అభిమానేన దుఃఖేన మానభంగేన సత్తమ । మహాదుఃఖేన సంతప్తా కరిష్యే ప్రాణమోచనమ్
అహంకారంతో, దుఃఖంతో, అవమానంతో, ఓ ఉత్తముడా! తీవ్రమైన బాధతో బాధపడుతూ, నేను ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను.
కశ్యప ఉవాచ- శ్రూయతామభిధాస్యామి యథా శాంతిర్భవిష్యతి । న కః కస్య భవేత్పుత్రో న మాతా న పితా శుభే
కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు— 'విను, శాంతి ఎలా కలుగుతుందో చెబుతాను. శుభే! ఎవరికీ ఎవరు కుమారులు, ఎవరు తల్లి, ఎవరు తండ్రి అనేది నిజంగా లేదు.'
న భ్రాతా బాంధవః కస్య న చ స్వజనబాంధవాః । ఏవం సంసారసంబంధో మాయామోహసమన్వితః
ఈ లోకంలో ఎవరికీ నిజంగా అన్నయ్యలు, బంధువులు, స్వజనులు ఉండరు. ఈ సంసార బంధం అంతా మాయా మోహంతో నిండినదే.
స్వయమేవ పితా దేవి స్వయం మాతాథ బాంధవాః । స్వయం స్వజనవర్గశ్చ స్వయం ధర్మః సనాతనః
దేవి, మనకే మనమే తండ్రి, మనమే తల్లి, మనమే బంధువులు. మనమే మన స్వజనులూ, మనమే శాశ్వత ధర్మం.
ఆచారేణ నరో దేవి సుఖిత్వముపజాయతే । అనాచారేణ పాపేన నాశం యాతి తథా ధ్రువమ్
దేవి, మంచి ఆచరణ వల్ల మనిషికి సుఖం కలుగుతుంది. చెడు ఆచరణ, పాపం వల్ల మాత్రం నిశ్చయంగా నాశనం జరుగుతుంది.
క్రూరయోనిం ప్రయాత్యేవం నరో దేవి న సంశయః । కర్మణా సత్యహీనేన మహాపాపేన మోహతః
దేవి, నిజాయితీ లేని పనులు, మహాపాపాలు, మోహంతో చేసిన కర్మల వల్ల మనిషి నిశ్చయంగా క్రూరమైన జన్మను పొందుతాడు.
రిపుత్వే వర్త్తతే మర్త్యః ప్రాణినాం నిత్యసంస్థితః । రిపవస్తస్య వర్తన్తే యత్ర తత్ర న సంశయః
ప్రాణుల మీద శత్రుత్వంతో ఉండే మనిషికి ఎప్పుడూ శత్రువులే చుట్టూ ఉంటారు. ఎక్కడికి వెళ్లినా అతనికి శత్రువులే ఎదురవుతారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మైత్రేణ వర్తతే మర్త్యో యదా లోకే ప్రియే శుభే । తదా తస్య భవంత్యేవ మిత్రాః సర్వత్ర భామిని
ప్రియమైన శుభలక్షణాల దేవీ, ఈ లోకంలో స్నేహభావంతో ప్రవర్తించే మనిషికి ఎక్కడైనా స్నేహితులే ఉంటారు, అందులో సందేహం లేదు.
కృషికారో యదా దేవి ఛన్నం బీజం సుసంస్థితమ్ । యాదృశం తు భవత్యేవ తాదృశం ఫలమశ్నుతే
దేవి, రైతు రహస్యంగా మంచి విత్తనం నాటితే, ఆ విత్తనం ప్రకారం ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
తథా తవ చ పుత్రైశ్చ సాధుభిః స్పర్ధితం సహ । కర్మణస్తస్య తత్ప్రాప్తం ఫలం భుంక్ష్వ సుసంస్థితమ్
అదే విధంగా, నువ్వు నీ కుమారులతో కలిసి సద్గుణులపై పోటీ చేసినప్పుడు, ఆ కర్మకు తగిన ఫలితాన్ని తప్పకుండా అనుభవించాలి.
తవ పుత్రా మహాభాగే తపః శాంతి వివర్జితాః । తేన పాపేన తే సర్వే పతితా వై మహత్పదాత్
మహాభాగ్యవంతురాలా, నీ కుమారులు తపస్సు, శాంతి లేకుండా ఉన్నారు. ఆ పాపం వల్ల వారందరూ గొప్ప స్థానం నుండి పడిపోయారు.
ఏవం జ్ఞాత్వా శమం గచ్ఛ ముంచ దుఃఖం సుఖం తథా । కస్య పుత్రాశ్చ మిత్రాణి కస్య స్వజన బాంధవాః
ఇలా తెలుసుకుని, మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచు. బాధను, సుఖాన్ని రెండింటినీ వదిలిపెట్టు. ఎవరి కుమారులు, ఎవరి స్నేహితులు, ఎవరి స్వజనులు, ఎవరి బంధువులు?
ఆత్మకర్మానుసారేణ సుఖం జీవంతి జంతవః । పరార్థే చింతనం దేవి తత్త్వజ్ఞానేన పండితాః
ప్రాణులు తమ కర్మ ప్రకారం సుఖంగా జీవిస్తారు. దేవి, జ్ఞానమున్న వారు మాత్రం పరుల మేలుకోసం ఆలోచిస్తారు.
న కుర్వంతి మహాత్మానో వ్యర్థమేవ న సంశయః । పంచభూతాత్మకం కాయం కేవలం సంధిజర్జరమ్
మహాత్ములు వ్యర్థంగా ఏ పనీ చేయరు, ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ శరీరం ఐదు భూతాలతో కూడి, కేవలం సంధుల వల్ల కలిపి ఉన్నది, చాలా బలహీనమైనది.
ఆత్మమిత్రం కృతం తేన సర్వం దేవి సుఖాశయా । ఆత్మా నామ మహాపుణ్యః సర్వగః సర్వదర్శకః
దేవి, మన ఆత్మను మన స్నేహితుడిగా చేసుకుంటే, సుఖం కోసం అన్నీ సాధ్యమవుతాయి. ఆత్మే మహాపుణ్యమైనది, అన్నిటినీ వ్యాపించినది, అన్నిటినీ చూసే శక్తి కలది.
సర్వసిద్ధిస్తు సర్వాత్మా సాత్వికః సర్వసిద్ధిదః । ఏవం సర్వమయో దేవి భ్రమత్యేకో నిరఞ్జనః
దేవి, అన్నింటినీ వ్యాపించే ఆత్మే అన్ని సిద్ధులను ఇస్తుంది, శుద్ధమైనది, అన్ని సిద్ధులకూ కారణమైనది. అలా, ఆ ఒక్కటి అన్నింటిలోనూ ఉండి, నిర్దోషంగా తిరుగుతుంది.
భ్రమతా నిర్జనే యేన మూర్తిమంతో ద్విజోత్తమాః । చత్వారో దర్శితాః పుణ్యా మూర్తిమంతో మహౌజసః
ఒంటరిగా సంచరిస్తున్నప్పుడు, ఎవరో నలుగురు రూపవంతులైన, పుణ్యశీలులైన, మహాశక్తివంతులైన ద్విజులను చూశారు.
పంచమః శ్వసనశ్చైవ పూర్వాణాం మిత్రమేవ చ । అథో ఆత్మా సమాయాతో జ్ఞానసాహాయ్యమేవ వా
అందులో ఐదవది శ్వాస, అది మిగతావారికి స్నేహితుడే. ఆ తరువాత ఆత్మ వచ్చిందో, లేదా జ్ఞానానికి సహాయం చేయడానికి వచ్చిందో.
స తాన్దృష్ట్వా మహాత్మా వై జ్ఞానమాత్మా సమబ్రవీత్ । జ్ఞాన పశ్య అమీ పంచ మంత్రయంతః పరస్పరమ్
వారిని చూసి, ఆ మహాత్ముడు, జ్ఞానస్వరూపుడైన ఆత్మతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ జ్ఞానమా, చూడు, ఈ ఐదుగురు పరస్పరం చర్చించుకుంటున్నారు.'
ఏతాన్గత్వాబ్రవీహి త్వం యూయం క ఇతి పృచ్ఛ హ । జ్ఞానం వాక్యం పరం శ్రుత్వా సార్థం తస్య మహాత్మనః
వారితో కలిసి వెళ్లి, 'మీరు ఎవరు?' అని అడుగు. ఆ మహాత్ముని పరమార్థమైన మాటలు విని, ఓ జ్ఞానమా.
తదాహాత్మానమారాధ్యమేతైః కిం తే ప్రయోజనమ్ । తత్త్వతో బ్రూహి మే దేవ సదా శుద్ధోసి సర్వదా
ఈ విధంగా నీవు నీ స్వంత ఆత్మను ఈ విధంగా పూజించిన తరువాత, నీకు ఏమి ప్రయోజనం కలుగుతుంది? నిజంగా చెప్పు ప్రభూ, నీవు ఎప్పుడూ పవిత్రుడవే, ఎప్పుడూ కలుషితుడవు కాదు.
ఆత్మోవాచ- ఏతే పంచ మహాభాగా రూపవంతో మనస్వినః । గత్వా సందర్శయామ్యేనానాభాష్యే జ్ఞాన శ్రూయతామ్
ఆత్మ ఇలా చెప్పింది — వీరు ఐదుగురు గొప్పవారు, రూపం, బుద్ధి కలవారు. నేను వెళ్లి వీరిని చూపిస్తాను; చెప్పరాని జ్ఞానాన్ని విను.
భవ్యానేతాన్ప్రవక్ష్యామి పంచమీం గతిమాగతాన్ । దూతత్వం గచ్ఛ భో జ్ఞాన కుశలో దూతకర్మణి
వీరు చేరుకున్న ఐదవ స్థితిని నేను వీరికి వివరించబోతున్నాను. ఓ జ్ఞానమా, నీవు దూతగా వెళ్ళు, దూత పనిలో నీవు నిపుణుడవు.
జ్ఞానమువాచ- త్వమాత్మఞ్ఛృణు మే వాక్యం సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్ । ఏతేషాం సంగతిస్తాత కార్యా నైవ త్వయా కదా
జ్ఞానం ఇలా చెప్పింది — ఓ ఆత్మా, నా మాట విను; నేను నిజం మాత్రమే చెబుతున్నాను. వీరితో కలవడం నీకు ఎప్పుడూ జరగకూడదు.
పంచానామపి శుద్ధాత్మన్న కార్యం శుభమిచ్ఛతా । భవతః సంగతిం మోహ ఇచ్ఛత్యేష మహామతే
ఓ పవిత్రాత్మా, ఐదుగురికీ కూడా, మంగళకరమైనదాన్ని కోరేవాడు ఏ పనీ చేయకూడదు. నీతో కలవాలని కోరేది మాయ మాత్రమే, ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా.
ఆత్మోవాచ- ఏతేషాం సంగతిం జ్ఞాన కస్మాద్వారయతే భవాన్ । తన్మే త్వం కారణం బ్రూహి యాథాతథ్యేన పండిత
ఆత్మ ఇలా అడిగింది — ఓ జ్ఞానమా, వీరితో కలవకుండా నీవు ఎందుకు అడ్డుకుంటున్నావు? దానికి నిజమైన కారణం నాకు చెప్పు, ఓ పండితుడా.
జ్ఞానమువాచ- ఏతేషాం సంగమాత్రాత్తు మహద్దుఃఖం భవిష్యతి । దుఃఖమూలా హి పంచైవ శోకసంతాపకారకాః
జ్ఞానం ఇలా చెప్పింది — వీరితో కలిసిన కేవలం కారణంగా పెద్ద బాధ కలుగుతుంది. నిజంగా, ఈ ఐదుగురు బాధలకు మూలకారణం, దుఃఖం, శోకాన్ని కలిగించే వారు.
ఏవమస్తు మహాప్రాజ్ఞ కరిష్యే వచనం తవ । జ్ఞానమాభాష్య స హ్యాత్మా ధ్యానేన సహ సంగతః
అలా అయితే అలా జరగనీ, ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, నీ మాట ప్రకారం నేను చేస్తాను. జ్ఞానంతో మాట్లాడిన ఆత్మ ధ్యానంతో కలిసింది.
కశ్యప ఉవాచ- తతః పంచైవ తే తత్రాద్రాక్షురాత్మానమేవ తమ్ । బుద్ధిమూచుః సమాహూయ సంగచ్ఛాత్మానమేవ హి
కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ తర్వాత ఆ ఐదుగురు అక్కడ ఆత్మను చూశారు. బుద్ధిని పిలిచి, 'మనము ఆత్మవద్దకు పోదాం' అని అన్నారు.
దూతత్వం కురు కల్యాణి అస్మాకమాత్మనా సహ । పంచతత్త్వా మహాత్మానో విశ్వస్యధారకాః శుభాః
ఓ మంగళకరమైనవాడా, మన కోసం దూతగా, ఆత్మతో కలిసి పని చేయు. ఐదు మహాతత్త్వాలు మంగళకరమైనవి, ఈ విశ్వాన్ని మోయు గొప్పవారు.