దాతుమేవం సమర్థోసి దుర్లభం సాంప్రతం కిల । కిం తే బలం మహాభాగ దర్శయస్వ త్వమాత్మనః
నీవు ఇప్పుడు దొరకని దానిని కూడా ఇవ్వగలవని నిజమే. నీ శక్తి ఎంత ఉందో, ఓ భాగ్యశాలి, నీ స్వంత బలాన్ని నాకు చూపించు.
వేదశర్మోవాచ- పశ్య పశ్య బలం దేవి ప్రభావం తపసో మమ । మయాహూతాః సమాయాతా ఇంద్రాద్యాః సురసత్తమాః
వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — ఓ దేవి, నా తపస్సు వల్ల నాకు ఉన్న బలాన్ని చూడు, చూడు. నేను పిలిచిన వెంటనే ఇంద్రుడు మొదలైన ముఖ్యమైన దేవతలు ఇక్కడికి వచ్చారు.
వేదశర్మాణమూచుస్తే కిం కుర్మో హి ద్విజోత్తమ । యమేవమిచ్ఛసే విప్ర తం దదామో న సంశయః
దేవతలు వేదశర్మను అడిగారు — ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, మేము ఏమి చేయాలి? నీవు ఏది కోరుకుంటే అది మేము ఇస్తాము, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
వేదశర్మోవాచ- యది దేవాః ప్రసాన్నా మే ప్రసాదసుముఖా యది । దదంతు విమలాం భక్తిం పాదయోః పితురేవ మే
వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — దేవతలు నాపై దయతో ఉన్నారు, వారి ముఖాలు సంతోషంగా ఉన్నాయి కదా. అయితే, నా తండ్రి పాదాలపై నాకూ నిర్మలమైన భక్తిని ఇవ్వాలి.
ఏవమస్తు సురాః సర్వే యథాయాతాస్తథా గతాః । తమువాచ తథా దృష్ట్వా దృష్టం తే తపసో బలమ్
అందుకు అందరు దేవతలు 'అలా జరగాలి' అని అనుమతించారు. వారు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయారు. అప్పుడు ఆమె చూసి ఇలా చెప్పింది — నీవు తపస్సు బలాన్ని చూశావు.
దేవైస్తు నాస్తి మే కార్యం యది దాతుమిహేచ్ఛసి । యన్మాం నయసి గుర్వర్థం తత్కురుష్వ మమ ప్రియమ్
నాకు దేవతలతో ఎలాంటి పని లేదు. నువ్వు ఇవ్వాలని అనుకుంటే, నా గురువు కోసం నన్ను నీవు కోరినట్లు చేయి. నా మనసు తీరేలా చేయు.
దేహి త్వం స్వం శిరో విప్ర స్వహస్తేన నికృత్య వై । వేదశర్మోవాచ- ధన్యోహమద్య సంజాతో ముక్తశ్చైవ ఋణత్రయాత్
ఓ బ్రాహ్మణా, నువ్వు నీ చేతితో నీ తలను కోసి నాకు ఇవ్వు. వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — నేడు నేను ధన్యుడనయ్యాను, మూడు ఋణాల నుంచి విముక్తుడనయ్యాను.
స్వశిరో దేవి దాస్యామి గృహ్యతాం గృహ్యతాం శుభే । శితేన తీక్ష్ణధారేణ శస్త్రేణ ద్విజసత్తమః
ఓ దేవి, నేను నా తల ఇస్తాను, తీసుకో, తీసుకో మంగళకరమైనవాడా. పదునైన ఆయుధంతో ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు తల కోసాడు.
నికృత్య స్వం శిరశ్చాథ దత్తం తస్యై ప్రహస్య చ । రుధిరేణ ప్లుతం సా చ పరిగృహ్య గతా మునిమ్
తర్వాత అతను తన తలను కోసి, చిరునవ్వుతో ఆమెకు ఇచ్చాడు. ఆమె రక్తంతో తడిసి, ఆ తలను తీసుకుని మునివరకు వెళ్లింది.
స్త్ర్యువాచ- తవార్థే ప్రేషితం విప్ర పుత్రేణ వేదశర్మణా । ఏతచ్ఛిరః సంగృహాణ నికృత్తం చాత్మనాత్మనః
ఆ స్త్రీ ఇలా చెప్పింది — నీ కోసమే వేదశర్మ కుమారుడు నన్ను పంపించాడు, బ్రాహ్మణా. అతను తన చేతితో కోసిన ఈ తలను స్వీకరించు.
ఉత్తమాంగం ప్రదత్తం మే పితృభక్తేన తేన తే । తవార్థే ద్విజశార్దూల మామేవం పరిభుంక్ష్వ వై
తన తండ్రిపై భక్తితో ఉన్న వాడు నాకు ఈ శిరస్సును ఇచ్చాడు. నీ కోసమే, బ్రాహ్మణులలో సింహుడా, నన్ను ఇలా స్వీకరించు.
తస్య తైర్భ్రాతృభిర్దృష్టం సాహసం వేదశర్మణః । వేపితాంగత్వమాపన్నాస్తే బభూవుః పరస్పరమ్
వేదశర్మ చేసిన ధైర్యమైన కార్యాన్ని అతని అన్నదమ్ములు చూసి, వారి అవయవాలు వణికిపోయాయి. వారు పరస్పరం కలవరపడ్డారు.
మృతా నో ధర్మసాధ్వీ సా మాతా సత్యసమాధినా । అయమేవ మహాభాగః పితురర్థే మృతః శుభః
మన తల్లి ధర్మపరాయణురాలు, సత్యనిష్ఠతో మరణించింది. ఈ భాగ్యశాలి తన తండ్రి కోసం మరణించాడు, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
ధన్యోయం ధన్యతాం ప్రాప్తః పితురర్థే కృతం శుభమ్ । ఏవం సంభాషితం తైస్తు భ్రాతృభిః పుణ్యచారిభిః
ఈయన ధన్యుడు, తన తండ్రి కోసం మంచి పని చేసి, మహా పుణ్యాన్ని పొందాడు. అలా సద్గుణాలు కలిగిన అతని అన్నదమ్ములు మాట్లాడారు.
సమాకర్ణ్య ద్విజో వాక్యం జ్ఞాత్వా భక్తిపరాయణమ్ । నికృత్తం చ శిరస్తేన పుత్రేణ వేదశర్మణా
బ్రాహ్మణుడు అన్న మాటలు విని, అతని భక్తిని గ్రహించి, తన కుమారుడు వేదశర్మ తన తలను కోసిన సంగతి తెలుసుకున్నాడు.
ధర్మశర్మాణమాహాథ శిర ఏతత్ప్రగృహ్యతామ్
ధర్మశర్మ అప్పుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ తలను తీసుకోండి.
సూత ఉవాచ- తదాదాయ మహాత్మాఽసౌ నిర్జగామ త్వరాన్వితః । పితృభక్త్యా తపోభిశ్చ సత్యార్జవబలేన సః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మహాత్ముడు తండ్రిపట్ల భక్తితో, తపస్సుతో, సత్యంతో, నేరుగా ఉండే స్వభావంతో, బలంతో కూడి, వెంటనే అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.
ధర్మమాకృష్టవాంశ్చైవ ధర్మశర్మా తతస్తదా । సమాకృష్టస్తు వై ధర్మస్తపసా తస్య ధీమతః
ఆ సమయంలో ధర్మశర్మ తన తపస్సు బలంతో ధర్మాన్ని తనవైపు ఆకర్షించాడు; ఆ జ్ఞానవంతుని తపస్సుకు ధర్ముడు కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు.
ధర్మశర్మాణమాయాతం ఇదం వచనమబ్రవీత్ । కస్మాత్త్వయా సమాహూతో ధర్మశర్మన్సమాగతః
ధర్ముడు దగ్గరకు వచ్చిన ధర్మశర్మను చూసి ఇలా అడిగాడు — 'ధర్మశర్మా! నన్ను ఎందుకు పిలిపించావు? నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు రప్పించావు?'
తన్మే కథయ కార్యం త్వం తత్కరోమి న సంశయః । ధర్మశర్మోవాచ- యద్యస్తి గురుశుశ్రూషా యది నిష్ఠాఽచలం తపః
'నీకు ఏ పని ఉందో చెప్పు. నేను నిర్ధయంగా చేస్తాను.' ధర్మశర్మ ఇలా అన్నాడు — 'గురువుకు సేవ చేసే మనస్సు ఉంటే, నీ తపస్సు అచంచలంగా ఉంటే—'
తేన సత్యేన మే ధర్మ వేదశర్మా స జీవతు । ధర్మ ఉవాచ- దమశౌచేన సత్యేన తపసా తవ సువ్రత
'ఆ సత్యబలం వల్ల, ఓ ధర్మా, నా అన్న వేదశర్మ మళ్లీ బ్రతికిపోవాలి.' ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు — 'నీ నియమం, పవిత్రత, సత్యం, తపస్సు వల్ల—'
పితృభక్త్యా తవ భ్రాతా వేదశర్మా మహాభుజః । పునరేవ మహాత్మాసౌ జీవనం చ లభిష్యతి
'నీ తండ్రిపట్ల ఉన్న భక్తితో, నీ అన్న వేదశర్మ, బలవంతుడు, ఆ మహాత్ముడు మళ్లీ ప్రాణం పొందుతాడు.'
తపసానేన తుష్టోస్మి పితృభక్త్యా మహామతే । వరం వరయ భద్రం తే దుర్లభం ధర్మవిత్తమైః
'నీ తపస్సు, తండ్రిపట్ల ఉన్న భక్తితో నేను సంతోషించాను, ఓ జ్ఞానవంతుడా. ధర్మాన్ని తెలిసినవారికీ దుర్లభమైన వరాన్ని కోరుకో.'
ఏవమాకర్ణితం తేన సువాక్యం ధర్మశర్మణా । వైవస్వతం మహాత్మానం సమువాచ మహాయశాః
ధర్మశర్మ చెప్పిన మంచి మాటలు విని, ఆ మహాశయుడు వైవస్వతుని, మహాత్ముడిని, ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
దేహి మే త్వచలాం భక్తిం పితుః పాదార్హణే పునః । ధర్మే రతిం తథా మోక్షం సుప్రసన్నో యదా మమ
'మళ్లీ నా తండ్రి పాదాలకు సేవ చేసే అచంచల భక్తి నాకు కలిగించు; ధర్మంలో ఆనందం, మోక్షం కూడా నీ అనుగ్రహంతో నాకు లభించాలి.'
తమువాచ తతో ధర్మో మత్ప్రసాదాద్భవిష్యతి । ఏవముక్తే మహావాక్యే వేదశర్మా తదోత్థితః
అప్పుడు ధర్ముడు అతనికి ఇలా అన్నాడు — 'నా అనుగ్రహంతో అలా జరుగుతుంది.' ఆ గొప్ప మాటలు చెప్పిన వెంటనే వేదశర్మ అక్కడే లేచాడు.
ప్రసుప్తవన్మహాప్రాజ్ఞో ధర్మశర్మాణమబ్రవీత్ । క్వ సా దేవీ గతా భ్రాతః క్వ స తాతో భవేదితి
నిద్రలేచి, ఆ మహాపండితుడు వేదశర్మ, ధర్మశర్మను ఇలా అడిగాడు — 'అన్నా! ఆ దేవి ఎక్కడికి వెళ్లింది? మన తండ్రి ఎక్కడ ఉన్నాడు?'
సమాసేన సమాఖ్యాతం యథా పిత్రా నియోజితః । సమాజ్ఞాయ తతో హృష్టో ధర్మశర్మా తమబ్రవీత్
తండ్రి చెప్పినట్లు సంక్షిప్తంగా విషయం వివరించబడింది. అప్పుడు అర్థం చేసుకున్న ధర్మశర్మ ఆనందంతో అతనితో మాట్లాడాడు.
మమాద్యైవ మహాభాగ శిరసా జీవితేన చ । సంముఖీ భవ వై భ్రాతః కోన్యో మే త్వాదృశో భువి
'ఓ మహాభాగ! ఈ రోజు నా తలతో, ప్రాణంతో నీ ముందే ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను, అన్నా. ఈ భూమిపై నీలాంటి వాడు నాకు ఇంకెవడు?'
భ్రాతరం చైవమాభాష్య ఉత్సుకః పితరం ప్రతి । గమనాయ మతిం చక్రే భ్రాత్రా చ ధర్మశర్మణా
అలా అన్న తరువాత, తండ్రి గురించి ఆసక్తిగా ఉండి, ఇద్దరూ కలిసి వెళ్లాలని ధర్మశర్మతో నిర్ణయించుకున్నాడు.