స్త్రియో దుష్టా జనా దుష్టాః సర్వే పాపబలాత్తదా। వృద్ధో జ్ఞాతా ద్విజస్తత్ర తత్కార్యే న మతిం దధౌ
ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్న స్త్రీలు, ప్రజలు అందరూ పాపబలంతో చెడిపోయారు. అక్కడ ఉన్న వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు మాత్రం ఆ పనిలో మనస్సు పెట్టలేదు.
తస్య భార్యా తదా సాధ్వీ పురుదుఃఖేన సంయుతా। భర్తారం కృచ్ఛ్రసన్తప్తా పురకార్యం జగాద సా
ఆయన భార్య సద్గుణవతి, ఎన్నో బాధలతో కూడి, కష్టాల్లో ఉన్న భర్తను చూసి నగరంలో జరుగుతున్న విషయాన్ని చెప్పింది.
బ్రాహ్మణ్యువాచ-। కష్టం మే వర్తతే నాథ దృష్ట్వా త్వాం దుఃఖసంయుతమ్। గ్రామాచారమిమం యద్వాప్యఽపరం కర్తుమర్హసి
బ్రాహ్మణి ఇలా చెప్పింది: 'నాథా! నిన్ను ఇంత బాధతో చూస్తూ నాకు చాలా కష్టం కలుగుతోంది. ఈ గ్రామంలో అందరూ చేసే పనిని గానీ, లేక మరేదైనా నీవు చేయాలి.'
తతస్తత్ర స దోషజ్ఞః స్మిత్వా వచనమబ్రవీత్। యస్తు జీవతి పాపేన త్యక్త్వా ధర్మం పరం హితమ్
అప్పుడు ఆ దోషాన్ని తెలిసినవాడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'పాపంతో జీవించే వాడు, ధర్మాన్ని వదిలి, గొప్ప నష్టాన్ని తెచ్చుకుంటాడు.'
స వైధేయో మహాభాగే ప్రగచ్ఛత్యపునర్భవమ్। ఏతే విప్రా దురాచారాః సదారాస్సపరిచ్ఛదాః
అటువంటి వాడు, మహాభాగే! వదిలివేయవలసినవాడు. అతడు తిరిగి రాని స్థితికి వెళ్తాడు. ఈ బ్రాహ్మణులు చెడ్డ ప్రవర్తనతో, భార్యలతో, సంపత్తులతో ఉన్నారు.
అతిపాతకయోగాచ్చ మహాపాతకసంమతాః। సహ పాపేన మహతా ప్రయాస్యంతి రసాతలమ్
భారీ పాపాలతో కలిసి, వీరు మహాపాతకులుగా పరిగణించబడతారు. పెద్ద పాపంతో కలిసి, వారు రసాతలంలోకి వెళ్తారు.
అంతేఽపునర్భవం ప్రాప్యాపరాధాంతో న విద్యతే। అహమేకోత్ర తిష్ఠామి స్వపుణ్యపరిరక్షణాత్
చివరికి తిరిగి జన్మించకుండా ఉండే స్థితిని పొందిన తర్వాత, ఇకపై పాపం ఉండదు. నా సొంత పుణ్యాన్ని కాపాడుకుంటూ నేను ఒక్కడినే ఇక్కడ మిగిలిపోతాను.
తతస్సా తమువాచేదం లోకహాస్యవచస్తవ। వక్తుమర్హసి నశ్చాగ్రే న పురోఽన్యస్య కస్యచిత్
అప్పుడు ఆమె అతనితో ఇలా అనింది: 'ఇది జనంలో నవ్వు పుట్టించే విషయం. నువ్వు మాతో ముందుగా చెప్పాలి, ఎవరి ముందూ కాదు.'
ద్విజ ఉవాచ-। యది యాస్యామి చాన్యత్ర ఇతోఽహం తత్క్షణాత్ప్రియే। సవిత్తైః స్వజనైరేవ పురీయాస్యత్యథోగతిమ్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రియమైనవాడా! నేను ఇప్పుడే ఇక్కడినుండి ఎక్కడికైనా వెళ్ళితే, నా ధనం, నా బంధువులతో పాటు ఈ పట్టణం కూడా వెళ్ళి తన విధిని పొందుతుంది.'
ఇత్యుక్త్వా పరమప్రీతః సంగృహ్య చ ధనం స్వకమ్। క్షిప్రం స చ తయా సార్ధం యయౌ సీమాంతరం ద్విజః
ఇలా చెప్పి, ఎంతో ఆనందంతో తన ధనాన్ని తీసుకుని, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆమెతో కలిసి త్వరగా సరిహద్దుకు వెళ్లాడు.
స్థిత్వాఽపశ్యత్పురీ తావత్స్థిరా తిష్ఠతి పూర్వవత్। సా చాహ తం పతిం సాధ్వీ పురీ చేయం న నశ్యతి
అక్కడ నిలబడి చూసినప్పుడు, పట్టణం మునుపటిలానే నిలిచింది. అప్పుడు ఆ సతీమంతుడు భర్తతో ఇలా చెప్పింది: 'ఈ పట్టణం నశించదు.'
విమృశ్యతామువాచేదం విప్రవర్యస్సువిస్మితః। కిం ను తిష్ఠతి తత్రైవ ద్రవ్యమస్మద్గృహాద్బహిః
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు: 'మన ఇంటి బయట మన ధనంలో ఏదైనా మిగిలిపోయిందేమో చూడండి.'
విచార్య సా ధవం ప్రాహ మయా భ్రాంత్యా ఉపానహౌ। నానీతే తిష్ఠతస్తత్ర ధారయిష్యామి కిం ను వై
ఆమె ఆలోచించి భర్తతో ఇలా చెప్పింది: 'నా తప్పుతో నేను చెప్పులు తీసుకురాలేదు. అవి అక్కడే ఉన్నాయి. ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?'
ఏవముక్త్వా పతిం సాధ్వీ గృహీత్వా తే ఉపాగతా। పత్యురభ్యాశతో దృష్టం పురం నిర్వ్యథనం గతమ్
ఇలా చెప్పి, ఆ సతీమంతుడు చెప్పులు తీసుకుని భర్త దగ్గరకు వచ్చింది. భర్త దగ్గరుండి చూసినప్పుడు, పట్టణం బాధలేకుండా అంతరించిపోయింది.
తతో విప్రాదయో వర్ణాః కచ్చరాః పురవాసినః। తిష్ఠంతి నరకే ఘోరే దుఃఖితాశ్చాపునర్భవే
అప్పటినుంచి బ్రాహ్మణులు, ఇతర వర్ణాలు, పట్టణంలో ఉన్న చెడ్డవారు—all నరకంలో దుఃఖిస్తూ తిరిగి జన్మించకుండా ఉంటారు.
కృచ్ఛాద్యమపురం యాంతి నాస్తి తేషాం చ నిష్కృతిః। పూతిగంధం తతో మేధ్యం వర్జనీయం ప్రకీర్తితమ్
వారు కష్టమైన, ఆహారం లేని పట్టణానికి వెళ్తారు. వారికి ఎటువంటి పరిహారం ఉండదు. దుర్గంధం వల్ల అది అపవిత్రమైనదిగా, దూరంగా ఉండాల్సిందిగా చెప్పబడింది.
పూర్వవద్భక్షణే ప్రీతో హ్యద్యపాపం కరోతి చ। స్తేయశీలో నిశాచారీ బుధైర్జ్ఞేయస్స వంచకః
మునుపటిలాగే భోజనం చేయడంలో ఆనందపడుతూ, ఈ రోజు కూడా పాపం చేస్తాడు. దొంగతనానికి అలవాటుపడి, రాత్రిపూట తిరిగేవాడు, జ్ఞానులు అతన్ని మోసగాడిగా గుర్తిస్తారు.
అబుధః సర్వకార్యేషు అజ్ఞాతః సర్వకర్మసు। సమయాచారహీనస్తు పశురేవ స బాలిశః
ప్రతి పనిలో మూర్ఖుడు, ప్రతి కర్మలో తెలియని వాడు, సమయాచారం లేని వాడు నిజంగా బాలిశుడు, పశువే.
ఏవముష్ట్రాదయస్సంతి భక్షాది నకులాదయః। హింస్రో జ్ఞాతిజనోద్వేగరితే యుద్ధే చ కాతరః
ఇలా ఒంటెలు, ఇతర జంతువులు, మంగూస్ వంటివారు ఉంటారు. బంధువులకు హింస కలిగించే వారు, యుద్ధంలో భయపడే వారు.
విఘసాదిప్రియో నిత్యం నరః శ్వా కీర్తితో బుధైః। చౌర్యకర్మరతో నిత్యం బహుమిత్రప్రవంచకః
ఎప్పుడూ మిగిలిన ఆహారంలో ఆనందించే మనిషిని జ్ఞానులు కుక్కగా అంటారు. ఎప్పుడూ దొంగతనంలో, అనేక మిత్రులను మోసం చేయడంలో నిమగ్నుడవాడు.
మిథునే కలహో నిత్యం మర్త్యస్తు పరికీర్తితః। ప్రకృత్యా చపలో నిత్యం సదా భోజనచంచలః
తన భార్యతో ఎప్పుడూ గొడవపడే మనిషి స్వభావతః చంచలుడు, ఎప్పుడూ భోజనంలో చలించేవాడు అని చెప్పబడతాడు.
ప్లవగః కాననప్రీతో నరః శాఖామృగో భువి। సూచకో భాషయా బుధ్యా స్వజనేఽన్యజనేషు చ
కాననాన్ని ఇష్టపడే కోతి, భూమిపై కొమ్ముల మీద తిరిగే జంతువులా ఉంటాడు. తన మాటతో, బుద్ధితో తనవారిలో, ఇతరులలో విషయాలను బయటపెడతాడు.
ఉద్వేగజనకత్వాచ్చ స పుమానురగః స్మృతః। బలవాన్క్రాంతశీలశ్చ సతతం చానపత్రపః౧౦౦ 1.76.
ఇతడు బాధ కలిగించేవాడు కాబట్టి, అతన్ని ఆసక్తిగలవాడిగా అంటారు. ఎప్పుడూ బలవంతుడు, నియమాలు దాటి పోయేవాడు, ఎప్పుడూ సిగ్గు లేని వాడు.
పూతిమాంసప్రియో భోగీ నృసింహస్సముదాహృతః। తత్స్వనాదేవ సీదంతి భీతా అన్యే వృకాదయః
పాడిపోయిన మాంసాన్ని ఇష్టపడే, భోగాన్ని కోరుకునే వాడిని నరసింహుడిగా అంటారు. అతని గర్జనతోనే ఇతర భయపడే నక్కలు మొదలైనవి దిగజారిపోతాయి.
ద్విరదాది నరా యే చ జ్ఞాయంతే దూరదర్శినః। ఏవమాది క్రమేణైవ విజానీయాన్నరేషు చ
ఏనుగులు మొదలైన జంతువులను దూరం నుండే గుర్తించగలిగినవారు, అలాగే మనుషులలో కూడా ఒక్కొక్కరిని ఈ విధంగా, క్రమంగా తెలుసుకోవాలి.
సురాణాం లక్షణం బ్రూమో నరరూపం వ్యవస్థితమ్। ద్విజదేవాతిథీనాం చ గురుసాధుతపస్వినామ్
మనుష్యరూపంలో కనిపించే దేవతల లక్షణాలను, అలాగే ద్విజులు, దేవతలు, అతిథులు, గురువులు, సద్గుణులు, తపస్సు చేసే వారికి సంబంధించిన లక్షణాలను ఇప్పుడు వివరించబోతున్నాము.
పూజాతపోరతోనిత్యం ధర్మశాస్త్రేషు నీతిషు। క్షమాశీలో జితక్రోధః సత్యవాదీ జితేంద్రింయః
పూజ, తపస్సు, నిత్యకర్మల్లో నిబద్ధత, ధర్మశాస్త్రాలు, నీతి విషయాల్లో నైపుణ్యం, సహనం, కోపాన్ని జయించడం, నిజం మాట్లాడడం, ఇంద్రియాలను నియంత్రించడం — ఇవన్నీ అతనికి ఉన్న లక్షణాలు.
దయాలుర్దయితో లోకే రూపవాన్మధురస్వరః। వాగీశః సర్వకార్యేషు గుణీ దక్షో మహాబలః
ప్రపంచానికి దయతో, ప్రేమతో ఉండే వాడు, అందంగా, మధురమైన స్వరంతో, అన్ని పనుల్లో వాక్చాతుర్యంతో, మంచి గుణాలు కలిగి, నైపుణ్యంతో, గొప్ప బలంతో ఉంటాడు.
సాక్షరశ్చాపి విద్వాంశ్చ గీతనృత్యార్థతత్త్వవిత్। ఆత్మవిద్యాదికార్యేషు సర్వతంత్రీస్వరేషు చ
అక్షరజ్ఞానం, విద్య, పాట, నాట్యం వంటి కళల్లో నైపుణ్యం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి విషయాల్లో ప్రావీణ్యం, అన్ని విద్యలపై అధికారం — ఇవన్నీ అతనిలో ఉంటాయి.
హవిష్యేషు చ సర్వేషు గవ్యేషు చ నిరామిషే। సద్యోగాస్వాదద్రవ్యే చ ప్రత్యగ్రే చాతిశోభనే
అన్ని హవిస్సులు, పాలు, పెరుగు వంటి మాంసరహిత పదార్థాలు, తాజాగా తయారైనవి, అత్యంత అందంగా ఉండే పదార్థాలు — వీటిలో అతనికి అభిరుచి ఉంటుంది.