తదాహాత్మానమారాధ్యమేతైః కిం తే ప్రయోజనమ్ । తత్త్వతో బ్రూహి మే దేవ సదా శుద్ధోసి సర్వదా
ఈ విధంగా నీవు నీ స్వంత ఆత్మను ఈ విధంగా పూజించిన తరువాత, నీకు ఏమి ప్రయోజనం కలుగుతుంది? నిజంగా చెప్పు ప్రభూ, నీవు ఎప్పుడూ పవిత్రుడవే, ఎప్పుడూ కలుషితుడవు కాదు.
ఆత్మోవాచ- ఏతే పంచ మహాభాగా రూపవంతో మనస్వినః । గత్వా సందర్శయామ్యేనానాభాష్యే జ్ఞాన శ్రూయతామ్
ఆత్మ ఇలా చెప్పింది — వీరు ఐదుగురు గొప్పవారు, రూపం, బుద్ధి కలవారు. నేను వెళ్లి వీరిని చూపిస్తాను; చెప్పరాని జ్ఞానాన్ని విను.
భవ్యానేతాన్ప్రవక్ష్యామి పంచమీం గతిమాగతాన్ । దూతత్వం గచ్ఛ భో జ్ఞాన కుశలో దూతకర్మణి
వీరు చేరుకున్న ఐదవ స్థితిని నేను వీరికి వివరించబోతున్నాను. ఓ జ్ఞానమా, నీవు దూతగా వెళ్ళు, దూత పనిలో నీవు నిపుణుడవు.
జ్ఞానమువాచ- త్వమాత్మఞ్ఛృణు మే వాక్యం సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్ । ఏతేషాం సంగతిస్తాత కార్యా నైవ త్వయా కదా
జ్ఞానం ఇలా చెప్పింది — ఓ ఆత్మా, నా మాట విను; నేను నిజం మాత్రమే చెబుతున్నాను. వీరితో కలవడం నీకు ఎప్పుడూ జరగకూడదు.
పంచానామపి శుద్ధాత్మన్న కార్యం శుభమిచ్ఛతా । భవతః సంగతిం మోహ ఇచ్ఛత్యేష మహామతే
ఓ పవిత్రాత్మా, ఐదుగురికీ కూడా, మంగళకరమైనదాన్ని కోరేవాడు ఏ పనీ చేయకూడదు. నీతో కలవాలని కోరేది మాయ మాత్రమే, ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా.
ఆత్మోవాచ- ఏతేషాం సంగతిం జ్ఞాన కస్మాద్వారయతే భవాన్ । తన్మే త్వం కారణం బ్రూహి యాథాతథ్యేన పండిత
ఆత్మ ఇలా అడిగింది — ఓ జ్ఞానమా, వీరితో కలవకుండా నీవు ఎందుకు అడ్డుకుంటున్నావు? దానికి నిజమైన కారణం నాకు చెప్పు, ఓ పండితుడా.
జ్ఞానమువాచ- ఏతేషాం సంగమాత్రాత్తు మహద్దుఃఖం భవిష్యతి । దుఃఖమూలా హి పంచైవ శోకసంతాపకారకాః
జ్ఞానం ఇలా చెప్పింది — వీరితో కలిసిన కేవలం కారణంగా పెద్ద బాధ కలుగుతుంది. నిజంగా, ఈ ఐదుగురు బాధలకు మూలకారణం, దుఃఖం, శోకాన్ని కలిగించే వారు.
ఏవమస్తు మహాప్రాజ్ఞ కరిష్యే వచనం తవ । జ్ఞానమాభాష్య స హ్యాత్మా ధ్యానేన సహ సంగతః
అలా అయితే అలా జరగనీ, ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, నీ మాట ప్రకారం నేను చేస్తాను. జ్ఞానంతో మాట్లాడిన ఆత్మ ధ్యానంతో కలిసింది.
కశ్యప ఉవాచ- తతః పంచైవ తే తత్రాద్రాక్షురాత్మానమేవ తమ్ । బుద్ధిమూచుః సమాహూయ సంగచ్ఛాత్మానమేవ హి
కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ తర్వాత ఆ ఐదుగురు అక్కడ ఆత్మను చూశారు. బుద్ధిని పిలిచి, 'మనము ఆత్మవద్దకు పోదాం' అని అన్నారు.
దూతత్వం కురు కల్యాణి అస్మాకమాత్మనా సహ । పంచతత్త్వా మహాత్మానో విశ్వస్యధారకాః శుభాః
ఓ మంగళకరమైనవాడా, మన కోసం దూతగా, ఆత్మతో కలిసి పని చేయు. ఐదు మహాతత్త్వాలు మంగళకరమైనవి, ఈ విశ్వాన్ని మోయు గొప్పవారు.
భవతో మైత్రమిచ్ఛంతి ఇత్యాభాష్య మహామతిమ్ । గత్వా బుద్ధే త్వయా కార్యం కర్తవ్యం న ఇతో వ్రజ
నీ స్నేహాన్ని కోరుతూ వారు మహాబుద్ధిమంతుడిని ఉద్దేశించి మాట్లాడారు. బుద్ధివద్దకు వెళ్ళు, నీ పని అక్కడే, ఇంకెక్కడికీ వెళ్ళవద్దు.
ఏవమస్తు మహాభాగా కరిష్యే కార్యముత్తమమ్ । ఏవమాభాషితం తేషాం గత్వాఽహాత్మానమేవ తమ్
అలా అయితే అలా జరగనీ, ఓ మహాభాగ్యవంతులారా, నేను ఉత్తమమైన పనిని చేస్తాను. వారు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆమె ఆత్మవద్దకు వెళ్లింది.
అహం బుద్ధిర్మహాభాగ భవంతం సముపాగతా । దూతత్వే మహతాం పార్శ్వాత్తేషాం త్వం వచనం శృణు
ఓ మహాభాగుడా, నేను బుద్ధిని, నీ వద్దకు వచ్చాను. గొప్పవారి తరఫున దూతగా, వారి మాటలు విను.
భవన్మైత్రీం సమిచ్ఛంతి అక్షయాం పంచ ఆత్మకాః । కురు మైత్రీం మహాప్రాజ్ఞ జహి ధ్యానం సుదూరతః
ఐదు ఆత్మలు నీతో ఎప్పటికీ ఉండే స్నేహాన్ని కోరుకుంటున్నారు. ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, స్నేహాన్ని కల్పించు, ధ్యానాన్ని దూరంగా వదిలేయి.
ధ్యానమువాచ- న కర్తవ్యం త్వయా చాత్మన్నైతేషాం వై సమాగమమ్ । ఏషాం సంసర్గమాత్రేణ మహద్దుఃఖం భవిష్యతి
ధ్యానం ఇలా చెప్పింది — ఓ ఆత్మా, నువ్వు వీరితో కలవకూడదు. వీరితో కలిసిన కేవలం కారణంగా పెద్ద బాధ కలుగుతుంది.
మయా జ్ఞానేన హీనస్త్వం కథం కర్మ కరిష్యతి । ఏవమేవ న కర్తవ్యం తేషాం చైవ సమాగమమ్
నేను, జ్ఞానాన్ని తీసివేస్తే, నువ్వు ఎలా పని చేయగలవు? అందువల్ల, నువ్వు వీరితో కలవకూడదు.
గర్భవాసం నయిష్యంతి భవంతం నాన్యథా విభో । జ్ఞానేనైవ మయా హీనో అజ్ఞానం యాస్యసి ధ్రువమ్
వీరు నిన్ను గర్భంలోకి తీసుకెళ్తారు, ప్రభూ, వేరేలా కాదు. నేను జ్ఞానాన్ని తీసివేస్తే, నువ్వు తప్పక అజ్ఞానంలో పడిపోతావు.
ఏవముక్త్వా తమాత్మానం విరరామ మహామతిమ్ । తతస్తామాగతాం బుద్ధిమాత్మా ప్రోవాచ నిశ్చితః
అలా చెప్పి, ఆ మహాబుద్ధిమంతుడు ఆత్మతో మౌనంగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత, వచ్చిన బుద్ధిని ఆత్మ స్థిరంగా ఉద్దేశించి మాట్లాడింది.
జ్ఞానధ్యానౌ మహాత్మానౌ మంత్రిణౌ మమ శోభనౌ । తత్ర యానం న మే యుక్తం తద్బుద్ధే కిం కరోమ్యహమ్
జ్ఞానం, ధ్యానం — ఇవి నా ఇద్దరు గొప్ప మంత్రులు, మహాత్ములు. వీరి సలహా లేకుండా అక్కడికి వెళ్లడం నాకు తగదు. ఓ జ్ఞానివా, ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి చెప్పు.
ఏవం శ్రుత్వా తతో బుద్ధిస్తేషాం పార్శ్వే యశస్వినీ । సమాచష్ట సమగ్రం తత్కథనం జ్ఞానధ్యానయోః
ఇలా విని, యశస్సుతో కూడిన బుద్ధి వారి దగ్గరకు వెళ్లి, జ్ఞానం, ధ్యానం చెప్పిన మాటలన్నింటినీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పింది.
తతస్తే పంచకాః సర్వే ఆత్మానం ప్రతిజగ్మిరే । మైత్రీమేవ ప్రతీచ్ఛామో భవతో నిత్యమేవ హి
అంతటా ఐదుగురూ కలిసి తిరిగి తమవద్దకు వచ్చారు. 'మేము ఎప్పుడూ మీతో స్నేహమే కోరుకుంటున్నాము' అని చెప్పారు.
యస్మాచ్ఛుద్ధోసి లోకేశ తస్మాత్త్వాం సముపాగతాః । స్వయమేవ విచార్యైవ ఉత్తరం నః ప్రదీయతామ్
ప్రభువా, మీరు పవిత్రుడవు కాబట్టి మేము మీ వద్దకు వచ్చాము. మీరు స్వయంగా ఆలోచించి మాకు సమాధానం చెప్పండి.
ఆత్మోవాచ- యూయం పంచైవ సంప్రాప్తా మమ మైత్రం సమిచ్ఛథ । స్వీయం గుణం ప్రభావం చ కథయంతు మమాగ్రతః
ఆత్మ ఇలా అన్నది — 'మీరు ఐదుగురూ నా స్నేహం కోరుకుంటూ వచ్చారు. మీలో ప్రతి ఒక్కరు మీ స్వంత గుణాన్ని, శక్తిని నా ముందే చెప్పండి.'
భూమిరువాచ- సర్వకార్యస్య సంస్థానం చర్మమాంససమన్వితమ్ । అస్థిమూలదృఢత్వం మే నఖలోమసమన్వితమ్
భూమి ఇలా అన్నది — 'ప్రపంచంలోని ప్రతి వస్తువుకి ఆకారం నా వల్లే. చర్మం, మాంసం నాతో కలిసివుంటాయి. ఎముకలతో నాకు బలమూ, గట్టి స్థితి కలదు. నఖాలు, జుట్టు కూడా నాతోనే ఉంటాయి.'
ప్రభావో హి మహాప్రాజ్ఞ కాయమధ్యే మమైవ హి । నాసికాగమనో గంధస్స మే భృత్యో మహామనాః
ఓ మహాజ్ఞానివా, నా శక్తి శరీరంలోనే ఉంటుంది. ముక్కులోకి వచ్చే వాసన నా సేవకుడు, గొప్ప మనస్సుతో ఉన్నవాడు.
ఆకాశ ఉవాచ- అహమాకాశకః ప్రాప్తో మమ కాయే ప్రభావకమ్ । శ్రూయతామభిధాస్యామి పరబ్రహ్మస్వరూపిణమ్
ఆకాశం ఇలా అన్నది — 'నేను ఆకాశం, ఇక్కడికి వచ్చాను. నా శక్తి శరీరంలో ఉంది. పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైనవాడిని గురించి నేను వివరంగా చెబుతాను, వినండి.'
బాహ్యాంతరావకాశశ్చ శూన్యస్థానే వసామ్యహమ్ । తత్రామాత్యౌ తు కర్ణౌ మే శ్రవణార్థం ప్రతిష్ఠితౌ
బయటి, లోపలి ఖాళీ స్థలాల్లోనే నేను నివసిస్తాను. అక్కడ నా ఇద్దరు మంత్రులు అయిన చెవులు వినేందుకు స్థిరంగా ఉంటాయి.'
వాయురువాచ- పంచరూపేణ తిష్ఠామి కరోమ్యేవం శుభాశుభమ్ । చర్మకాయేస్థితోమాత్యః స్పర్శం సంశ్రయతే గుణమ్
వాయువు ఇలా అన్నాడు — 'నేను ఐదు రూపాల్లో ఉంటాను. మంచి, చెడు పనులు రెండూ చేస్తాను. చర్మంలో నివసించే మంత్రి నేను, నాకు స్పర్శ అనే గుణం ఉంది.'
తేజ ఉవాచ- కాయే సంస్థః సదా నిత్యం పాకయోగం కరోమ్యహమ్ । సబాహ్యాభ్యంతరం సర్వం ద్రవ్యాద్రవ్యం ప్రదర్శయే
తేజస్సు ఇలా అన్నది — 'నేను శరీరంలో ఎప్పుడూ ఉంటాను. పదార్థాలను పాకం చేయడం, మార్పు తేవడం నా పని. లోపల, బయట, ద్రవ పదార్థాలు, ద్రవం కానివి అన్నింటినీ నేను చూపిస్తాను.'
శుక్రం మజ్జా తథా లాలా ఏవం త్వక్సంధిసంస్థితమ్ । రుధిరం ప్రేషయామ్యేవ కాయమధ్యే స్థితోస్మ్యహమ్
వీర్యం, మజ్జ, లాలాజలం, చర్మం, సంధుల్లో ఉండేవి, రక్తం — ఇవన్నీ నేను పంపుతాను. నేను శరీరంలోనే ఉంటాను.'