స్తువంతి తం మహాత్మానం సుతం వై కశ్యపస్య చ । బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ వేదాశ్చైవ సమాగతాః
అందరూ కశ్యపుని కుమారుడైన ఆ మహాత్ముడిని స్తుతించారు. బ్రహ్మ, విష్ణువు, రుద్రుడు, ఇంకా వేదాలు కూడి అక్కడ ఉన్నారు.
సాంగోపాంగైశ్చ సంయుక్తాస్తస్మిఞ్జాతే మహౌజసి । త్రైలోక్యే యాని సత్వాని పుణ్యయుక్తాని సత్తమ
ఆ మహాశక్తివంతుడి జనన సమయంలో, మూడు లోకాలలోని అన్ని పుణ్యాత్ములు, వారి సహాయకులతో కలిసి అక్కడకు వచ్చారు.
సమాగతాని తత్రైవ తస్మిఞ్జాతే మహౌజసి । మంగలం చక్రిరే సర్వే గీతపుణ్యైర్మహోత్సవైః
ఆ మహాశక్తివంతుడి జనన సందర్భంలో అక్కడ చేరినవారు అందరూ, పుణ్యగీతాలతో, గొప్ప ఉత్సవాలతో శుభకార్యాలు నిర్వహించారు.
హర్షేణ నిర్భరాః సర్వే పూజయంతో మహౌజసః । బ్రహ్మాద్యాశ్చ త్రయో దేవాః కశ్యపోథ బృహస్పతిః
అందరూ ఆనందంతో నిండిపోయి, ఆ మహాశక్తివంతుడిని పూజించారు. బ్రహ్మ, విష్ణువు, రుద్రుడు, కశ్యపుడు, బృహస్పతి కూడా పాల్గొన్నారు.
చక్రిరే నామకర్మాణి తస్యైవ హి మహాత్మనః । వసుదత్తేతి విఖ్యాతో వసుదేతి పునస్తవ
ఆ మహాత్మునికి నామకరణం చేశారు. ఆయన 'వసుదత్తుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు, ఇంకా 'వసుదుడు' అని కూడా పిలవబడాడు.
ఆఖండలేతి తన్నామ మరుత్వాన్నామ తే పునః । మఘవాంశ్చ బిడౌజాస్త్వం పాకశాసన ఇత్యపి
ఆయన పేరు 'ఆఖండలుడు', 'మరుత్వాన్' అని కూడా ఉంది. నీవు 'మఘవాన్', 'బిడౌజస్', 'పాకశాసనుడు' అని కూడా పిలవబడుతావు.
శక్రశ్చైవ హి విఖ్యాత ఇంద్రశ్చైవేతి తే సుతః । ఇత్యేతాని చ నామాని తస్యైవ చ మహాత్మనః
ఆయన 'శక్రుడు', 'ఇంద్రుడు' అని కూడా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇవే ఆ మహాత్మునికి ఉన్న పేర్లు.
చక్రుశ్చ దేవతాః సర్వాః సంతుష్టా హృష్టమానసాః । స్నానం తు కారయామాసుః సంస్కారాణి మహాసురః
అందరు దేవతలు సంతోషంతో, హర్షంతో, ఆ మహాశక్తివంతుడికి స్నానం, ఇతర శుభకార్యాలు చేశారు.
విశ్వకర్మాణమాహూయ దదురాభరణాని చ । తాని పుణ్యాని దివ్యాని తస్మై తే తు మహాత్మనే
విశ్వకర్మను పిలిపించి, ఆ మహాత్మునికి దివ్యమైన, పవిత్రమైన ఆభరణాలు ఇచ్చారు.
జాతే తస్మిన్మహాభాగే దేవరాజే మహాత్మని । ఏవం ముదం తతః ప్రాపుః సర్వే దేవా మహౌజసః
ఆ మహాభాగుడైన దేవరాజు జన్మించినప్పుడు, అన్ని దేవతలు ఆనందంతో నిండిపోయారు.
పుణ్యే తిథౌ తథా ఋక్షే సుముహూర్తే మహాత్మభిః । ఇంద్రత్వే స్థాపితో దేవైరభిషిక్తః సుమంగలైః
పుణ్యమైన తిథిలో, శుభమైన నక్షత్రంలో, మంచి ముహూర్తంలో, దేవతలు ఆయన్ని ఇంద్రపదవిలో స్థాపించి, శుభసూచకమైన అభిషేకం చేశారు.
ప్రాప్తమైంద్రపదం తేన ప్రసాదాత్తస్య చక్రిణః । తపశ్చకార తేజస్వీ వసుదత్తః సురేశ్వరః
విష్ణువు అనుగ్రహంతో, ఆ మహాత్ముడు ఇంద్రపదవిని పొందాడు. వసుదత్తుడు, దేవతాధిపతి, తపస్సు చేసి, మహాశక్తిని సంపాదించాడు.
ఉగ్రేణ తేజసా యుక్తో వజ్రపాశాంకుశాయుధః
బలమైన తేజస్సుతో, వజ్రాయుధం, పాశం, అంకుశం వంటి ఆయుధాలు ధరించాడు.
సూత ఉవాచ- ఉగ్రం సమస్తం తపసః ప్రభావం విలోక్య శుక్రో నిజగాద గాథామ్ । లోకేషు కోన్యో న భవిష్యతీతి యథా హి చాయం చ సుదర్శనీయః
సారథి ఇలా చెప్పాడు—ఆయన చేసిన ఘోరమైన తపస్సు ప్రభావాన్ని చూసి, శుక్రుడు ఇలా శ్లోకం పలికాడు: 'ఈ లోకాల్లో ఇతని వంటి అందగాడు మరెవ్వరూ ఉండరేమో.'
విష్ణోః ప్రసాదాన్న పరో మహాత్మా సంప్రాప్తమైశ్వర్యమిహైవ దివ్యమ్
విష్ణువు అనుగ్రహంతో, ఇంత దివ్యమైన ఐశ్వర్యాన్ని ఈ లోకంలో మరెవ్వరూ పొందలేకపోయారు.
అనేన తుల్యో న భవిష్యతీతి లోకేషు చాన్యస్తపసోగ్రవీర్యః
ఈ లోకాలలో ఇతని తపస్సు, మహాశక్తికి సమానంగా మరెవ్వరూ ఉండరని చెప్పాలి.
సూత ఉవాచ- కశ్యపస్య చ భార్యాన్యా దనుర్నామ తపస్వినీ । పుత్రశోకేన సంతప్తా సంప్రాప్తా దితిమందిరమ్
సూతుడు చెప్పాడు — కశ్యపునికి మరో భార్య అయిన దను, తపస్సు చేసేవాళ్లలో ఒకరు, తన కుమారుడి కోసం బాధతో ఉన్న ఆమె, దితి ఇంటికి వచ్చింది.
రోదమానా ప్రణమ్యైవ పాదపద్మయుగం తదా । దుఃఖేన మహతా ప్రాప్తా దితిస్తాం ప్రత్యబోధయత్
ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, దితి పాదాల వద్ద నమస్కరించింది. గొప్ప దుఃఖంతో వచ్చిన దనువును, దితి జాగృతం చేసింది.
దితిరువాచ- తవైవ హి మహాభాగే కిమిదం రోదకారణమ్ । పుత్రిణ్యశ్చైకపుత్రేణ లోకే నార్యో భవంతి వై
దితి ఇలా అడిగింది — మహాభాగ్యవంతురాలా! నీకు కన్నీళ్లు రావడానికి కారణం ఏమిటి? ఈ లోకంలో ఒకే ఒక్క కుమారుడితోనే అమ్మలు అవ్వరు కదా.
భవతీ శతపుత్రాణాం గుణినామపి భామిని । మాతా త్వమసి కల్యాణి శుంభాదీనాం మహాత్మనామ్
భామినీ! నీవు శతమంది మంచి గుణాలున్న కుమారులకు తల్లి, కల్యాణి! మహాత్ములైన శుంభాదులకూ తల్లివి.
కస్మాద్దుఃఖం త్వయా ప్రాప్తమేతన్మే కారణం వద । హిరణ్యకశిపూ రాజా హిరణ్యాక్షో మహాబలః
అయితే నీకు ఈ దుఃఖం ఎందుకు వచ్చింది? దానికి కారణం చెప్పు. హిరణ్యకశిపుడు అనే రాజు, మహాబలుడు అయిన హిరణ్యాక్షుడు—
యస్యాః పుత్రౌ మహాత్మానౌ మహాబలపరాక్రమౌ । కస్మాద్దుఃఖం మహజ్జాతం తస్మాచ్చైవ సఖే వద
నీకు ఉన్న కుమారులు మహాత్ములు, మహాబలవంతులు. అయినా నీకు ఈ గొప్ప దుఃఖం ఎందుకు కలిగింది? సఖీ! దానికి కారణం చెప్పు.
ఆఖ్యాహి కారణం సర్వం యస్మాద్రోదిషి సాంప్రతమ్ । ఏవమాభాష్య తాం దేవీం విరరామ మనస్వినీ
నీవు ఇప్పుడు ఏడుస్తున్నదానికి పూర్తి కారణం చెప్పు. ఇలా ఆ దేవిని అడిగి, ఆ జ్ఞానవంతురాలు మౌనంగా నిలిచింది.
దనురువాచ- పశ్య పశ్య మహాభాగే సపత్న్యాశ్చ మనోరథమ్ । పరిపూర్ణం కృతం తేన దేవదేవేన చక్రిణా
దను ఇలా చెప్పింది — మహాభాగ్యవంతురాలా! చూడు, చూడు, నా సపత్ని కోరికను దేవదేవుడు చక్రధారి నెరవేర్చాడు.
యథాపూర్వం వరో దత్తో హ్యదిత్యై దేవి విష్ణునా । తథేదానీం చ పుత్రాయ తస్యా దత్తో వరో మహాన్
అదితికి ముందు విష్ణువు వరం ఇచ్చినట్లే, ఇప్పుడు ఆమె కుమారుడికీ గొప్ప వరం ఇచ్చారు.
కశ్యపాద్విశ్రుతో జాతస్త్రైలోక్యపాలకః సుతః । ఇంద్రత్వం తస్య వై దత్తం తవ పుత్రాద్విహృత్య చ
కశ్యపుని నుంచి ప్రసిద్ధిగా జన్మించిన కుమారుడు, మూడు లోకాలకూ రక్షకుడు అయ్యాడు. ఇంద్ర పదవిని నీ కుమారుడి నుంచి తీసుకుని, అతనికి ఇచ్చారు.
మనోరథైస్తు సంపూర్ణా అదితిః సుఖవర్ద్ధినీ । కనీయాన్వసుదత్తశ్చ తస్యాః పుత్రశ్చ సంప్రతి
అదితి తన కోరికలు నెరవేరి, ఆనందంగా ఉంది. ఆమె చిన్న కుమారుడు వసుదత్తుడు ఇప్పుడు ఆమెకు పుట్టాడు.
ఐంద్రం పదం సుదుష్ప్రాప్యం దేవైః సార్ద్ధం భునక్తి చ । దితిరువాచ- కస్మాత్పదాత్పరిభ్రష్టో మమ పుత్రో మహామతిః
దేవతలతో కలిసి, ఇంద్రుని స్థానాన్ని, దుర్లభమైనదాన్ని, అతను అనుభవిస్తున్నాడు. దితి ఇలా అడిగింది — నా తెలివిగల కుమారుడు ఆ పదవిని ఎందుకు కోల్పోయాడు?
అన్యే చ దానవా దైత్యాస్తేజోభ్రష్టాః కథం సఖే । తస్య త్వం కారణం బ్రూహి విస్తరేణ యశస్విని
ఇంకా ఇతర దానవులు, దైత్యులు తమ తేజస్సు ఎలా కోల్పోయారు, సఖీ? దానికి కారణం పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు, యశస్వినీ!
తామాభాష్య దితిర్వాక్యం విరరామ సుదుఃఖితా । దనురువాచ- దేవాశ్చ దానవాః సర్వే సక్రోధాః సంగరం గతాః
ఇలా చెప్పి, దితి తీవ్ర దుఃఖంతో మౌనంగా నిలిచింది. దను ఇలా చెప్పింది — దేవతలు, దానవులంతా కోపంతో యుద్ధానికి దిగారు.