శుష్యంతి జంతవస్తత్ర మ్రియంతే చాతురా జనాః। అథ శక్రాదయో దేవా బ్రహ్మాణం సముపాగతాః
అక్కడ జీవులు ఎండిపోయాయి, తెలివైనవారు మరణించారు. అప్పుడు ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
ఇమమర్థం తదా ప్రోచుర్దేవాంశ్చ విధిరబ్రవీత్। ఆదిర్బ్రహ్మతనోర్దేవాః సత్త్వగో జనకః ప్రభుః
అప్పుడు దేవతలు ఈ విషయాన్ని చెప్పారు. సృష్టికర్త ఇలా అన్నాడు — దేవతలు బ్రహ్మదేహానికి మూలం, ఆయనే సమస్త ప్రాణులకు జనకుడు, ప్రభువు.
అయం రజోమయః సాక్షాత్సుధాంశుస్తనుమధ్యగః। ఏతాభ్యాం పాలితా లోకాస్త్రైలోక్యే సచరాచరాః
ఇతడు రాజోగుణంతో కూడినవాడు, నేరుగా అమృతకిరణులతో ప్రకాశించే వాడు, ఇతని శరీరం మధ్యలో ఉంది. వీరిద్దరి ద్వారా మూడు లోకాలలోని చరాచరములు రక్షించబడుతున్నాయి.
దివ్యోపపాదకా దేవా యే వాత్రైవ జరాయుజాః। అండజాః స్వేదజాశ్చైవ యే వాత్రైవోద్భిజ్జాదయః
దివ్యమార్గంలో పుట్టిన దేవతలు, ఇక్కడ గర్భంలో, అండంలో, చెమటలో, మొలకల్లో పుట్టినవారు —
సూర్యస్యాస్య ప్రభావం తు వక్తుమేవ న శక్నుమః। అనేన రక్షితా లోకా జనితాః పాలితా ధ్రువమ్
ఈ సూర్యుని మహిమను వివరించడానికే మేము సద్దులు కాదు. ఇతని వల్ల లోకాలు రక్షించబడుతున్నాయి, సృష్టించబడుతున్నాయి, నిలిచిపోతున్నాయి.
అస్యైవ సదృశో నాస్తి సర్వేషాం పరిరక్షణాత్। యం చ దృష్ట్వాప్యుషఃకాలే పాపరాశిః ప్రలీయతే
అందరినీ రక్షించడంలో ఇతనికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. ఉదయాన్నే ఇతడిని దర్శించినా పాపాలు నశిస్తాయి.
తమారాధ్య జనా మోక్షం సాధయంతి ద్విజాతయః। సంధ్యోపాసనకాలే తు విప్రా బ్రహ్మవిదః కిల
ఇతడిని ఆరాధించేవారు మోక్షాన్ని పొందుతారు. సంధ్యావందన సమయంలో బ్రాహ్మణులు, బ్రహ్మజ్ఞులు ఇతడిని పూజిస్తారు.
ఉద్బాహవో భవంత్యేవ తే చ దేవప్రపూజితాః। అస్యైవ మండలస్థాం చ దేవీం సంధ్యాస్వరూపిణీం
వారు చేతులు పైకి ఎత్తి దేవతలు పూజించే వారవుతారు. ఇతని మండలంలో సంధ్యారూపిణి దేవీ స్థితి చెందుతారు.
సముపాస్య ద్విజాస్సర్వే లభంతే స్వర్గమోక్షకౌ। ధరాయాం పతితోచ్ఛిష్టాః పూతాస్తే చాస్య రశ్మిభిః
ద్విజులు అందరూ భక్తితో పూజిస్తే, వారికి స్వర్గమూ, మోక్షమూ లభిస్తాయి. భూమిపై పతితులైనా, అపవిత్రులైనా, ఆయన కిరణాలతో పవిత్రులు అవుతారు.
సంధ్యోపాసనమాత్రేణ కల్మషాత్పూతతాం వ్రజేత్। దృష్ట్వా చాండాలకం గోఘ్నం పతితం కుష్ఠసంగతమ్
సంధ్యా పూజను కేవలం చేయడమే వల్ల, పాపాలు తొలగిపోతాయి. చండాలుడిని, పశుహంతకుడిని, పతితుడిని, కుష్ఠురోగిని చూసినా పవిత్రత లభిస్తుంది.
మహాపాతకసంకీర్ణముపపాతకసంవృతమ్। పశ్యంతి యే నరాస్సూరం తే పూతా గురుకిల్బిషాత్
ఎవరైనా సూర్యుని దర్శిస్తే, ఎంతటి మహాపాతకాలు, చిన్నపాపాలు ఉన్నా, వారు పెద్దపెద్ద పాపాలనుండి కూడా పవిత్రులు అవుతారు.
అస్యోపాసనమాత్రేణ సర్వరోగాత్ప్రముచ్యతే। నాంధత్వం న చ దారిద్ర్యం దుఃఖం న చ శోచ్యతామ్
ఆయనను కేవలం పూజించినా, అన్ని రకాల వ్యాధులనుండి విముక్తి కలుగుతుంది; అంధత్వం ఉండదు, దారిద్ర్యం ఉండదు, బాధ ఉండదు, శోకానికి కారణం ఉండదు.
లభతే చ ఇహాముత్ర సముపాస్య విరోచనమ్। అదృష్టా నైవ లోకైశ్చ దేవా హరిహరాదయః
విరోచనుని ఇక్కడ పూజిస్తే, ఇహలోకంలోను పరలోకంలోను ఫలితాలు లభిస్తాయి; మనుషులకు కనబడని హరి, హరాదులాంటి దేవతలు కూడా కనబడరు.
ధ్యానరూపప్రగమ్యాస్తే దృష్టో దేవో హ్యయం స్మృతః। దేవా ఊచుః। అస్తు ప్రసాదనారాధ్యశ్చాస్తూపాసనపూజనమ్
ధ్యానం ద్వారా చేరవచ్చని, దర్శించవచ్చని ఈ దేవుడు ప్రసిద్ధి. దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఆయన అనుగ్రహం కోసం పూజ, ఆరాధన జరగాలి.'
అస్యైవ దర్శనం బ్రహ్మన్ప్రలయానలసంమితమ్। సర్వే నరాదయస్సత్వా మృతావస్థాం గతా భువి
బ్రహ్మన్, ఆయనను దర్శించడం ప్రళయాగ్ని లాంటిది; భూమిపై మరణించిన ప్రాణులు కూడా,
అస్య తేజఃప్రభావేణ ప్రణష్టాస్సాగరాదయః। న సమర్థా వయం సోఢుం కథమన్యే పృథగ్జనాః
ఆయన తేజస్సు ప్రభావంతో సముద్రాలు మొదలైనవి నశించిపోతాయి; మేమే తట్టుకోలేకపోతే, మరి ఇతర జీవులు ఎలా తట్టుకుంటారు?
తస్మాత్తవప్రసాదాచ్చ పూజయామో యథా రవిమ్। యజంతి చ నరా భక్త్యా తదుపాయో విధీయతామ్
అందుకే, నీ కృపతో మేము సూర్యునిలా ఆయనను పూజిస్తున్నాం; భక్తితో మనుషులు పూజించడానికి మార్గం చెప్పుము.
దేవానాం వచనం శ్రుత్వా గతో బ్రహ్మఖగేశ్వరమ్। గత్వా స్తోతుం సమారేభే సర్వలోకహితాయ వై
దేవతల మాటలు విని, ఆయన ఆకాశాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లాడు; వెళ్లి, అన్ని లోకాల శ్రేయస్సు కోసం స్తుతించసాగాడు.
దేవత్వం సర్వలోకస్య చక్షుర్భూతో నిరామయః। బ్రహ్మరూపధరః సాక్షాద్దుష్ప్రేక్ష్యః ప్రలయానలః
నీవే అన్ని లోకాల దైవత్వం, అందరికీ కళ్ళు, రోగరహితుడు; బ్రహ్మస్వరూపుడై, ప్రత్యక్షంగా కనిపించే ప్రళయాగ్ని వలె దుర్దర్శుడు.
సర్వదేవస్థితస్త్వం హి సదా వాయుసఖస్తనౌ। అన్నాదిపాచనం త్వత్తో జీవనం చ భవేద్ధ్రువమ్
నీవే అన్ని దేవతల్లో నివసించే వాడు, ఎప్పుడూ వాయువు మిత్రుడై శరీరంలో ఉన్నవాడు; అన్నం మొదలైనవి పాకడానికి, జీవించడానికి కారణం నీవే.
ఉత్పత్తిప్రలయౌ దేవ త్వమేకో భువనేశ్వరః। త్వదృతే సర్వలోకానాం దినైకం నాస్తి జీవనమ్
దేవా, నీవే జగత్తుకు ఉత్పత్తి, లయకారుడు; నీవు లేకపోతే, అన్ని లోకాలకూ ఒక్క రోజు కూడా జీవితం ఉండదు.
ప్రభుస్త్వం సర్వలోకానాం త్రాతా గోప్తా పితా ప్రసూః। చరాచరాణాం సర్వేషాం త్వత్ప్రసాదాద్ధృతం జగత్
నీవే అన్ని లోకాల ప్రభువు, రక్షకుడు, తండ్రి, సృష్టికర్త; నీ అనుగ్రహంతో చరాచర జగత్తు నిలబడుతోంది.
దేవేషు త్వత్సమో నాస్తి భగవంస్త్వఖిలేషు చ। సర్వత్ర తేఽస్తి సద్భావస్త్వయైవ ధారితం జగత్
భగవంతుడా, దేవతల్లోను, ఎక్కడైనా నీకు సమానం లేరు; నీ సత్యస్వరూపం ఎక్కడైనా ఉంది, నీ వల్లే జగత్తు నిలబడుతోంది.
రూపగంధాదికారీ త్వం రసానాం స్వాదుతా త్వయా। ఏవం విశ్వేశ్వరః సూరో నిఖిలస్థితికారకః
రూపం, వాసన మొదలైన వాటికి నీవే అధిపతి; రుచులకు మాధుర్యం నీ వల్లే; ఇలాగే, విశ్వేశ్వరుడైన సూర్యుడు సర్వస్థితికి కారణుడు.
తీర్థానాం పుణ్యక్షేత్రాణాం మఖానాం జగతః ప్రభో। త్వమేకః ప్రయతో హేతుస్సర్వసాక్షీ గుణాకరః
తీర్థాలు, పవిత్రక్షేత్రాలు, యజ్ఞాలకు, జగత్ప్రభూ, నీవే ప్రధాన కారణం, సర్వసాక్షి, గుణాల నిలయం.
సర్వజ్ఞః సర్వకర్తా చ హర్తా పాతా సదోత్సుకః। ధ్వాంతపంకామయఘ్నశ్చ దారిద్ర్యదుఃఖనాశనః
నీవే సర్వజ్ఞుడు, సర్వకర్త, సంహారకుడు, రక్షకుడు, ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉన్నవాడు; అంధకారపు మలినాన్ని, దారిద్ర్యం, బాధలను తొలగించేవాడు.
ప్రేత్యేహ చ పరో బంధుః సర్వజ్ఞః సర్వలోచనః। త్వదృతే సర్వలోకానాముపకారీ న విద్యతే
ఈ లోకంలోనూ, మరణానంతరం కూడా, సర్వజ్ఞుడు, అన్నీ చూసేవాడు అయిన నీవే అందరికీ మిత్రుడవు. నీతో పోల్చితే, అన్నీ ప్రజలకు మేలు చేసేవాడు మరెవరూ లేరు.
ఆదిత్య ఉవాచ-। పితామహ మహాప్రాజ్ఞ విశ్వేంద్ర విశ్వభావక। బ్రూహి శీఘ్రం పరం యత్తే కరిష్యామి మతం విధే
ఆదిత్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రహ్మదేవా! మహాపండితుడా! విశ్వేశ్వరుడా! జగత్తుకు మూలమైనవాడా! మీరు ఏది కోరుకుంటారో త్వరగా చెప్పండి. నేను మీ అభిప్రాయాన్ని నెరవేర్చుతాను.'
బ్రహ్మోవాచ-। మయూఖస్త్వతిచండశ్చ లోకానామతిదుఃసహః। యథైవ మృదుతామేతి తథా కురు సురేశ్వర
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ కిరణాలు చాలా ఘోరంగా, లోకాలకు భరించలేనివిగా ఉన్నాయి. దేవతల అధిపతీ! అవి మృదువుగా మారేలా చేయుము.'
ఆదిత్య ఉవాచ-। కిరణాః కోటికోటిర్మే లోకనాశకరాః పరాః। న చాభీష్టకరా లోకే ప్రయోగాచ్ఛిన్ధి తాన్ప్రభో
ఆదిత్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా కిరణాలు కోట్ల కొద్దీ ఉన్నాయి, అవి లోకాలను నాశనం చేసే శక్తివంతమైనవి. ఇవి ఇక్కడ మేలు చేయడం లేదు. ప్రభూ! మీరు మీ శక్తితో వాటిని తొలగించండి.'