భజ త్వం చారుసర్వాంగి పితరం మమ సుందరి । ఏవమాకర్ణితం తస్య మాయయా వేదశర్మణః
'అందమైనవాడా, నా తండ్రితో కలవు సుందరివి.' ఇలా వేదశర్మ మాయతో ఆమెతో చెప్పాడు.
స్త్ర్యువాచ- జరయా పీడితస్యాపి నైవేచ్ఛామి కదాచన । సశ్లేష్మముఖరోగస్య వ్యాధిగ్రస్తస్య సాంప్రతమ్
ఆ స్త్రీ ఇలా అన్నది: 'వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతున్నా, ఇప్పుడు శ్లేష్మ, గొంతు వ్యాధులతో బాధపడుతున్న వాడిని నేను ఎప్పుడూ కోరను.'
శిథిలస్యాపి చార్తస్య తస్య వృద్ధస్య సంగమమ్ । భవంతం రంతుమిచ్ఛామి కరిష్యే తవ సుప్రియమ్
'అతడు బలహీనుడైనా, బాధపడుతున్న వృద్ధుడైనా, అతనితో కలవాలని నాకు లేదు. నీవు నాతో ఆనందించు, నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేస్తాను.'
భవంతం రూపసౌభాగ్యైర్గుణరత్నైరలంకృతమ్ । దివ్యలక్షణసంపన్నం దివ్యరూపం మహౌజసమ్
'నీవు అందంతో, అదృష్టంతో, మంచి లక్షణాలతో అలంకరించబడి, దివ్య లక్షణాలు, దివ్య రూపం, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నావు.'
కిం కరిష్యసి తాతేన వృద్ధేన శృణు మానద । మమాంగభోగభావేన సర్వం ప్రాప్స్యసి దుర్లభమ్
'ఆ వృద్ధ తండ్రితో నీవు ఏమి చేస్తావు? విను మహనీయుడా, నా శరీర సుఖాన్ని అనుభవిస్తే, సాధించలేని దానిని కూడా పొందగలవు.'
యద్యత్త్వమిచ్ఛసే విప్ర తద్దదామి న సంశయః । ఏతద్వాక్యం మహచ్ఛ్రుత్వా అప్రియం పాపసంకులమ్
'బ్రాహ్మణా, నీవు ఏది కోరినా, నేను సందేహం లేకుండా ఇస్తాను.' ఈ మాటలు, పెద్దవిగా, అపరిచితంగా, పాపంతో నిండినవిగా విన్నాడు.
వేదశర్మోవాచ- అధర్మయుక్తం తే వాక్యమయుక్తం పాపమిశ్రితమ్ । నేదృశం మాం వదేర్దేవి పితృభక్తిమనాగసమ్
వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు: 'నీ మాటలు ధర్మానికి విరుద్ధంగా, అనుచితంగా, పాపంతో కలిసినవిగా ఉన్నాయి. దేవీ, నేను తండ్రికి భక్తుడిని, నిష్పాపుడిని, ఇలాంటి మాటలు నాతో చెప్పవద్దు.'
పితురర్థం సమాయాతస్త్వామహం ప్రార్థయే శుభే । అన్యదేవం న వక్తవ్యం భజ త్వం పితరం మమ
'తండ్రి కోసం నేను వచ్చాను, శుభమైనవాడివి నిన్ను కోరుతున్నాను. వేరేలా మాట్లాడవద్దు, నా తండ్రితో కలవు.'
యద్యత్త్వమిచ్ఛసే దేవి త్రైలోక్యే సచరాచరమ్ । తత్తద్దద్మి న సందేహో దేవరాజ్యాధికం శుభే
ఓ దేవి, నీవు మూడువెళ్లలో ఏదైనా, చలించేదైనా, నిలిచిపోయేదైనా, కోరుకుంటే, నేను నీకు ఇస్తాను. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. దేవతల రాజ్యానికంటే ఎక్కువగా కూడా ఇస్తాను, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
స్త్ర్యువాచ- ఏవం సమర్థో దాతుం మే పితురర్థే యదా భవాన్ । తదా మే దర్శయాద్యైవ సేంద్రాస్త్వం సమహేశ్వరాన్
ఆ స్త్రీ ఇలా చెప్పింది — నన్ను నువ్వు నాన్నకోసం ఏదైనా ఇవ్వగలవని చెప్పావు కదా. అయితే నేడు నీవు ఇంద్రుడు, ఇతర మహాదేవతలతో సమానమని నాకు చూపించు.
దాతుమేవం సమర్థోసి దుర్లభం సాంప్రతం కిల । కిం తే బలం మహాభాగ దర్శయస్వ త్వమాత్మనః
నీవు ఇప్పుడు దొరకని దానిని కూడా ఇవ్వగలవని నిజమే. నీ శక్తి ఎంత ఉందో, ఓ భాగ్యశాలి, నీ స్వంత బలాన్ని నాకు చూపించు.
వేదశర్మోవాచ- పశ్య పశ్య బలం దేవి ప్రభావం తపసో మమ । మయాహూతాః సమాయాతా ఇంద్రాద్యాః సురసత్తమాః
వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — ఓ దేవి, నా తపస్సు వల్ల నాకు ఉన్న బలాన్ని చూడు, చూడు. నేను పిలిచిన వెంటనే ఇంద్రుడు మొదలైన ముఖ్యమైన దేవతలు ఇక్కడికి వచ్చారు.
వేదశర్మాణమూచుస్తే కిం కుర్మో హి ద్విజోత్తమ । యమేవమిచ్ఛసే విప్ర తం దదామో న సంశయః
దేవతలు వేదశర్మను అడిగారు — ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, మేము ఏమి చేయాలి? నీవు ఏది కోరుకుంటే అది మేము ఇస్తాము, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
వేదశర్మోవాచ- యది దేవాః ప్రసాన్నా మే ప్రసాదసుముఖా యది । దదంతు విమలాం భక్తిం పాదయోః పితురేవ మే
వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — దేవతలు నాపై దయతో ఉన్నారు, వారి ముఖాలు సంతోషంగా ఉన్నాయి కదా. అయితే, నా తండ్రి పాదాలపై నాకూ నిర్మలమైన భక్తిని ఇవ్వాలి.
ఏవమస్తు సురాః సర్వే యథాయాతాస్తథా గతాః । తమువాచ తథా దృష్ట్వా దృష్టం తే తపసో బలమ్
అందుకు అందరు దేవతలు 'అలా జరగాలి' అని అనుమతించారు. వారు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయారు. అప్పుడు ఆమె చూసి ఇలా చెప్పింది — నీవు తపస్సు బలాన్ని చూశావు.
దేవైస్తు నాస్తి మే కార్యం యది దాతుమిహేచ్ఛసి । యన్మాం నయసి గుర్వర్థం తత్కురుష్వ మమ ప్రియమ్
నాకు దేవతలతో ఎలాంటి పని లేదు. నువ్వు ఇవ్వాలని అనుకుంటే, నా గురువు కోసం నన్ను నీవు కోరినట్లు చేయి. నా మనసు తీరేలా చేయు.
దేహి త్వం స్వం శిరో విప్ర స్వహస్తేన నికృత్య వై । వేదశర్మోవాచ- ధన్యోహమద్య సంజాతో ముక్తశ్చైవ ఋణత్రయాత్
ఓ బ్రాహ్మణా, నువ్వు నీ చేతితో నీ తలను కోసి నాకు ఇవ్వు. వేదశర్మ ఇలా అన్నాడు — నేడు నేను ధన్యుడనయ్యాను, మూడు ఋణాల నుంచి విముక్తుడనయ్యాను.
స్వశిరో దేవి దాస్యామి గృహ్యతాం గృహ్యతాం శుభే । శితేన తీక్ష్ణధారేణ శస్త్రేణ ద్విజసత్తమః
ఓ దేవి, నేను నా తల ఇస్తాను, తీసుకో, తీసుకో మంగళకరమైనవాడా. పదునైన ఆయుధంతో ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు తల కోసాడు.
నికృత్య స్వం శిరశ్చాథ దత్తం తస్యై ప్రహస్య చ । రుధిరేణ ప్లుతం సా చ పరిగృహ్య గతా మునిమ్
తర్వాత అతను తన తలను కోసి, చిరునవ్వుతో ఆమెకు ఇచ్చాడు. ఆమె రక్తంతో తడిసి, ఆ తలను తీసుకుని మునివరకు వెళ్లింది.
స్త్ర్యువాచ- తవార్థే ప్రేషితం విప్ర పుత్రేణ వేదశర్మణా । ఏతచ్ఛిరః సంగృహాణ నికృత్తం చాత్మనాత్మనః
ఆ స్త్రీ ఇలా చెప్పింది — నీ కోసమే వేదశర్మ కుమారుడు నన్ను పంపించాడు, బ్రాహ్మణా. అతను తన చేతితో కోసిన ఈ తలను స్వీకరించు.
ఉత్తమాంగం ప్రదత్తం మే పితృభక్తేన తేన తే । తవార్థే ద్విజశార్దూల మామేవం పరిభుంక్ష్వ వై
తన తండ్రిపై భక్తితో ఉన్న వాడు నాకు ఈ శిరస్సును ఇచ్చాడు. నీ కోసమే, బ్రాహ్మణులలో సింహుడా, నన్ను ఇలా స్వీకరించు.
తస్య తైర్భ్రాతృభిర్దృష్టం సాహసం వేదశర్మణః । వేపితాంగత్వమాపన్నాస్తే బభూవుః పరస్పరమ్
వేదశర్మ చేసిన ధైర్యమైన కార్యాన్ని అతని అన్నదమ్ములు చూసి, వారి అవయవాలు వణికిపోయాయి. వారు పరస్పరం కలవరపడ్డారు.
మృతా నో ధర్మసాధ్వీ సా మాతా సత్యసమాధినా । అయమేవ మహాభాగః పితురర్థే మృతః శుభః
మన తల్లి ధర్మపరాయణురాలు, సత్యనిష్ఠతో మరణించింది. ఈ భాగ్యశాలి తన తండ్రి కోసం మరణించాడు, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
ధన్యోయం ధన్యతాం ప్రాప్తః పితురర్థే కృతం శుభమ్ । ఏవం సంభాషితం తైస్తు భ్రాతృభిః పుణ్యచారిభిః
ఈయన ధన్యుడు, తన తండ్రి కోసం మంచి పని చేసి, మహా పుణ్యాన్ని పొందాడు. అలా సద్గుణాలు కలిగిన అతని అన్నదమ్ములు మాట్లాడారు.
సమాకర్ణ్య ద్విజో వాక్యం జ్ఞాత్వా భక్తిపరాయణమ్ । నికృత్తం చ శిరస్తేన పుత్రేణ వేదశర్మణా
బ్రాహ్మణుడు అన్న మాటలు విని, అతని భక్తిని గ్రహించి, తన కుమారుడు వేదశర్మ తన తలను కోసిన సంగతి తెలుసుకున్నాడు.
ధర్మశర్మాణమాహాథ శిర ఏతత్ప్రగృహ్యతామ్
ధర్మశర్మ అప్పుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ తలను తీసుకోండి.
సూత ఉవాచ- తదాదాయ మహాత్మాఽసౌ నిర్జగామ త్వరాన్వితః । పితృభక్త్యా తపోభిశ్చ సత్యార్జవబలేన సః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మహాత్ముడు తండ్రిపట్ల భక్తితో, తపస్సుతో, సత్యంతో, నేరుగా ఉండే స్వభావంతో, బలంతో కూడి, వెంటనే అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.
ధర్మమాకృష్టవాంశ్చైవ ధర్మశర్మా తతస్తదా । సమాకృష్టస్తు వై ధర్మస్తపసా తస్య ధీమతః
ఆ సమయంలో ధర్మశర్మ తన తపస్సు బలంతో ధర్మాన్ని తనవైపు ఆకర్షించాడు; ఆ జ్ఞానవంతుని తపస్సుకు ధర్ముడు కూడా ఆకర్షితుడయ్యాడు.
ధర్మశర్మాణమాయాతం ఇదం వచనమబ్రవీత్ । కస్మాత్త్వయా సమాహూతో ధర్మశర్మన్సమాగతః
ధర్ముడు దగ్గరకు వచ్చిన ధర్మశర్మను చూసి ఇలా అడిగాడు — 'ధర్మశర్మా! నన్ను ఎందుకు పిలిపించావు? నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు రప్పించావు?'
తన్మే కథయ కార్యం త్వం తత్కరోమి న సంశయః । ధర్మశర్మోవాచ- యద్యస్తి గురుశుశ్రూషా యది నిష్ఠాఽచలం తపః
'నీకు ఏ పని ఉందో చెప్పు. నేను నిర్ధయంగా చేస్తాను.' ధర్మశర్మ ఇలా అన్నాడు — 'గురువుకు సేవ చేసే మనస్సు ఉంటే, నీ తపస్సు అచంచలంగా ఉంటే—'