంసో వై తద్బలం వికలాయతే
బలం, కుటుంబం, మంచి వంశం ఉన్నా, పిల్లలారా, పుణ్యం లేని మనిషికి ఆ బలమే పనికిరాదు.
ఉన్నతా గిరిదుర్గేషు వృక్షాః సంతి సుపుత్రకాః । పతంతి వాతవేగేన సమూలాస్తు ఘనాస్తథా
పర్వత కోటల్లో ఎత్తయిన చెట్లు నిలబడినా, మంచి పిల్లలారా, గాలి వేగానికి అవి వేరేలు సహా పడిపోతాయి, మేఘాలా లాగానే.
సత్యధర్మవిహీనాస్తే తథాయాంతి యమక్షయమ్ । సాధారణః ప్రాణినాం చ ధర్మ ఏష సుపుత్రకాః
నిజాయితీ, ధర్మం లేని వారు యమలోకానికి వెళ్తారు. ఇది అన్ని జీవులకు వర్తించే సాధారణ నిబంధన, మంచి పిల్లలారా.
యేన సంతరతే జంతురిహ చైవ పరత్ర చ । తద్యుష్మాభిః పరిత్యక్తం సత్యం ధర్మసమన్వితమ్
ఈ లోకంలో, పరలోకంలో జీవి దాటి పోవడానికి ఉపయోగపడేది, ఆ సత్యధర్మాలతో కూడినదాన్ని మీరు వదిలిపెట్టారు.
అధర్మమాస్థితం పుత్రా యుష్మాభిః సత్యవర్జితైః । సత్యధర్మతపోభ్రష్టాః పతితా దుఃఖసాగరే
మీరు పిల్లలు సత్యం లేకుండా అధర్మాన్ని ఆశ్రయించారు. సత్యం, ధర్మం, తపస్సు నుండి తొలగిపోయి, బాధ సముద్రంలో మునిగిపోయారు.
దేవాశ్చ సత్యసంపన్నాః శ్రేయసా చ సమన్వితాః । తపః శాంతిదమోపేతాః సుపుణ్యా పాపవర్జితాః
దేవతలు సత్యంతో, శుభఫలితాలతో, తపస్సు, శాంతి, దమంతో కూడి, మంచి పుణ్యంతో, పాపం లేకుండా ఉంటారు.
యత్ర సత్యం చ ధర్మశ్చ తపః పుణ్యం తథైవ చ । యత్ర విష్ణుర్హృషీకేశో జయస్తత్ర ప్రదృశ్యతే
ఎక్కడ సత్యం, ధర్మం, తపస్సు, పుణ్యం ఉంటాయో, అక్కడ విష్ణువు, హృషీకేశుడు ఉంటాడు. అక్కడే విజయం కనిపిస్తుంది.
తేషాం సహాయః సంభూతో వాసుదేవః సనాతనః । తస్మాజ్జయంతి తే దేవాః సత్యధర్మసమన్వితాః
వాసుదేవుడు, శాశ్వతుడు, వారికి సహాయకుడిగా ఉన్నాడు. అందుకే సత్యధర్మాలతో కూడిన ఆ దేవతలు విజయం సాధిస్తారు.
సహాయేన బలేనైవ పౌరుషేణ తథైవ చ । భవంతః కిల వై పుత్రాస్తపః సత్యవివర్జితాః
సహాయంతో, బలంతో, ప్రయత్నంతో కూడి, మీరు పిల్లలు తపస్సు, సత్యం లేకుండా ఉన్నారు.