దేవాసురే కథం ప్రాప్తే హరిణా సహ యుధ్యతి । నిహతో వాసుదేవేన ప్రవిష్టో వైష్ణవీం తనుమ్
దేవతలు, దానవులు యుద్ధానికి సిద్ధమైనప్పుడు, ప్రహ్లాదుడు హరిచేత కలిసి ఎలా యుద్ధం చేశాడు? వాసుదేవుడు అతన్ని సంహరించిన తర్వాత, అతడు వైష్ణవ శరీరంలో ప్రవేశించాడు.
సూత ఉవాచ- కశ్యపేన పురా జ్ఞాతం కృతం వ్యాసేన ధీమతా । బ్రహ్మణా కథితం పూర్వం వ్యాసస్యాగ్రే స్వయం ప్రభోః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు— ఈ విషయం కాశ్యపుడు ముందే తెలుసుకున్నాడు, ధీమంతుడు అయిన వ్యాసుడు రచించాడు. బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా వ్యాసుని ముందు ఈ కథను చెప్పాడు.
తమేవం హి ప్రవక్ష్యామి భవతామగ్రతో ద్విజాః । సందేహకారణం జాతం ఛిన్నం దేవేన వేధసా
అందుచేత, ద్విజులారా, మీ ముందే ఇప్పుడు ఆ సందేహానికి కారణాన్ని వివరించబోతున్నాను. ఆ సందేహాన్ని సృష్టికర్త దేవుడు తొలగించాడు.
వ్యాస ఉవాచః- శృణు సూత మహాభాగ బ్రహ్మణా పరిభాషితమ్ । ప్రహ్లాదస్య యథా జన్మ పురాణేప్యన్యథా శ్రుతమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — సూతమహాభాగా! బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన ప్రకారం, ప్రహ్లాదుని జన్మవిషయాన్ని విను. ఇతర పురాణాల్లో ఇది వేరేలా వినిపించినా, నిజమైన కథను చెబుతాను.
జాతమాత్రః సర్వసుఖం వైష్ణవం మార్గమాశ్రితః । మహాభాగవతశ్రేష్ఠః ప్రహ్లాదో దేవపూజితః
ప్రహ్లాదుడు పుట్టిన వెంటనే, వైష్ణవ మార్గాన్ని ఆశ్రయించి, గొప్ప భక్తుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా దేవతలందరి పూజను పొందాడు.
విష్ణునా సహ యుద్ధాయ సపుత్రః సంగరంగతః । నిహతో వాసుదేవేన ప్రవిష్టో వైష్ణవీం తనుమ్
అతడు తన కుమారులతో కలిసి విష్ణువుతో యుద్ధానికి వెళ్లి, వాసుదేవునిచేత సంహరించబడి, వైష్ణవ తేజస్సులో లీనమయ్యాడు.
సృష్టిభావం శృణుష్వ త్వమస్యైవ చ మహాత్మనః । సంగరం ప్రాప్య పుత్రాద్యైర్విష్ణునా సహ వీర్యవాన్
ఆ మహాత్ముని సృష్టి, స్వభావాన్ని ఇప్పుడు విను. అతడు తన కుమారులతో సహా విష్ణువుతో యుద్ధంలో పాల్గొని, గొప్ప శక్తిని ప్రదర్శించాడు.
ప్రవిష్టో వైష్ణవం తేజః సంప్రాప్య స్వేన తేజసా । పురాకల్పే మహాభాగ యథా జాతః స వీర్యవాన్
తన స్వంత తేజంతో వైష్ణవ తేజస్సులో లీనమైన ఆ మహాభాగుడు, పూర్వకాలంలో ఎలా జన్మించాడు అనే విషయాన్ని విను.
వృత్తాంతం తస్య వీరస్య ప్రవక్ష్యామి సమాసతః । పశ్చిమే సాగరస్యాంతే ద్వారకా నామ వై పురీ
ఆ వీరుని కథను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. పశ్చిమ సముద్ర తీరంలో ద్వారక అనే నగరం ఉంది.
సర్వఋద్ధిసమాయుక్తా సర్వసిద్ధిసమన్వితా । తస్యామాస్తే సదా దేవో యోగజ్ఞో యోగవిత్తమః
అందులో అన్ని ఐశ్వర్యాలు, సిద్ధులు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. ఆ నగరంలో యోగాన్ని బాగా తెలిసిన, యోగవిద్యలో ప్రావీణ్యం ఉన్న దేవుడు ఎప్పుడూ నివసిస్తాడు.
శివశర్మేతి విఖ్యాతో వేదశాస్త్రార్థకోవిదః । తస్యాపి పంచపుత్రాస్తు బభూవుః శాస్త్రకోవిదాః
వేదశాస్త్రార్థాలను బాగా తెలిసిన శివశర్మ అని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. అతనికి కూడా శాస్త్రాలలో నిపుణులైన ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు.
యజ్ఞశర్మా వేదశర్మా ధర్మశర్మా తథైవ చ । విష్ణుశర్మా మహాభాగో నూనం తత్కర్మకోవిదః
యజ్ఞశర్మ, వేదశర్మ, ధర్మశర్మ అలాగే మహాభాగుడైన విష్ణుశర్మ — వీరంతా తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిపుణులు.
పంచమః సోమశర్మేతి పితృభక్తిపరాయణః । పితృభక్తిం వినా చైవ ధర్మమన్యం ద్విజోత్తమాః
ఐదవవాడు సోమశర్మ. అతడు తండ్రి సేవలో పరమ భక్తుడిగా ఉండేవాడు. ద్విజశ్రేష్ఠులారా, తండ్రి భక్తి తప్ప మరే ధర్మాన్ని వారు తెలుసుకోరు.
న విదంతి మహాత్మానస్తద్భావేన తు భావితాః । తేషాం తు భక్తిం సంపశ్యఞ్ఛివశర్మా ద్విజోత్తమః
ఆ మహాత్ములు తండ్రి భక్తిలో లీనమై, వేరే ధర్మాన్ని ఎరుగరు. వారి భక్తిని చూసి, శివశర్మ ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఆలోచించాడు.
చింతయామాస మేధావీ నిష్కర్షిష్యే సురోత్తమాన్ । పితృభక్తేషు యో భావో నైతేషాం మనసి స్థితః
ఆ మేధావి ఇలా ఆలోచించాడు — 'ఈ ఉత్తమ కుమారులను పరీక్షిస్తాను; తండ్రి భక్తి వీరి మనసుల్లో ఎంత ఉందో తెలుసుకుంటాను.'
యథా జానామ్యహం చాథ కరిష్యే బుద్ధిపూర్వకమ్ । విష్ణోశ్చైవ ప్రసాదాత్స సర్వసిద్ధిర్బభూవ హ
'నాకు తెలిసిన విధంగా, వివేకంతో వ్యవహరిస్తాను. విష్ణువు అనుగ్రహంతో అన్ని కార్యాలు సఫలమయ్యాయి' అని ఆలోచించాడు.
సద్భావం చింతయామాస అంజనార్థం ద్విజోత్తమాః । ఉపాయం బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠస్తపసస్తేజసః కిల
పరీక్షించేందుకు సరైన మార్గాన్ని ఆలోచించాడు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా. ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు తపస్సుతో, తేజస్సుతో ఉపాయాన్ని కనుగొన్నాడు.
చకార సోప్యుపాయజ్ఞో మాయయా బ్రహ్మవిత్తమః । తేషామగ్రే తతో వ్యాజం శివశర్మా వ్యదర్శయత్
ఉపాయాలలో నిపుణుడైన, బ్రహ్మజ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు మాయతో ఒక ఉపాయాన్ని చేశాడు. ఆ తర్వాత శివశర్మ తన కుమారుల ముందే ఒక నాటకాన్ని ప్రదర్శించాడు.
మహతా జ్వరరోగేణ మృతా మాతా విదర్శితా । తైస్తు దృష్టా మృతా మాతా పితరం వాక్యమబ్రువన్
భారీ జ్వరంతో తల్లి మరణించినట్టు చూపించాడు. తల్లిని చనిపోయినట్టు చూసిన వారు తండ్రితో ఇలా మాట్లాడారు.
యయావయం మహాభాగ గర్భోదరే ప్రవర్ద్ధితాః । కలేవరం పరిత్యజ్య స్వయమేవ గతా క్షయమ్
'మహాభాగా! మేమంతా ఆమె గర్భంలో పెరిగాము. ఇప్పుడు ఆమె శరీరాన్ని వదిలి, తానే స్వయంగా మరణానికి వెళ్లిపోయింది.'
అపహాయ గతా సేయం స్వర్గే తాత కిముచ్యతే । శివశర్మోపరిభవం పుత్రం భక్తిపరాయణమ్
తల్లి పరలోకానికి వెళ్లిపోయింది. తండ్రి, భక్తిపరుడు అయిన శివశర్మను బాధపెట్టిన ఆమె గురించి ఇంకేం చెప్పగలం?
యజ్ఞశర్మాణమాహూయ ఇత్యువాచ ద్విజోత్తమః । శివశర్మోవాచ- అనేనాపి సుతీక్ష్ణేన శస్త్రేణ నిశితేన వై
యజ్ఞశర్మను పిలిచి, ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు. శివశర్మ ఇలా చెప్పాడు: 'ఈ పదునైన ఆయుధంతోనైనా, సుతీక్ష్ణా—'
విచ్ఛిద్యాంగాని సర్వాణి యత్ర తత్ర క్షిపస్వ హ । తత్కృతం తేన పుత్రేణ యథాదేశః శ్రుతః పితుః
అతని అన్ని అవయవాలను కోసి, నీకు నచ్చిన చోట పడవేయి. తండ్రి చెప్పినట్లు ఆ కుమారుడు చేసాడు.
సమాయాతః పునః పశ్చాత్పితరం వాక్యమబ్రవీత్ । యథాదిష్టం త్వయా తాత తత్సర్వం కృతవానహమ్
తర్వాత తిరిగి వచ్చి తండ్రితో ఇలా అన్నాడు: 'తండ్రి, మీరు చెప్పినట్టు అన్నింటినీ చేశాను.'
సమాదిశ మమాన్యచ్చ కార్యకారణమద్య చ । తచ్చ సర్వం కరిష్యామి దుర్జయం దుర్లభం పితః
'ఇంకా ఏదైనా పని లేదా అవసరం ఉంటే, నేడు ఆదేశించండి తండ్రి. ఎంత కష్టమైనా, సాధ్యపడని పనైనా, నేను చేయగలను.'
తమాజ్ఞాయ మహాభాగం పితృభక్తం స చ ద్విజః । నిశ్చయం పరమం జ్ఞాత్వా ద్వితీయస్య విచింతయన్
అతని మాటలు విని, తండ్రికి ఎంతో భక్తి ఉన్నాడని, అతని దృఢ సంకల్పాన్ని గ్రహించిన ఆ బ్రాహ్మణుడు, రెండవ కుమారుని విషయం ఆలోచించాడు.
వేదశర్మాణమాహూయ గచ్ఛ త్వం మమ శాసనాత్ । స్త్రియా వినా న శక్నోమి స్థాతుం కందర్పమోహితః
వేదశర్మను పిలిచి ఇలా అన్నాడు: 'నా ఆజ్ఞతో వెళ్ళు. కామదేవుడి మాయలో పడి, స్త్రీ లేకుండా ఉండలేను.'
మాయయా దర్శితా నారీ సర్వసౌభాగ్యసంపదా । ఏనామానయ వత్స త్వం మమార్థే కృతనిశ్చయః
'మాయతో చూపబడిన, అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగిన ఆ స్త్రీని, నా కోసమే నిశ్చయంగా తీసుకురా బిడ్డా.'
ఏవముక్తస్తథా ప్రాహ కరిష్యే తవ సుప్రియమ్ । పితరం తం నమస్కృత్య తామువాచ గతస్తతః
ఇలా చెప్పగానే, అతడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'మీకు ఎంతో ఇష్టమైనదాన్ని నేను చేస్తాను.' తండ్రికి నమస్కరించి, ఆ స్త్రీ దగ్గరకు వెళ్లి మాట్లాడాడు.
త్వాం దేవి యాచతే తాతః కామబాణప్రపీడితః । అతస్త్వం జరయా యుక్తే ప్రసాదసుముఖీ భవ
'దేవీ, నా తండ్రి కామబాణాల బాధతో నిన్ను కోరుతున్నాడు. కాబట్టి, వృద్ధాప్యంతో ఉన్నా, దయతో సుస్మితంగా ఉండు.'