పుణ్యే తిథౌ తథా ఋక్షే సుముహూర్తే మహాత్మభిః । ఇంద్రత్వే స్థాపితో దేవైరభిషిక్తః సుమంగలైః
పుణ్యమైన తిథిలో, శుభమైన నక్షత్రంలో, మంచి ముహూర్తంలో, దేవతలు ఆయన్ని ఇంద్రపదవిలో స్థాపించి, శుభసూచకమైన అభిషేకం చేశారు.
ప్రాప్తమైంద్రపదం తేన ప్రసాదాత్తస్య చక్రిణః । తపశ్చకార తేజస్వీ వసుదత్తః సురేశ్వరః
విష్ణువు అనుగ్రహంతో, ఆ మహాత్ముడు ఇంద్రపదవిని పొందాడు. వసుదత్తుడు, దేవతాధిపతి, తపస్సు చేసి, మహాశక్తిని సంపాదించాడు.
ఉగ్రేణ తేజసా యుక్తో వజ్రపాశాంకుశాయుధః
బలమైన తేజస్సుతో, వజ్రాయుధం, పాశం, అంకుశం వంటి ఆయుధాలు ధరించాడు.
సూత ఉవాచ- ఉగ్రం సమస్తం తపసః ప్రభావం విలోక్య శుక్రో నిజగాద గాథామ్ । లోకేషు కోన్యో న భవిష్యతీతి యథా హి చాయం చ సుదర్శనీయః
సారథి ఇలా చెప్పాడు—ఆయన చేసిన ఘోరమైన తపస్సు ప్రభావాన్ని చూసి, శుక్రుడు ఇలా శ్లోకం పలికాడు: 'ఈ లోకాల్లో ఇతని వంటి అందగాడు మరెవ్వరూ ఉండరేమో.'
విష్ణోః ప్రసాదాన్న పరో మహాత్మా సంప్రాప్తమైశ్వర్యమిహైవ దివ్యమ్
విష్ణువు అనుగ్రహంతో, ఇంత దివ్యమైన ఐశ్వర్యాన్ని ఈ లోకంలో మరెవ్వరూ పొందలేకపోయారు.
అనేన తుల్యో న భవిష్యతీతి లోకేషు చాన్యస్తపసోగ్రవీర్యః
ఈ లోకాలలో ఇతని తపస్సు, మహాశక్తికి సమానంగా మరెవ్వరూ ఉండరని చెప్పాలి.
సూత ఉవాచ- కశ్యపస్య చ భార్యాన్యా దనుర్నామ తపస్వినీ । పుత్రశోకేన సంతప్తా సంప్రాప్తా దితిమందిరమ్
సూతుడు చెప్పాడు — కశ్యపునికి మరో భార్య అయిన దను, తపస్సు చేసేవాళ్లలో ఒకరు, తన కుమారుడి కోసం బాధతో ఉన్న ఆమె, దితి ఇంటికి వచ్చింది.
రోదమానా ప్రణమ్యైవ పాదపద్మయుగం తదా । దుఃఖేన మహతా ప్రాప్తా దితిస్తాం ప్రత్యబోధయత్
ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, దితి పాదాల వద్ద నమస్కరించింది. గొప్ప దుఃఖంతో వచ్చిన దనువును, దితి జాగృతం చేసింది.
దితిరువాచ- తవైవ హి మహాభాగే కిమిదం రోదకారణమ్ । పుత్రిణ్యశ్చైకపుత్రేణ లోకే నార్యో భవంతి వై
దితి ఇలా అడిగింది — మహాభాగ్యవంతురాలా! నీకు కన్నీళ్లు రావడానికి కారణం ఏమిటి? ఈ లోకంలో ఒకే ఒక్క కుమారుడితోనే అమ్మలు అవ్వరు కదా.
భవతీ శతపుత్రాణాం గుణినామపి భామిని । మాతా త్వమసి కల్యాణి శుంభాదీనాం మహాత్మనామ్
భామినీ! నీవు శతమంది మంచి గుణాలున్న కుమారులకు తల్లి, కల్యాణి! మహాత్ములైన శుంభాదులకూ తల్లివి.
కస్మాద్దుఃఖం త్వయా ప్రాప్తమేతన్మే కారణం వద । హిరణ్యకశిపూ రాజా హిరణ్యాక్షో మహాబలః
అయితే నీకు ఈ దుఃఖం ఎందుకు వచ్చింది? దానికి కారణం చెప్పు. హిరణ్యకశిపుడు అనే రాజు, మహాబలుడు అయిన హిరణ్యాక్షుడు—
యస్యాః పుత్రౌ మహాత్మానౌ మహాబలపరాక్రమౌ । కస్మాద్దుఃఖం మహజ్జాతం తస్మాచ్చైవ సఖే వద
నీకు ఉన్న కుమారులు మహాత్ములు, మహాబలవంతులు. అయినా నీకు ఈ గొప్ప దుఃఖం ఎందుకు కలిగింది? సఖీ! దానికి కారణం చెప్పు.
ఆఖ్యాహి కారణం సర్వం యస్మాద్రోదిషి సాంప్రతమ్ । ఏవమాభాష్య తాం దేవీం విరరామ మనస్వినీ
నీవు ఇప్పుడు ఏడుస్తున్నదానికి పూర్తి కారణం చెప్పు. ఇలా ఆ దేవిని అడిగి, ఆ జ్ఞానవంతురాలు మౌనంగా నిలిచింది.
దనురువాచ- పశ్య పశ్య మహాభాగే సపత్న్యాశ్చ మనోరథమ్ । పరిపూర్ణం కృతం తేన దేవదేవేన చక్రిణా
దను ఇలా చెప్పింది — మహాభాగ్యవంతురాలా! చూడు, చూడు, నా సపత్ని కోరికను దేవదేవుడు చక్రధారి నెరవేర్చాడు.
యథాపూర్వం వరో దత్తో హ్యదిత్యై దేవి విష్ణునా । తథేదానీం చ పుత్రాయ తస్యా దత్తో వరో మహాన్
అదితికి ముందు విష్ణువు వరం ఇచ్చినట్లే, ఇప్పుడు ఆమె కుమారుడికీ గొప్ప వరం ఇచ్చారు.
కశ్యపాద్విశ్రుతో జాతస్త్రైలోక్యపాలకః సుతః । ఇంద్రత్వం తస్య వై దత్తం తవ పుత్రాద్విహృత్య చ
కశ్యపుని నుంచి ప్రసిద్ధిగా జన్మించిన కుమారుడు, మూడు లోకాలకూ రక్షకుడు అయ్యాడు. ఇంద్ర పదవిని నీ కుమారుడి నుంచి తీసుకుని, అతనికి ఇచ్చారు.
మనోరథైస్తు సంపూర్ణా అదితిః సుఖవర్ద్ధినీ । కనీయాన్వసుదత్తశ్చ తస్యాః పుత్రశ్చ సంప్రతి
అదితి తన కోరికలు నెరవేరి, ఆనందంగా ఉంది. ఆమె చిన్న కుమారుడు వసుదత్తుడు ఇప్పుడు ఆమెకు పుట్టాడు.
ఐంద్రం పదం సుదుష్ప్రాప్యం దేవైః సార్ద్ధం భునక్తి చ । దితిరువాచ- కస్మాత్పదాత్పరిభ్రష్టో మమ పుత్రో మహామతిః
దేవతలతో కలిసి, ఇంద్రుని స్థానాన్ని, దుర్లభమైనదాన్ని, అతను అనుభవిస్తున్నాడు. దితి ఇలా అడిగింది — నా తెలివిగల కుమారుడు ఆ పదవిని ఎందుకు కోల్పోయాడు?
అన్యే చ దానవా దైత్యాస్తేజోభ్రష్టాః కథం సఖే । తస్య త్వం కారణం బ్రూహి విస్తరేణ యశస్విని
ఇంకా ఇతర దానవులు, దైత్యులు తమ తేజస్సు ఎలా కోల్పోయారు, సఖీ? దానికి కారణం పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు, యశస్వినీ!
తామాభాష్య దితిర్వాక్యం విరరామ సుదుఃఖితా । దనురువాచ- దేవాశ్చ దానవాః సర్వే సక్రోధాః సంగరం గతాః
ఇలా చెప్పి, దితి తీవ్ర దుఃఖంతో మౌనంగా నిలిచింది. దను ఇలా చెప్పింది — దేవతలు, దానవులంతా కోపంతో యుద్ధానికి దిగారు.
తత్ర యుద్ధం మహజ్జాతం దైత్యసంక్షయకారకమ్ । దేవైశ్చ విష్ణునా యుద్ధే మమ పుత్రా నిపాతితాః
అక్కడ గొప్ప యుద్ధం జరిగింది, దైత్యులను నాశనం చేసేలా. ఆ యుద్ధంలో నా కుమారులను దేవతలు, విష్ణువు సంహరించారు.
తథైవ తవ పుత్రాస్తే దేవదేవేన చక్రిణా । వనే గతాన్యథా సింహో ద్రావయేత్స్వేన తేజసా
అలాగే, నీ కుమారులను కూడా చక్రధారి దేవుడు అడవి సింహంలా తన తేజంతో తరిమేశాడు.
తథా తే మామకాః పుత్రా నిహతాః శఙ్ఖపాణినా । కాలనేమిముఖం సైన్యం దుర్జయం ససురాసురైః
అలాగే, నా కుమారులను శంఖపాణి సంహరించాడు. కాలనేమి నాయకత్వంలో ఉన్న ఆ దుర్జయమైన సైన్యం, దేవతలు, అసురులతో కూడి ఉన్నా, నాశనం అయింది.
నాశితం మర్దితం సర్వం ద్రావితం వికలీకృతమ్ । స్వైరర్చిభిర్యథా వహ్నిస్తృణాని జ్వాలయేద్వనే
అన్ని నాశనం అయ్యాయి, నలిగిపోయాయి, విడివిడిగా పారిపోయాయి, గందరగోళంగా మారాయి. అడవిలో అగ్ని తన జ్వాలలతో గడ్డి కాల్చినట్టు అన్నీ కాలిపోయాయి.
తథా దైత్యగణాన్సర్వాన్నిర్దహత్యేవ కేశవః । మమ పుత్రా మృతా దేవి బహుశస్తవ నందనాః
అలాగే, కేశవుడు అన్ని దైత్య గణాలను పూర్తిగా సంహరిస్తున్నాడు. దేవీ, నా కుమారులు ఎన్నోసార్లు చనిపోయారు, నీ పిల్లలు కూడా అలాగే మరణించారు.
వహ్నిం ప్రాప్య యథా సర్వే శలభా యాంతి సంక్షయమ్ । తథా తే దానవాః సర్వే హరిం ప్రాప్య క్షయం గతాః
ఎలాగైతే చిమ్మటలు అగ్నిని చేరగానే నాశనం అవుతాయో, అలాగే నీ దానవులు హరిని ఎదుర్కొనగానే అంతమయ్యారు.
ఏవమేతం హి వృత్తాంతం దితిః శుశ్రావ దారుణమ్ । దితిరువాచ- వజ్రపాతోపమం భద్రే వదస్యేవం కథం మమ
ఇలా భయంకరమైన ఈ విషయం దితికి వినిపించింది. దితి ఇలా అడిగింది— 'సుముఖి! నా మీద ఇంతటి వజ్రపాతం లాంటి దుఃఖం ఎలా జరిగింది? చెప్పు.'
ఏవమాభాష్య తాం దేవీ మూర్చ్ఛితా నిపపాత హ । హా హా కష్టమిదం జాతం బహుదుఃఖం ప్రతాపకమ్
అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ దేవి మూర్చపోయి నేలపై పడిపోయింది. 'హాయ్! హాయ్! ఎంతటి కష్టమిది! ఎంతటి బాధ, ఎంతటి తాపత్రయం!' అని విలపించింది.
రురోద కరుణం సాథ పుత్రశోకసుపీడితా । తాం దృష్ట్వా స మునిశ్రేష్ఠ ఉవాచ వచనం శుభమ్
కుమారులను కోల్పోయిన దుఃఖంతో ఆమె హృదయవిదారకంగా ఏడ్చింది. ఆమెను చూసి ఆ గొప్ప ముని శుభవాక్యాలు పలికాడు.
మా రోదిషి చ భద్రం తే నైవం శోచంతి త్వద్విధాః । సత్వవంతో మహాభాగే లోభమోహేన వర్జితాః
ఏడవకూ, నీకు శుభం కలగాలి. నీలాంటి ధైర్యవంతులైన, లోభమూ మోహమూ లేని మహాభాగ్యవంతులు ఇలా దుఃఖించరు.