విష్ణురూపధరాః సర్వే బభూవుస్తత్క్షణాదపి । ఇంద్రనీలసమావర్ణైః శంఖచక్రగదాధరాః
అందరూ ఒక్కసారిగా విష్ణువుగా మారిపోయారు. వారు ఇంద్రనీల రత్నంలా నీలంగా మెరిసిపోతూ, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి ఉన్నారు.
సర్వాభరణసౌభాగ్యా విష్ణురూపా మహౌజసః । హారకంకణశోభాఢ్యా రత్నమాలాభిశోభితాః
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, విష్ణువుగా, గొప్ప తేజస్సుతో, హారాలు, కంకణాలు ధరించి, రత్నాల మాలలతో మెరిసిపోతున్నారు.
సూర్యతేజఃప్రతీకాశాస్తేజోజ్వాలాభిరావృతాః । ప్రవిష్టా వైష్ణవం కాయం పశ్యతః శివశర్మణః
వారు సూర్యుని తేజస్సులా మెరిసిపోతూ, అగ్ని జ్వాలలతో చుట్టుముట్టబడి, శివశర్మ చూస్తుండగానే వైష్ణవ శరీరంలో ప్రవేశించారు.
దీపం దీపా యథా యాంతి తద్వల్లీనా మహామతే । గతాస్తే వైష్ణవం ధామ పితృభక్త్యా ద్విజోత్తమాః
ఎన్ని దీపాలు ఒకదానిలో కలిసిపోతాయో, అలాగే ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు తండ్రి భక్తితో వైష్ణవ ధామాన్ని పొందారు.
ప్రభావం తు ప్రవక్ష్యామి సుసత్యం సోమశర్మణః
ఇప్పుడు నేను సోమశర్మ మహిమను నిజంగా వివరించబోతున్నాను.
సూత ఉవాచ- గతేషు తేషు గోలోకం వైష్ణవం తమసః పరమ్ । శివశర్మా మహాప్రాజ్ఞః కనిష్ఠం వాక్యమబ్రవీత్
సూతుడు చెప్పాడు— వారు గోలోకానికి, అంధకారానికి అతీతమైన వైష్ణవ లోకానికి వెళ్లిన తర్వాత, మహాపండితుడైన శివశర్మ తన చిన్న కుమారుడితో ఇలా మాట్లాడాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ- సోమశర్మన్మహాప్రాజ్ఞ త్వం పితుర్భక్తితత్పరః । అమృతస్య మహాకుంభం రక్ష దత్తం మయాధునా
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— సోమశర్మ, నీవు మహాపండితుడవు, తండ్రికి ఎంతో భక్తుడవు. ఇప్పుడు నేను నీకు ఇచ్చే అమృతపు గొప్ప కుంభాన్ని కాపాడు.
తీర్థయాత్రాం ప్రయాస్యామి అనయా భార్యయా సహ । ఏవమస్తు మహాభాగ కరిష్యే రక్షణం శుభమ్
ఈ భార్యతో కలిసి నేను తీర్థయాత్రకు వెళ్ళబోతున్నాను. అదేవిధంగా, ఓ భాగ్యవంతుడా, నేను ఈ కుంభాన్ని బాగా కాపాడతాను.
కుంభం దత్వా స మేధావీ తస్య హస్తే మహాత్మనః । దశవర్షప్రమాణం తు తపస్తేపే నిరంతరమ్
ఆ మేధావి తన గొప్ప కుమారుడి చేతిలో కుంభాన్ని ఇచ్చి, పదేళ్ల పాటు నిరంతరంగా తపస్సు చేశాడు.
కుంభం రక్షతి ధర్మాత్మా దివారాత్రమతంద్రితః । పునః స హి సమాయాతః శివశర్మా మహాయశాః
ధర్మాత్ముడైన సోమశర్మ ఆ కుంభాన్ని రాత్రింబగళూ అలసిపోకుండా కాపాడాడు. తరువాత మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన శివశర్మ మళ్లీ వచ్చాడు.
మాయాం కృత్వా మహాప్రాజ్ఞో భార్యయా సహ తం సుతమ్ । కుష్ఠరోగాతురో భూత్వా తస్య భార్యా చ తాదృశీ
ఆ మహాపండితుడు తన భార్యతో కలిసి, మాయచేసి తాను, తన కుమారుడు ఇద్దరూ కుష్ఠురోగంతో బాధపడుతున్నట్లు చేశారు. అతని భార్య కూడా అలాగే మారింది.
మాంసపిండోపమౌ జాతౌ ద్వావేతౌ మాయయా కృతౌ । సంనిధిం తస్య ఘోరస్య విప్రస్య సోమశర్మణః
మాయ వల్ల వాళ్ళిద్దరూ మాంసపు ముద్దలవలె మారిపోయి, ఆ ఘోరమైన రూపంతో సోమశర్మ సమీపానికి వచ్చారు.
సమాగతౌ హి తౌ దృష్ట్వా సర్వతో హి సుదుఃఖితౌ । కృపయా పరయావిష్టః సోమశర్మా మహాయశాః
వారు ఇద్దరూ కలసి, అన్ని విధాలా బాధపడుతూ కనిపించగా, సోమశర్మ గొప్ప కరుణతో నిండిపోయాడు.
తయోః పాదం నమస్కృత్య భక్త్యా నమితకంధరః । భవాదృశౌ న పశ్యామి తపసాభిసమన్వితమ్
వారి పాదాలకు భక్తితో నమస్కరించి, తల వంచి ఇలా అన్నాడు— మీలాంటి తపస్సుతో నిండినవారిని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు.
గుణవ్రాతైః సుపుణ్యైశ్చ కిమిదం వర్తితం త్వయి । దాసవద్దేవతాః సర్వా వర్తంతే సర్వదా తవ
ఎన్ని మంచి లక్షణాలు, ఎంత గొప్ప పుణ్యాలు నీవు సంపాదించావో! అందుకే దేవతలు అన్నీ ఎప్పుడూ నీకు సేవకుల్లా సేవ చేస్తున్నారు.
ఆదేశం ప్రాప్య విప్రేంద్ర ఆకృష్టాస్తేజసా తవ । తవాంగే కేన పాపేన గదోయం వేదనాన్వితః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! నీ ఆజ్ఞను అందుకుని, నీ తేజస్సుతో ఆకర్షితులయ్యారు. నీ శరీరంపై ఈ బాధతో కూడిన వ్యాధి ఏ పాపం వల్ల కలిగింది?
సంజాతో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ తన్మే కథయ కారణమ్ । ఇయం పుణ్యవతీ మాతా మహాపుణ్యా పతివ్రతా
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! దీని కారణం నాకు చెప్పు. ఈ తల్లి ఎంతో పుణ్యవంతురాలు, గొప్ప పుణ్యాలు చేసినవారు, భర్తకు అతి భక్తురాలు.
యా హి భర్తృప్రసాదేన త్రైలోక్యం కర్తుమిచ్ఛతి । సా కథం దుఃఖమాప్నోతి కిం నాస్తి తపసః ఫలమ్
భర్త అనుగ్రహంతో మూడు లోకాలను సాధించాలనుకునే ఆమె, ఎలా బాధను అనుభవిస్తుంది? తపస్సుకు ఫలం లేదేమో?
రాగద్వేషౌ పరిత్యజ్య వివిధేనాపి కర్మణా । యా చ శుశ్రూషతే కాంతం దేవవద్గురువత్సలా
రాగద్వేషాలను వదిలేసి, ఎన్నో విధాల తన ప్రియుడికి దేవతలా, గురువును ప్రేమించే శిష్యురాలిలా సేవచేసే ఆమె—
సా కథం దుఃఖమాప్నోతి కుష్ఠరోగం సుదుఃఖదమ్ । శివశర్మోవాచ- మా శుచస్త్వం మహాభాగ భుజ్యతే కర్మజం ఫలమ్
అలాంటి ఆమెకు ఎలా ఈ కుష్ఠురోగం అనే తీవ్రమైన బాధ కలుగుతుంది? శివశర్మ ఇలా అన్నాడు— "మహాభాగ్యవంతురాలా! శోకించకు, ఇది కర్మఫలం అనుభవించబడుతోంది."
నరేణ కర్మయుక్తేన పాపపుణ్యమయేన హి । శోధనం చ కురుష్వ త్వముభయో రోగయుక్తయోః
మనిషి పాపపుణ్యాలతో కూడిన కర్మను అనుసరిస్తాడు. వ్యాధితో బాధపడే ఇద్దరికీ శుద్ధి చేయాలి.
శుశ్రూషణం మహాభాగ యది పుణ్యమిహేచ్ఛసి । ఏవముక్తే శుభే వాక్యే సోమశర్మా మహాయశాః
మహాభాగ్యవంతుడా! నువ్వు పుణ్యం కోరుకుంటే సేవచేయి. ఈ మంగళకరమైన మాటలు వినగానే, గొప్ప పేరుగాంచిన సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు—
శుశ్రూషాం వా కరిష్యామి యువయోః పుణ్యయుక్తయోః । మయా పాపేన దుష్టేన కృపణేన ద్విజోత్తమ
పుణ్యంతో కూడిన మీ ఇద్దరికీ నేను సేవ చేస్తాను. పాపంతో, దుర్మార్గంతో, దురదృష్టంతో ఉన్న నేను, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా—
కిం కర్తవ్యమిహాద్యైవ యో గురుం న హి పూజయేత్ । ఏవమాభాష్య దుఃఖాద్వా తయోర్దుఃఖేన దుఃఖితః
గురువును గౌరవించని వాడు ఇక్కడ ఈ రోజు ఏమి చేయాలి? ఇలా అన్నాక, వారి బాధను చూసి, అతడికీ బాధ కలిగింది.
శ్లేష్మమూత్రపురీషం చ ఉభయోః పర్యశోధయత్ । పాదప్రక్షాలనం చక్రే అంగసంవాహనం తథా
ఆ ఇద్దరి శ్లేష్మం, మూత్రం, మలాన్ని శుభ్రం చేశాడు. వారి పాదాలను కడిగి, అవయవాలను మర్దన చేశాడు.
స్నానస్థానాదికం సోపి తయోర్భక్త్యాన్వితః స్వయమ్ । ద్వావేతౌ హి గురూ విప్రః సోమశర్మా మహాయశాః
ఆయన భక్తితో తానే స్వయంగా వారి స్నానం, ఇతర అవసరాలను తీర్చాడు. సోమశర్మ, గొప్ప బ్రాహ్మణుడు, వారిద్దరినీ తన గురువులుగా భావించాడు.
తీర్థం నయతి ధర్మాత్మా స్కంధమారోప్య సత్తమః । ద్వావేతౌ హి స్వహస్తేన స్నాపయిత్వా తు మంగలైః
ధర్మాత్ముడు, వారిద్దరినీ తన భుజాలపై ఎత్తుకొని తీర్థానికి తీసుకెళ్లాడు. తన చేతులతో మంగళకరమైన విధానంతో స్నానం చేయించాడు.
సుమంత్రైర్వేదవిచ్చైవ స్నానస్య విధిపూర్వకమ్ । తర్పణం చ పితౄణాం తు దేవతానాం తు పూజనమ్
ఉత్తమమైన మంత్రాలతో, వేదజ్ఞానంతో, స్నానం విధిగా నిర్వహించాడు. పితృదేవతలకు తర్పణం, దేవతలకు పూజ చేశాడు.
ద్వాభ్యామపి స ధర్మాత్మా స కారయతి నిత్యశః । స్వయం హోమం దదాత్యగ్నౌ పచత్యన్నమనుత్తమమ్
ఆ ధర్మాత్ముడు వారిద్దరితో ప్రతిరోజూ ఇవన్నీ చేయించేవాడు. తానే స్వయంగా హోమం చేసి, ఉత్తమమైన అన్నాన్ని వండేవాడు.
సంజ్ఞాపయతి సుప్రీతౌ ద్వావేతౌ చ మహాగురూ । శయ్యాసనే చ తౌ విప్రః ప్రస్వాపయతి నిత్యశః
ఆయన వారిద్దరినీ సంతోషంగా విశ్రాంతి తీసుకునేలా చేసేవాడు. బ్రాహ్మణుడు ప్రతిరోజూ వారిని మంచం, ఆసనంపై నిద్రపోయేలా చూసేవాడు.